mikroorganizmlarning o'sishi va ko'payishi

DOC 4 pages 27.0 KB Free download

4 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 27.0 KB

File type DOC

Pages 4

Updated Dec 2025

Page preview (4 pages)

Scroll down 👇

1 / 4

mikroorganizmlarning o’sishi va ko’payishi mikroorganizmlar ham o’sadi va ko’payadi. o’sish deganda hujayradagi butun kimyoviy moddalarning (oqsil, rnk, dnk va boshqalar) bir-biriga mutanosib tarzda ko’payishga aytiladi. o’sish natijasida hujayraning kattaligi va massasi oshadi. hujayraning kattaligi ma’lum darajaga yetgandan so’ng, u ko’p aya boshlaydi. ko’payish deb mikroorganizmlar hujayra sonining oshishiga aytiladi. ko’payish, o’sish vaqtida, ko’ndalangiga bo’linish yuli bilan, ba’zan esa kurtaklanib yoki spora hosil qilibamalga oshadi. umuman, prokariotlarning ko’ayishi jinssiz binar bo’linib ko’p ayishdir. ko’p ayish jarayonining boshlanishi hujayraning o’zayishidan, nukleoidning ikkiga bo’linishidan boshlanadi, nuklerid — superspirallashgan, zich joylashgan dnk molekulasidir (u replikon ham deyiladi). mikroorganizmlarda ham dnkning replikatsiyasi, dnk — polimeraza orqali amalga oshadi. dnkning replikatsiyasi, bir vaqtning o’zida, qarama — qarshi yunalishda ketadi va u ikkilanib qiz hujayralarga tarqaladi. qiz hujayrada ham dnk ketma-ketligi ona hujayraniqidek bo’ladi.. replikatsiya bakteriya hujayrasining ko’payishiga ketadigan vaqtning 80% ni egallaydi. dnk replikatsiyasidan so’ng, hujayralararo tusik hosil bo’ladi.. bu murakkab jarayondir. avvalo hujayraning ikki tomonidan …

2 / 4

i va ikkiga bo’lina boshlaydi. tayoqcha o’rtasidan sal torayadi va ikkiga bo’linadi. agar hujayra ikki bir xil bulaklarga bo’linsa, bunga izomorf bo’linish deyiladi. ko’p ncha geteromorf bo’linish ko’zatiladi. agar xivchinli hujayra bo’linsa,qiz hujayra ko’pincha xivchin bo’lmaydi,ona hujayra qoladi. qiz hujayradan esa keyinchalik xivchin o’sadi . demak, ona hujayra birlamchi hujayra devori, fimbriylar, xivchinlarga ega bo’ladi.. spiroxetlar, riketsiylar, ba’zi achitqilar zambruglar, sodda hayvonlar (protistlar) ko’ndalangiga bo’linib ko’payadi. miksobakteriyalar "tortilib" ko’payadi. avval hujayra bo’linadigan joyidan torayadi va so’ngra hujayra devori ikki tomonidan hujayraning ikki tomoniga qarab burtadi va oxirida ikkiga bo’linadi. qiz hujayra o’zi sitoplazmatik membranasi bo’lgani holda, hujayra devorini vaqtincha saqlab qoladi. ba’zi bakteriyalarda jinsiy jarayon ham ko’zatilib, unga kon’yugatsiya deyiladi. bu xil ko’payish haqida «bakteriyalar genetikasi» mavzusida axborot beriladi. shunday qilib, o’sish va ko’payish natijasida mikroorganizmlar koloniyasi hosil bo’ladi.. ularning ko’ayishi juda katta tezlikda amalga oshadi. generatsiya vaqti mikroorganizm turi, yoshi, tashqi muhit (oziqa muhit tarkibiga, temperaturaga, rn) ga og’liq …

3 / 4

nutda bo’linib turadi. suyuq oziqa muhtda bakteriyalarni o’sish tezligini vaqtga qarab o’zgarishini ko’zatish mumkin. oziqa muhtga tushgan mikroorganizmlar avvalo unga moslashadi, so’ng tezlik bilan ko’payadi va maksimumga chiqadi. oziqa moddalarning kamayishi va hosil bo’lgan maxsulotlarning ko’ayishiga qarab o’sish sekinlashadi va tuxtaydi. bakteriyaning rivojlanish sikli bir necha fazadan tashkil topadi: 1. statsionar faza — mikroorganizmning oziqa muhtga tushgandan boshlab, 1 — 2 soat davom etadi. bu fazada hujayra soni ortmaydi. 2. lag faza — ko’p ayishning tormozlanishi. bu vaqtda bakteriyalar intensiv o’sadi, ammo ularning bo’linishi juda kam bo’ladi.. bu ikki fazada bakteriya populyatsiyasini rivojlanishi muhtga moslashuv fazasi desa bo’ladi.. 3. logarifmik — eksponensial ko’payish fazasi. ko’p ayish katta tezlikda ketadi, hujayralar soni geometrik progressiya buyicha ortadi. 4. manfiy tezlanish faeasi. hujayralar kamrok aktiv bo’ladi., generatsiya vaqti cho’ziladi, chunki oziqa muhti kamayadi, zaharli moddalar hosil bo’ladi., natijada ko’payish susayadi, ba’zi hujayralar uladi ham. 5. statsionar faza. hosil bo’lgan hujayralar soni o’lganlari bilan …

4 / 4

doimo qo’yib ko’paytiriladigan usuli bor. bu xildagi ko’payishlar xemostat yoki turbidiostatlarda amalga oshiriladi. sanoatda bu usul keng qo’laniladi.

Want to read more?

Download all 4 pages for free via Telegram.

Download full file

About "mikroorganizmlarning o'sishi va ko'payishi"

mikroorganizmlarning o’sishi va ko’payishi mikroorganizmlar ham o’sadi va ko’payadi. o’sish deganda hujayradagi butun kimyoviy moddalarning (oqsil, rnk, dnk va boshqalar) bir-biriga mutanosib tarzda ko’payishga aytiladi. o’sish natijasida hujayraning kattaligi va massasi oshadi. hujayraning kattaligi ma’lum darajaga yetgandan so’ng, u ko’p aya boshlaydi. ko’payish deb mikroorganizmlar hujayra sonining oshishiga aytiladi. ko’payish, o’sish vaqtida, ko’ndalangiga bo’linish yuli bilan, ba’zan esa kurtaklanib yoki spora hosil qilibamalga oshadi. umuman, prokariotlarning ko’ayishi jinssiz binar bo’linib ko’p ayishdir. ko’p ayish jarayonining boshlanishi hujayraning o’zayishidan, nukleoidning ikkiga bo’linishidan boshlanadi, nuklerid — superspirallashgan, zich joylashgan dnk molekulasidir (u rep...

This file contains 4 pages in DOC format (27.0 KB). To download "mikroorganizmlarning o'sishi va ko'payishi", click the Telegram button on the left.

Tags: mikroorganizmlarning o'sishi va… DOC 4 pages Free download Telegram