hujayra tuzilmalarining biogenezi va o`z o`zini qurishi

DOC 83,5 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1523031136_70775.doc hujayra tuzilmalarining biogenezi va o`z o`zini qurishi reja: 1. mikronaychalar va mikrofilamentlarning yig`ilishi. 2. mitoxondriyalarning biogenezi. 3. o`simlik hujayrasi ontogenezining fazalari transkripsiya va translyatsiya jarayonlari hujayra tuzilmalari shakllanishining birinchi bosqichidir. hujayra ichki tuzilmalari shakllanishining keyingi bosqichlari bular molekulalardan yirikroq komplekslarni yig`ish va ularni joy-joyiga yetkazishdir. oqsillarning birlamchi tuzilishi ya`ni polipeptid zanjiridagi aminokislotalarning ketma-ketligi uning ikkilamchi va uchlamchi tuzilishini ham belgilaydi. oqsil molekulalarining boshqa bir oqsil yoki oqsil bo`lmagan organik birikmalar bilan o`zaro ta`siri natijasida ularning to`rtlamchi tuzilishini vujudga kelishiga, ularning esa mo`ljallangan yirik molekulyar tuzilmalar hosil qilishiga turtki beradi. yuqoridagi barcha oqsil molekulasining o`zgarishidagi bosqichlar ya`ni uning ribonuklein matritsasining sintezidan boshlab to nadmolekulyar oqsil molekulasining ma’lum bir hujayra tuzilmasi tarkibiga kirishigacha o`z-o`zini qurish jarayonlari bilan bog`liq. mana shu jarayonlargina, asosan, hujayra tuzilmalarining shakllanishi va biogenezi asosida yotadi (xi.9-rasm). o`z-o`zini qurish bu bir xil yoki har xil jinsli molekulalarning spontan agregatsiyasi jarayoni bo`lib, molekulalarning tartiblanishiga va ko`p komponentli tuzilmaning hosil …

ulasida o`z «jufti» molekulasini tanishga qaratilgan lokuslarning mavjudligi bilan taminlanadi. sterik tuzilmalarning bir nechta atom yoki bir guruh atomlar bilan juft-juft kovalent bo`lmagan uzaro ta`siri komplementarlik (bir-birini to`lg`azish) deyiladi. o`z-o`zini qurish erkin energiyaning kamayishi bilan borganligi tufayli o`z-o`zidan boraveradi. ammo o`z-o`zini qurish jarayonida faqatgina kuchsiz bog`lar qatnashganligi u qaytar jarayondir. o`z-o`zini qurish xarakteri biopolimerning birlamchi tuzilishi bilan belgilansada, ko`pchilik hollarda agregatsiya jarayonining qo`shimcha boshqarilishi kuzatiladi. biologik tizimlarning o`z-o`zini qurishi membranalar fosfolipidlarining bisloy holatida azotli asoslar va nuklein kislotalarning komplementar ketma-ketligi, ferment va substratning, oqsil-retseptorning va effektorning (masalan fitogormonlarning) o`zaro ta`siri, ko`p komponentli fermentli tizimlarning yig`ilishi va boshqa bir qancha jarayonlarning o`zaro birgalikdagi munosabati natijasida yuz beradi. masalan, xloroplastlardagi ribulozodifosfatkarboksilaza fermenti sakkizta yirik va sakkizta mayda subbirliklardan yig`iladi. katta subbirliklar xloroplastlarda sintezlanib va katalitik vazifani bajarsa, maydalari sitoplazmada sintezlanadi, hamda ferment faolligini boshqarishda qatnashadi. ayrim olimlarning fikricha (b.f.poglazov, 1977) tirik hujayralarda bir-biri bilan komplementar bog`langan fermentlar bloki yoki boshqa biopolimerlar mavjud …

alar, polisaxaridlar, lipidlar suvda suyuq-kristall hosil qiladi. suyuq-kristalloidlarning eng muhim tomonlaridan biri bu ular tuzilmalarining tartibliligi va yuqori harakatchanligidir. ushbu suyuq-kristallar tashqi ta`sirlarga, masalan yorug`likga, tovushga, mexanik bosimga, haroratga, elektrik va magnit maydoniga, atrof muhitdagi kimyoviy o`zgarishlarga va boshqa ta`sirlarga xuddi tirik hujayralar kabi «beriladi» (g.braun, dj.uolken, 1982). membranalarning o`z-o`zini qurishi. membranalar tarkibiga kiruvchi lipidlar va oqsillar o`z-o`zini qurish xususiyatiga ega. membrananing gidrofob oqsillari bir-biri bilan assotsiyalanishi mumkin. membrananing tuzilma oqsillari uning boshqa oqsillarining tuzilishini belgilashi mumkin. membranadagi lipid komponentlarining yig`ilishida silliq er, xloroplastlarda hamda iipid tomchilaridagi (sferasomalarda) iipid molekulalari qatnashadi. boshqa bir biopolimerlar, masalan, ga sintezlanuvchi glikoproteinlar va glikolipidlar vezikulalarda lipidlar yig`ilishi joyiga yetkaziladi. membranalardagi yig`ish jarayoni tarkibiy qismlarning va oqsil-oqsil, lipid-oqsil, lipid-lipid qismlarning o`zaro ta`siri (bir-birini tanishi) natijasida yuzaga keladi. membrananing mustahkamligi komponentlar o`rtasidagi yuzaga keladigan gidrofob bog`lar tufayli bo`ladi. bundan tashqari plazmolemmaning shakllanishida ga vezikulalarining tayyor membrana bloklari ham qatnashadi. polisomalarning o`z-o`zini qurishi. ribosoma subbirliklarining yig`ilishi bosqichma-bosqich …

kula mrnk bir nechta ribosomalar uchun yig`ilish joyi bo`lib xizmat qilganligi uchun sitoplazmada poliribosomalar kompleksi vujudga keladi. shuningdek poliribosomalar kompleksi donador er va yadroning tashqi membranasi yuzasida ham hosil bo`lishi mumkin. mikronaychalar va mikrofilamentlarning yig`ilishi. duk ipchalari naychalari, sitoplazmaning kortikal qavati va mitotik apparatning naychalari bitta reja asosda globulyar oqsil tubulindan tashkil topgandir. shuning uchun mikronaychalarning sintezi jadalligi muhitdagi tubulin oqsilining miqdoriga bog`liqdir. mikronaychalarning yig`ilishi nordon muhitda magniy ionlari va gtf hamda atf ishtirokida bo`ladi. shuningdek ushbu jarayonga sa2+ ionlarining miqdori ham ta`sir qiladi. masalan, muhitdagi sa2+ ionlarining miqdori>0,02 mmol/lg bo`lsa mikronaychalarning yemirilishi kuzatiladi. mikronaychalar qutblanagan tuzilmalardir. izolirlangan mikronaychalardagi qutblanish uning ikki uchining har xil tezlikda qurilishi bilan ifodalanadi. o`simlik hujayrasi sitoplazmasida muskullar to`qimasida uchramaydigan aktin (g-aktin) topilgan. g-aktinning globulyar monomerlarining yig`ilib fibrillyar v-aktinning qush spiraliga aylanishi atf energiyasining sarflanishi va mg2+ ionlari ishtirokida bo`ladi. fibrillyar aktinlar esa sitoplazmaning harakatlashida qatnashuvchi mikrofilamentlar tutamini hosil qiladi. mikrofilamentlardan tashqari, aktin, sitoplazmada o`zaro …

osil bo`ladi. proplastidlarning ichki membranasi juda kuchsiz rivojlangan bo`ladi. proplastidlardan xloroplastlarning rivojlanishi bir qator o`zgarishlar, xususan plastidlar membranalari tizimining differentsirovkasi (lamellalar va granlarning hosil bo`lishi) bilan boradi. shuning bilan bir qatorda pigment laming sintezi va tashkillanishi, yorug`lik yig`uvchi kompleksning, ft-i, ft-ii hamda boshqa komponentlarning sintezlanishi jarayonlari ro`y beradi.xloroplastlar va plastidalar membranalari sistemasining qurilishi va qayta qurilishi doimiy ravishda membranalar tuzilishining yangilanishi ya`ni oqsillar va lipidlarning yemirilishi va membrana tarkibiga boshqa yangi komponentlarning kirib kelishi bilan boradi. xloroplastlarning biogenezi faqatgina yorug`likda ro`y beradi. buni biz qorong`ulikda o`sgan o`simliklar maysalaridagi etioplastlarning o`zgarishida ham ko`rishimiz mumkin. etioplastlarning xloroplastlarga aylanishi xloroplastlarning rrnk, mrnk molekulalarining, tuzilma oqsillari sintezining va boshqa komponentlarining sintezlanishi bilan boradi. bunda yorug`lik ta`sirida, etioplastlarning protoxlorofillidi tezda xlorofill «a» hosil qiladi. keyingi ikki soat davomida xlorofillning miqdori juda sekin o`zgaradi. so`ngra nisbatan tezlashadi. bu vaqtga kelib xloroplastning lamelyar tuzilishi shakllangan bo`lsada granlari hozircha bo`lmaydi. hozirgi ma’lumotlarga asosan ft-ii va yotk xloroplastlarda granlarni …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "hujayra tuzilmalarining biogenezi va o`z o`zini qurishi"

1523031136_70775.doc hujayra tuzilmalarining biogenezi va o`z o`zini qurishi reja: 1. mikronaychalar va mikrofilamentlarning yig`ilishi. 2. mitoxondriyalarning biogenezi. 3. o`simlik hujayrasi ontogenezining fazalari transkripsiya va translyatsiya jarayonlari hujayra tuzilmalari shakllanishining birinchi bosqichidir. hujayra ichki tuzilmalari shakllanishining keyingi bosqichlari bular molekulalardan yirikroq komplekslarni yig`ish va ularni joy-joyiga yetkazishdir. oqsillarning birlamchi tuzilishi ya`ni polipeptid zanjiridagi aminokislotalarning ketma-ketligi uning ikkilamchi va uchlamchi tuzilishini ham belgilaydi. oqsil molekulalarining boshqa bir oqsil yoki oqsil bo`lmagan organik birikmalar bilan o`zaro ta`siri natijasida ularning to`rtlamchi tuzilishini vujudga kelishiga, ularning esa ...

Формат DOC, 83,5 КБ. Чтобы скачать "hujayra tuzilmalarining biogenezi va o`z o`zini qurishi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: hujayra tuzilmalarining biogene… DOC Бесплатная загрузка Telegram