o'simliklarning o'sishi va rivojlanishi

DOC 83.5 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1523031899_70785.doc o'simliklarning o'sishi va rivojlanishi reja: 1. yuksak o'simliklar ontogenezi bosqichlari 2. urug'larda zahira moddalarini yig'ilishi o'sish va rivojlanish o'simlikning butun ontogenez davrini o'z ichiga oladi va ular bir-biri bilan uzviy bog'langan bo'lib, o'sish asosida rivojlanishni, rivojlanish asosida esa o'sishni ko'rish mumkin. o'sish deganda ko'pincha miqdoriy o'zgarishlar namoyon bo'ladi, bunda o'simlikni bo'yi, yo'g'onligi va massasini ortishini ko'z oldimizga keltirishimiz mumkin. tez o'suvchi o'simliklarning tanasi yo'g'on va yirik bo'ladi. o'sishi sekin, lekin rivojlanishi tez bo'lgan o'simliklarning tanasi ingichka o'zlari esa kichik bo'ladi. o'sish va rivojlanish hujayra va to'qimalardagi moddalar almashinuvining jadalligiga bevosita bog'liqdir. o'sish-o'simlik ontogenezining eng faol jarayonidir. bu davrda sodir bo'luvchi barcha fiziologik-biokimyoviy jarayonlar yangi hujayralar va to'qimalarning massasini ortib borishini taminlaydi. o'simliklarning o'sishi uning ontogenezi davomida doimiy ravishda kuzatiladi. o'sishni faqat o'simlikning nobud bo'lishi to'xtatishi mumkin. yuksak o'simliklar ontogenezi bosqichlari yuksak o'simliklar yuqori darajada fototrof oziqlanishga moslashgan bo'lib ma’lum darajada mustahkamlangan organizmlardir. ular barglarining yoyiq holatdaligi va poyada ma’lum …

osil bo'lib turadi va bu hujayralar o'simlikka xos xususiyat cho'zilish tufayli o'sadi. hujayraning o'sishiyetuk xujayraning 85-95% hajmini tashkil qiluvchi markaziy vakuolaning hosil bo'lishi va polisaxarid hujayra devorining yumshashi va cho'zilishi xisobiga bo'ladi. bunda harakatlantiruvchi kuch bo'lib turgor bosimi xizmat qiladi. chuziluvchi hujayra devori, sitoplazmadan doimo kelib turuvchi polisaxaridlar hisobiga doimo yangidan qurilib turadi. novda uchlari va ildiz uchlari birinchi bo'lib yangi muhit bilan uchrashganligi tufayli bu joyda birqancha retseptor tizimlari joylashgandir. quyidagi xii.1-rasmda yopiq urug`li o`simliklarning rivojlanish fazalari va ontogenezi bosqichlari keltirilgan. ushbu retseptorlar o'simliklarga bo'lgan tashqi muhit o'zgarishlarini qabul qilib ularga adekvat ya*ni muqobil moslanishlar vujudga kelishiga yordam beradi. umuman olganda o'simliklarda ikkita markaziy boshqarish bo'lib ular o'z navbatida novda va ildizni yangi muhitga moslanuvchanlikka olib keladi. bu markazlarda maxsus fitogormonlar ishlab chiqiladi. biz bilamizki, o'simliklarda jinsiy ko'payishdan tashqari vegetativ ko'payish xam mavjud. evolotsiya jarayonida hayvonot olami organizmlarida vegetativ ko'payish xususiyatlari yo'qola borgan bo'lsa, o'simliklarda esa bu xususiyat mustahkamlanib …

a oladi. 4.qarilik va halokat bosqichi bu meva xosil qilish to'la tugaganidan so'ng organizmning tabiiy o'limi davrigacha bo'lgan bosqichdir. agar biz «o'simliklarning rivojlanishi» terminini ontogenez tushunchasi bilan bir xilligini etiborga olsak, ushbu ikkala tushunchani quyidagicha ko'rsatish mumkin. ontogenez (o'simliklar rivojlanishi) differentsirovka o'sish yosh o'zgarishlari embriogenez. urug'langan hujayra-zigota, xosil bo'lganidan so'ng, urug'murtakdan urug', tugunchadan esa meva hosil bo'ladi. zigota. yuksak o'simliklarda zigota changchi spermiylarining (erkak gametofitlari), murtak xaltachasining tuxum hujayrasi (qiz gametofitlari) bilan qushilishi natijasida hosil bo'ladi. tuxum hujayraning o'ziga xos xossalaridan biri bu uning hujayra devoriga ega emasligi hamda boshqa xujayralar biron plazmodesmolar orqali bog'lanmaganligidir. tuxum hujayra ikkita sinergidlar bilan o'ralgandir. sinergidlar xemotrop-moddalarni ajratadi. bu esa o'z navbatida chang naychasining o'sishini boshqaradi. uning pastki tomoni yemirilgan bo'lib sinergid va chang naychasi ichidagi moddallar tuxum hujayrasi va markaziy hujayra oralig'iga tushadi. markaziy hujayraning ham shu joyida hujayra qobig'i bo'lmaydi. murtak o'z rivojlanishi davomida bir nechta ketma ket keluvchi rivojlanish bosqichlarda o’tadi. …

ermning rivojlanib shakllanishi uchun 1sk va sitokinin zarurdir. ushbu gormonlar nutsellusdan va platsentdan (urug'ko'rtakning urug'murtak devoriga birikkan joyi) keladi. zigotaning bir necha marotaba bo'linishidan keyin hujayralar bir qator ko'rinishdagi ipsimon shaklga ega bo'ladi va ular suspenzor deb ataladi. suspenzorning vazifalari quyidagicha deb qaraladi: l)uzayish mobaynida rivojlanuvchi murtakni endosperm to'qimalariga qarab surish; 2)nutsellus va intugumentdan chiqayotgan moddalarni yutuvchi va ularni murtakka o’tkazuvchi gaustoriyalar vazifasini o’tash; 3) fitogormonlarni sintezlash. ayrim o'simlik turlarida suspenzorning murtakka tegib turuvchi bo'lagining bir qism hujayralari murtak tarkibiga apikal meristemalar va murtak ildizining ildiz qinchalari sifatida kirishi mumkin. ikki hujayrali murtakning ikkinchi hujayrasining ikki marotaba ketma-ket uzunasiga bo'linishi natijasida kvadrant deb ataluvchi hosila yuzaga keladi. so'ngra ushbu to'rt hujayraning bar biri kundalangiga bo'linadi va oktantni hosil qiladi. oktantning atrofidagi to'rtta hujayrasining bo'linishi natijasida novdaning urug'pallasi va apeksi shakllanadi. qolgan to'rttasidan esa gipokotil va ildizning bazal qismi shakllanadi. ammo murtakning ushbu bo'linishi va shakllanishi bosqichida hali aniq ajralgan (differentsiallashgan) …

a. ichkisidan esa birlamchi qobiq va markaziy uzak shakllanadi. bo'linishning bu bosqichida fitogormonlar ayniqsa sitokininga ehtiyoj katta bo'ladi. sitokinin murtakning rivojlanishida asosiy o'rinni tutuvchi endospermdan keladi. biz bu yerda endospermning shakllanishiga ham qisqacha to’xtalib utishimiz lozim. endospermning shakllanishi. urug'langandan so'ng triploid holatiga o'tgan markaziy hujayra zigotadan avval mitoz faolligiga o'tadi. bu o'z navbatida murtak hujayraga sitokinin va auksin gormonlarining kelishi bilan bog'liqdir. auksin urug'murtak va meva barglari tufayli sodir bo'ladi. sitokinin esa ona organizmidan sinergidlar orqali kiradi. keyinchalik endospermning o'zi auksin va sitokinin (zeatin) sintez qila boshlaydi. markaziy hujayra yadrosi bo'lina boshlaydi va ketma-ket bo'linishda hosil bo'lgan ayrim qiz hujayralarda hujayra yadrosi bo'lmaydi. bu endospermning nuklear fazasi deyiladi. so'ngra zigotaning bo'linishi kuchayadi. shuning bilan bir vaqtda hujayra devorlari hosil bo'la boshlaydi. bu endospermning sellyular fazasi deyiladi. hujayralar, bo'linish tufayli endospermaning hamma joyini to'lg'azadi. murtakning keyingi rivojlanish bosqichi yuraksimon faza deyiladi (xii-3-rasm). bunda globulyar murtakning yuqorigi morfologik qismida hujayralarning jadal bo'linishi …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "o'simliklarning o'sishi va rivojlanishi"

1523031899_70785.doc o'simliklarning o'sishi va rivojlanishi reja: 1. yuksak o'simliklar ontogenezi bosqichlari 2. urug'larda zahira moddalarini yig'ilishi o'sish va rivojlanish o'simlikning butun ontogenez davrini o'z ichiga oladi va ular bir-biri bilan uzviy bog'langan bo'lib, o'sish asosida rivojlanishni, rivojlanish asosida esa o'sishni ko'rish mumkin. o'sish deganda ko'pincha miqdoriy o'zgarishlar namoyon bo'ladi, bunda o'simlikni bo'yi, yo'g'onligi va massasini ortishini ko'z oldimizga keltirishimiz mumkin. tez o'suvchi o'simliklarning tanasi yo'g'on va yirik bo'ladi. o'sishi sekin, lekin rivojlanishi tez bo'lgan o'simliklarning tanasi ingichka o'zlari esa kichik bo'ladi. o'sish va rivojlanish hujayra va to'qimalardagi moddalar almashinuvining jadalligiga bevosita bog'liqdir. o'sish-...

DOC format, 83.5 KB. To download "o'simliklarning o'sishi va rivojlanishi", click the Telegram button on the left.

Tags: o'simliklarning o'sishi va rivo… DOC Free download Telegram