o`simliklarning geterotrof oziqlanishi usullari

DOC 57.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1523078982_70792.doc o`simliklarning geterotrof oziqlanishi usullari reja: 1. yopiq urug`li o`simliklarda saprofit oziqlnish 2. hashoratxo`r o`simliklar va ularning ahamiyati. ma`lumki, avtotrof (autos-grekcha o`zi va trophe-oziq) organizmlar anorganik moddalardan mustaqil ravishda organik oziq moddalarini sintezlash xususiyatiga ega bo`lsa, geterotrof organizmlar tayyor oziqa moddalari bilan oziqlanadilar. avtotrof organizmlarga fototroflar, ya`ni fotosintez jarayonida quyosh energiyasidan foydaianuvchi yashil o`simliklar va ayrim bakteriyalar hamda organik birikmalarni moddalarning oksidlanishi hisobiga ajralib chiquvchi energiya hisobiga sintezlovchi (xemosintez) bakteriyalar kiradi. er yuzida yashovchi organizmlarning ko`p qismini yashil o`simliklar-avtotroflar (fototroflar) tashkil qiladi. geterotrof organizmlar tarkibiga barcha hayvonot olami vakillari, zamburug`lar va ko`pchilik bakteriyalar kiradi. ammo o`simliklar orasida ham geterotrof oziqlanish xususiyatiga obligat geterotroflar ya’ni organik oziqni tashqi muhitdan oluvchi-saprofitlar, parazitlar (tekinxo`rlar) va hasharotxo`r turlari ham mavjud. saprofitlar o`simliklar va hayvon qoldiqlarining chirishida hosil bo`ladigan organik moddalar bilan oziqlanadilar. parazitlar tirik organizmlarning organik moddalari hisobiga yashaydi. hashoratxo`r o`simliklar ayrim mayda umurtqasiz hayvonlarai tutib olish va ular organizmidagi organik moddalarni o`z tanalarida …

ko`rtaklar, gullar va mevalar hamda shakllanayotgan urug`lar. shuningdek o`simlikning barcha organlari va to`qimalari qorong`ulikda geterotrof oziqlanadilar. mana shu xususiyat tufayli o`simlik organlaridan ajratib olingan hujayralarni tarkibida mineral va organik moddalar tutgan muhitda yorug`liksiz o`stirish mumkin. binobarin, o`simliklar organizmlari uchun ular hujayra va to`qimalarining geterotrof oziqlanishi xuddi fotosintez hodisasi kabi tabiiydir. chunki ushbu holat barcha hujayralarga xosdir. shunga qaramasdan o`simliklarning geterotrof oziqlanishi juda ham kam o`rganilgandir. shuning uchun ham geterotrof oziqlanuvchi o`simliklar fiziologiyasini o`rganish ushbu muammoni bir qadar to`laroq tushunishga ya`ni hujayralar, to`qimalar, organlar va butun o`simlikning oziqlanish mexanizmlarini bilishga yordam beradi. o`simlik organizmi yoki uning malum bir organi o`simlik tanasida sintezlangan zahira moddalardan yoki tashqi muhitdan keluvchi kichik va yuqori molekulyar moddalarni masalan, oqsillar, polisaxaridlar hamda yog`larni hazm qilish mumkin. ammo ushbu biopolimerlar avvalo yengil o`zlashtiruvchan va oson hazm bo`ladigan holga o`tkaziladi. bu jarayonning keyingisi oziq hazm qilish holati ya`ni makromolekulalarning fermentlar tomonidan butunlay parchalanib o`zining avvalgi ko`rinishini yo`qotishi va …

ayvonlarning qorin-ichak traktlari misolida yaxshi o`rganilgandir. o`simliklar hujayra membranalardagi hazm jarayonlari hozircha o`rganilmagan. moddalarning hujayra tashqarisidagi hazmi maxsus hujayralarda sintezlangan gidrolitik (parchalovchi) fermentlarning hujayra yuzasiga chiqishi tufayli ro`y beradi. ushbu holat ko`proq hashorotxo`r o`simliklarga va boshqa ayrim hollarga masalan boshoqlilar doni endospermalari uchun xarakterlidir. saprofitlar. o`simliklar dunyosining bir tipi sifatida qarab kelingan zamburug`lar olami hozirgi vaqtda alohida bir tiriklik olami sifatida tan olinmoqda. zamburug`lar olamining o`simliklar dunyosining bir bo`lagi sifatida qarab kelinishiga boshqa bir qancha sabablar bilan birga ulardagi fiziologik jarayonlarning ko`p tomonlarining o`xshashligi ham sabab bo`lgan. o`simliklar va zamburug`lar fiziologiyasidagi geterotrof oziqlanish mexanizmlari bir biriga o`xshash bo`lishi ham mumkin. masalan, zamburug`lar giflari plazmolemmasida, achitqilar hujayralarida n+-pompalari faoliyat ko`rsatadi va ularning faoliyati tufayli tashqi muhitga turli xil nordon gidrolazalar ajraladi. bu o`z navbatida murakkab organik birikmalarning gidrolizlanishiga (hujayra tashqarisidagi hazm jarayoni) va hosil bo`lgan moddalarning so`rilishiga olib keladi. hujayralarning so`rish mexanizmlari ham plazmolemmalarning n+-pompalari faoliyatiga bog`liqdir. masalan, membrananing tashqi yuza …

oziqlanish ko`proq o`simliklar olamining suv o`tlariga xarakterlidir. masalan okean tublarida quyosh yorug`ligi nurlariyetib bormaydigan o`ta chuqur joylarda o`suvchi diatom suv o`tlari atrof muhitdagi organik moddalarni o`zlashtirishi tufayli oziqlanadilar. shuningdek, suv havzalarida organik moddalar ko`plab to`planishi natijasida xlorokokklar, evglenalar va boshqa suv o`tlari avtotrof oziqlanishdan geterotrof oziqlanishga o`tishi mumkin. ammo bu holda ham qandlarning hujayralarga ko`chirilishi n+ ionlari bilan simporti holida ro`y beradi, ya`ni plazmolemmaning proton harakatlantiruvchi kuchidan foydalaniladi. yopiq urug`li o`simliklarda saprofit oziqlnish juda kam uchraydi. bunday o`simliklarda xlorofill umuman yo`q yoki bo`lsa ham juda kam miqdorda bo`lib avtotrof oziqlanish uchun ya`ni fotosintez jarayonining borishiga yetarli emas xolbuki ularning orasida fotosintezlovchi turlari ham bor. ular o`z tanalarini qurish uchun hayvon va o`simliklarning chiriyotgan qoldiqlaridan foydalanadilar. masalan yarim butalarga talluqli gidiophytum formicarum o`simligi poyasi katta ildizpoya shaklida bo`lib uni minglarcha kanalchalar teshib o`tgan va ularda ko`plab chumolilar joylashgandir. ushbu tur o`simliklari ildizpoyalarda joylashgan chumolilarning hayot faoliyati mahsulotlari evaziga oziqlanadilar. bu hol …

ar bilan simbioz holatiga o`tishadi. zamburug` giflari urug`lar qobig`ini teshib kirishi tufayli o`sayotgan murtakka turli organik moddalarni va bijg`ib chirigan muhitdan mineral tuzlarni yetkazib beradi. mikotrof tip oziqlanishli orxideyalarning yetuk o`simliklarida zamburug` giflari ildizlarning yuza qismlarigacha kirishi mumkin, ammo chuqur kiraolmaydi. chunki zamburug` giflarining keyingi o`sishi nisbatan ichkarilikda joylashgan ildiz to`qimalaridan ajraladigan fungitsidlarning ta`siri va fagotsitlarga o`xshash yirik yadroli katta hujayralar qarshilik qiladilar. ushbu hujayralar zamburug` giflarini hazm qilish va ajraladigan energiya`ni o`zlashtirish xususiyatiga egadirlar. ammo, giflarning tashqi membranasi orqali ro`y berishi mumkin bo`lgan o`simlik va zamburug`lar orasidagi moddalar almashinuvi jarayoni ham ehtimoldan xoli emas. xlorofillsiz bo`lgan monotropa o`simligi ham ananaviy holda saprofitlarga talluqli deb qaraladi. ammo, bu holda saprofit oziqlanish usuli bevosita emas, balkim mikoriz holatida zamburug` bilan simbioz ko`rinishida bo`ladi va ko`pchilik hollarda tekinxo`rlik deb qaraladi. chunki, ushbu o`simlik uning ildizlariga o`sib kirgan zamburug` giflarini o`zlashtirib hazm qiladi. binobarin zamburug`, xususan, saprofit bo`lib, o`simlik esa tekinxo`r hisobidadir. zamburug` …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "o`simliklarning geterotrof oziqlanishi usullari"

1523078982_70792.doc o`simliklarning geterotrof oziqlanishi usullari reja: 1. yopiq urug`li o`simliklarda saprofit oziqlnish 2. hashoratxo`r o`simliklar va ularning ahamiyati. ma`lumki, avtotrof (autos-grekcha o`zi va trophe-oziq) organizmlar anorganik moddalardan mustaqil ravishda organik oziq moddalarini sintezlash xususiyatiga ega bo`lsa, geterotrof organizmlar tayyor oziqa moddalari bilan oziqlanadilar. avtotrof organizmlarga fototroflar, ya`ni fotosintez jarayonida quyosh energiyasidan foydaianuvchi yashil o`simliklar va ayrim bakteriyalar hamda organik birikmalarni moddalarning oksidlanishi hisobiga ajralib chiquvchi energiya hisobiga sintezlovchi (xemosintez) bakteriyalar kiradi. er yuzida yashovchi organizmlarning ko`p qismini yashil o`simliklar-avtotroflar (fototroflar) tashkil qi...

DOC format, 57.0 KB. To download "o`simliklarning geterotrof oziqlanishi usullari", click the Telegram button on the left.

Tags: o`simliklarning geterotrof oziq… DOC Free download Telegram