klassik iqtisodiy maktabning rivojlanishi

DOCX 6 стр. 28,2 КБ Бесплатная загрузка

6 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 28,2 КБ

Тип файла DOCX

Страницы 6

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 6

6-mavzu: klassik iqtisodiy maktabning rivojlanishi 1.rikardoning siyosiy iqtisod tamoyillari. 2. maltusning aholi o’sishi to’g’risidagi qarashlari 3.xyum oqimi mexanizmlari 4.oltin to’plash qarama qarshiliklari. sey qonuni angliyada boshlangan sanoat to’ntarilishi kapitalizmning manufaktura ishlab chiqarishdan mashina ishlab chiqarishiga o’tishini bildirdi. bu to’ntarish jamiyatdagi ijtimoiy-iqtisodiy munosabatlarga katta ta’sir o’tkazdi. mehnatning kapitalga amalda buysunishi o’zil-kesil nixoyasiga etib sanoat to’ntarishi natijasida sanoat qishloq xo’jaligidan butunlay ajralib chiqdi. bunday o’zgarish o’z navbatida jamiyatdagi asosiy sinflar o’rtasidagi ziddiyatlarni oshkor etib, ishchilar sinfining o’z huquqlari uchun uyushib harakat qilishlariga asos soldi. sanoat to’ntarishi davrida jamiyat taraqqiyotining yuqori pog’onaga ko’tarilganligi shu davrda ijod qilgan olimlarning asarlaridagi nazariy tahlilning ancha chuqur darajasini ham belgilab berdi. klassik iqtisodiy maktabning doimiy an’analarini davom ettirib, d.rikardo o’z asarlari va xulosalari bilan ushbu maktabni rivojlanishiga katta hissa qo’shdi. d.rikardo siyosiy iqtisodning bosh vazifasini o’rtaga qo’yar ekan uning uslubiyatini ham belgilaydi. olimning fikricha hamma tadqiqotlar yagona asosga negizlanishi lozim. u qiymatni ish vaqti bilan belgilashni mana …

2 / 6

i umuman insoniyat jamiyatining ziddiyatlari deb izohlaydi. u o’z jamiyatining sinfiy ziddiyatlari asosini ko’rsatishga intilgan bo’lsa ham, ammo bu masalani oxirigacha echib bera olmadi. d.rikardo uslubi, uning o’ziga xos xususiyatlari d.rikardo 1817 yilda «siyosiy iqtisodning va soliq solishning boshlanishi» nomli iqtisodiy mavzudagi asosiy asarini nashrdan chiqardi. bu asarda olim a.smitning iqtisodiy nazariyalarini rivojlantiribgina qolmay, shu bilan birga uning ayrim kamchiliklarini ham ochib berdi. u vaqtga kelib boylikni yaratish emas, balki uning jamiyatning asosiy sinflari o’rtasida taqsimlanish muammosi siyosiy iqtisodning markazida turar edi. d.rikardo bu muammoni siysiy iqtisod mavzui deb belgiladi. siyosiy iqtisodning bosh vazifasi, deb yozgan edi u, -shu taqsimotni boshqaradigan qonunlarni belgilab berishdan iborat. rikardo taqisimot qonunlarini ishlab chiqarish sharoitlariga asoslanib belgilashga o’rindi. u taqsimotni ishlab chiqarish bila chambarchas bog’lab, boylik ishlab chiqarishni mahsuli bo’lishi mumkin deb hisobladi. rikardo qiymatning mehnat nazariyasini rivojlantirib iste’mol qiymati bilan ayirboshlash qiymatini bir-biridan farq qildi. biroq ayirboshlash qiymati qiymat namoyon bo’lishining bir shakli …

3 / 6

aqobat va iqtisodiy liberalizmning boshqa prinstiplarini qo’llash darkordir. masalan, mamlakatga erkin oziq-ovqat kiritish («non qonunlari»ga qarshi) daromad normasini kamaytirmay va er rentasini uncha oshirmagan holda kapital jamg’arishni o’stirishga olib keladi deb hisoblaydi. a.smit kabi d. rikardo ham mantiqiy abstrakstiya usulini ham keng qo’llagan. d. rikardoning asarlari iqtisodiyot fanining predmeti va metodini aniqlashda, iqtisodiy tadqiqot metodologiyasini amaliy ishlab chiqishda muhim rol o’ynadi. uning fikricha, jamiyatning sinfiy to’zilishi uning iqtisodiy faoliyatida xal qiluvchi o’rinni egallaydi. siyosiy iqtisodning asosiy vazifasi «er mahsuloti» (ya’ni milliy daromad va milliy boylik)ni uch asosiy sinf o’rtasidagi taqsimoti qonunlarini aniqlashdan iborat. bu taqsimot ishlab chiqarish sharoiti va manfaatlaridan kelib chiqishi kerak edi va bu rikardoning yutug’i edi, ammo uning xatosi shuki, u taqsimot usulini moddiy ne’matlarni ishlab chiqarish usuli bilan bog’liq qilib qo’ygan. u mantiqiy abstrakstiya metodidan foydalandi, ijtimoiy fanlarda aniq fanlarning usuli, ayniqsa ilmiy dedukstiyani keng qo’lladi. u o’z konstepstiyasi asosiga qiymat qonunini, ya’ni tovarlarning qiymatini sarflangan …

4 / 6

o, masalan ilgarigi rassomlarning kartinalari, noyob vino) va ularni ishlab chiqarishga ketgan mehnat sarflari va chiqimlari bilan aniqlanadi. almashuv qiymati har doim nisbiy bo’lib, boshqa tovar yoki pulning ma’lum miqdorida o’z aksini topishi tufayli rikardo absolyut qiymat ham bo’lishi kerak, degan masalani qo’ydi. bu qiymat substanstiyasi mehnatdagi mehnat miqdoridir. almashuv qiymati absolyut qiymat ro’yobga chiqa oladigan zaruriy va yagona mumkin bo’lgan shakldir. lekin rikardo bu g’oyani umrining oxirida tugallanmagan asarining «absolyut va nisbiy qiymat» bobida bergan, ya’ni fikr mantiqiy oxiriga etkazilmagan. marksning fikricha, rikardo qiymatni faqat miqdoriy tekshirdi, tarixdan tashqarida o’rgandi, ya’ni mehnatni qiymat bilan yaraluvchi maxsulotning tabiiy xususiyati va bu jarayonni barcha ijtimoiy tuzumlarga xos deb o’yladi. rikardo, smitning g’oyalarini to’ldirdi. agar smitning g’oyasi bo’yicha qiymat oddiy tovar ishlab chiqarishda sarflangan mehnat bilan aniqlansa, kapitalistik ishlab chiqarishda bu qiymat realizastiya qilinadigan daromadlardan iborat edi. rikardo qiymatni aniqlashda sarflangan mehnatdan foydalandi. rikardo ish haqining tovar qiymatiga ta’sirini rad etdi. masalan, …

5 / 6

a qo’llashda katta qiyinchilikka uchradi. qiymatning ishlab chiqarish bahosiga aylanish muammosiga e’tibor berdi va uni hal etishga o’rindi. real hayotda kapitaldan olinadigan foyda shu kapitalning miqdori bilan aniqlanadi yoki foyda normasi mu’tadillashish tendenstiyasiga ega. ammo tovarlar ularni ishlab chiqarishga sarf bo’lgan jonli mehnat sarflariga mos ravishda bir-biriga almashsa, bunday bo’lishi mumkin emas. bu holda kapitalning organik to’zilishi (c / y) past bo’lgan yoki kapitali tez oborot bo’ladigan tarmoqlar boshqa organik to’zilishi yuqori bo’lgan va kapitali sekinroq oborot bo’ladigan tarmoqlarga nisbatan ustunlikka ega bo’ladilar. birinchilari ko’proq mehnat sarflaganlari uchun tovar bahosi nisbatan yuqori bo’ladi va kattaroq foyda oladi. ammo bunda kapital shu tarmoqlarga oqib o’tar edi va ikkinchi tarmoqlarga oqib o’tmas edi, natijada ikkinchi tarmoqlar rivojlanmasdi. bu qarama-qarshilikni xal etish uchun rikardo smitning qiymat nazariyasini modifikastiyalashtirdi (o’zgartirdi). ammo ishlab chiqarish bahosi va o’rtacha foydani oraliq zvenolarni tahlil qilish va qiymat qonuni asosida xal etish o’rniga bu kategoriyalarni qiymat qonuniga keltirishga urinadi. …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 6 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "klassik iqtisodiy maktabning rivojlanishi"

6-mavzu: klassik iqtisodiy maktabning rivojlanishi 1.rikardoning siyosiy iqtisod tamoyillari. 2. maltusning aholi o’sishi to’g’risidagi qarashlari 3.xyum oqimi mexanizmlari 4.oltin to’plash qarama qarshiliklari. sey qonuni angliyada boshlangan sanoat to’ntarilishi kapitalizmning manufaktura ishlab chiqarishdan mashina ishlab chiqarishiga o’tishini bildirdi. bu to’ntarish jamiyatdagi ijtimoiy-iqtisodiy munosabatlarga katta ta’sir o’tkazdi. mehnatning kapitalga amalda buysunishi o’zil-kesil nixoyasiga etib sanoat to’ntarishi natijasida sanoat qishloq xo’jaligidan butunlay ajralib chiqdi. bunday o’zgarish o’z navbatida jamiyatdagi asosiy sinflar o’rtasidagi ziddiyatlarni oshkor etib, ishchilar sinfining o’z huquqlari uchun uyushib harakat qilishlariga asos soldi. sanoat to’ntarishi davrida ja...

Этот файл содержит 6 стр. в формате DOCX (28,2 КБ). Чтобы скачать "klassik iqtisodiy maktabning rivojlanishi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: klassik iqtisodiy maktabning ri… DOCX 6 стр. Бесплатная загрузка Telegram