aniq integralni hisoblash. aniq integrallarni taqribiy hisoblash

DOCX 31 pages 910.5 KB Free download

31 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 910.5 KB

File type DOCX

Pages 31

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 31

kurs ishi mavzu: aniq integralni hisoblash. aniq integrallarni taqribiy hisoblash ish rahbari: _______________________________ biz amalga oshirayotgan islohatlarning asosiy maqsadi – bolalarning baxtli kelajagi uchun barcha sharoitlarni yaratib berishdir. shavkat miromonovich mirziyoyev kirish prezident sh.mirziyoyev 2020-yilning 31-yanvar kungi olimlar, yosh tadqiqotchilar, ilmiy-tadqiqot muassasalari rahbarlari va ishlab chiqarish sektori vakillari bilan uchrashuvda “matematika hamma aniq fanlarga asos. bu fanni yaxshi bilgan bola aqilli, keng tafakkurli bo`lib o`sadi, istalgan soxada muoffaqiyatli ishlab ketadi” dedi shavkat mirziyoev. “ulug` ajdodlarimiz ta’mal toshini qo`ygan matematika fani ilm-fan va texnikaning zamonaviy tarmoqlari jadal rivojlanishi munosabati bilan hozirgi kunda yanada katta ahamiyat kasb etmoqda ...” deyiladi prezidentimiz sh.m. mirziyoevning 2019 yil iyul oyidagi “matematika ta’limi va fanlarini yanada rivojlantirishni davlat tomonidan qo`llab-quvvatlash” to`g`risidagi qarorida. ota – bobolarimiz bo’lmish muxammad al–xorazmiy, al–farobiy, abu rayxon beruniy, abu ali ibn sino, umar xayyom, ulug`bek, nosir at-tusiy, al-koshiy, kozizoda rumiy, ali qushchi kabi ulug` zotlarning asrlar davomida to`plagan hayotiy tajribalarini va ilm-fanga …

2 / 31

ni uchun ham u hisoblash matematikasi bo’lib, uning maqsadi masala yechimini son shaklida topishdan iborat. kurs ishning dolzarbligi: oliy ta’lim talaba va o’quvchilarga optimal boshqaruvlar masalasining matematik qo’yilishi,aniq integral haqida o’rgatish. kurs ishning maqsad va vazifalari: oliy o’quv yurti talabalari, aniq integral masalalarini yechish usullari haqida bilim va ko’nikmalarini oshirish, misollar va isbotlar bilan esa olgan bilim va ko’nikmalarini mustahkamlash. kurs ishida aniq integralning muhum usullarni ta’rif, teorema, lemma va ularning isboylari, misollar keltirigan. kirish qismida prezidentimizning nutqidan parchalar keltirilgan 1-§. aniq integrallarni taqribiy hisoblash 1. toʻgʻri toʻrtburchaklar usuli. usulning absolyut xatoligi 2. trapetsiyalar usuli. usulning absolyut xatoligi 3. simpson usuli (parabolalar usuli). usulning absolyut xatoligi. aniq integralni taqribiy hisoblash usullari odatda aniq integralarni taqribiy hisoblash uchun integralash sohasidagi [a,b] kesma n ta teng bo’lakka bulinadi. har bir bo’lakning uzunligi h=(b-a)/n formula bilan hisoblanadi. n bo’laqlar soni qancha ko’p bo’lsa integralning kiymati shuncha aniq bo’ladi. integralarni taqribiy hisoblashda ko’pincha to’g’ri …

3 / 31

ibiy hisoblashning trapetsiya formulasi. ya‘ni bu yerda bu formula esa aniq integralni taqribiy hisoblashning simpson formulasi. aniq integralni simpson usulida hisoblaganda taqribiy hisoblash xatoligi boshqa usullarga nisbatan kamrok, yani aniqlik kattarok bo’ladi. aniq integralni taqribiy hisoblashning trapetsiya va simpson usullari ushbu aniq integralning kiymatini trapetsiya va simpson usullari yordamida hisoblash algoritmi va dasturlarini ko’rib utamiz. integralni kiymatini taqribiy xisolashning to’g’ri turtburchak usulini o’quvchilarning o’zlariga xavola etamiz. bu yerda а=0, b=2, oralikni 20 bo’lakka bulamiz, ya‘ni n=20 deb olamiz. dastlab trapetsiya formulasidan, sung simpson formulasidan foydalanib integralni kiymatini taqribiy hisoblash algoritmining blok- sxemasini, sung dasturini tuzamiz. integralni taqribiy hisoblashda integral ostidagi funktsiyani kullanuvchining funktsiyasi sifatida yozib olamiz, ya‘ni f(x)=ln(x2+3x+1) ko’rinishida yozib olib, bu funktsiyadan blok–sxema va dastur tuzishda foydalanamiz. foydalanuvchining funktsiyasini algoritm va dasturda f harfi bilan, funktsiyani a nuqtadagi kiymatini f(a) va b nuqtadagi kiymatini f(b) bilan, bo’linish kadamlarini i harfi bilan, bo’laqlar sonini n harfi bilan, oralikchalar uzinligini h …

4 / 31

eb belgilasak , u holda ravshanki , mazkur kursning 1—bobidagi to’plamni bo’laklash tushinchasi ta`rifiga binoan sistema da bo’laklash bajargan bo’ladi , va aksincha, agar bizga segmentning biror chekli bo’lak-lashi berilgan bo’lsa , u ushbu munosabatda bo’lgan chekli sondagi nuqtalar sistemasini aniqlaydi . binobarin , biz to’plamni bo’laklash ta`rifiga ekvivalent bo’lgan quyidagi ta`rifni kirita olamiz . 1—ta`rif . segmentning ushbu munosabatda bo’lgan ixtiyoriy chekli sondagi nuqtalari sistemasi segmentda bo’laklash bajaradi deyiladi . uni kabi belgilanadi . aniq integral ta’rifi har bir nuqta bo’laklashning bo’luvchi nuqtasi, segment esa bo’laklashning oralig’i deyiladi. bo’laklash oraliqlari uzunligi larning eng kattasi , ya`ni ushbu miqdor bo’laklashning diametri deb ataladi. segment berilgan holda bu segmentni turli usullar bilan istalgan sondagi bo’laklashlarni tuzish mumkin ekan. bu bo’laklashlardan iborat to’plamni bilan belgilaymiz : . 20 . integral yig’indi . segmentda funksiya aniqlangan bo’lsin . shu segmentni bo’laklashi va bu bo’laklashning har bir oralig’ida ixtiyoriy nuqta olamiz . berilgan funksiyaning …

5 / 31

qiymatlaridan iborat quydagi: ketma—ketlik hosil bo’ladi. ravshanki bu ketma—ketlikning har bir hadi huqtalarga bog’liqdir. 3—ta’rif. agar segmentni har qanday (2) bo’laklashlar ketma-ketligi olinganda ham unga mos integral yig’indi qiymatlaridan iborat ketma—ketlik nuqtalarning tanlab olinishiga bog’liq bo’lmagan ravishda hamma vaqt bitta songa intilsa, bu son yig’indining dagi limiti deb ataladi. u kabi belgilanadi. yig’indi limitini quyidagicha ham ta’riflash mumkin. 4–ta’rif. agar son olingnda ham shunday son topilsaki, segmentni diametri bo’lgan har qanday bo’laklash uchun tuzilgan yig’indi ixtiyoriy nuqtalarda tengsizliklarni qanoatlantirsa, son yig’indining dagi limiti deb ataladi. 5—ta’rif. agar da funksiyaning integral yig’indisi (1) chekli limitga ega bo’lsa, u holda funksiya segmentda integrallanuv-chi deyiladi, yig’indining chekli limiti esa funksiyaning segmentdagi aniq integrali deb ataladi. funksiyaning aniq integrali kabi belgilanadi. demak, . bunda son integralning quyi chegarasi, son esa integralning yuqori chegarasi, segment integrallash oralig’i deb ataladi. agar da yig’indining limiti mavjud bo’lmasa yoki uning limiti cheksiz bo’lsa, u holda funksiya segmentda integrallanmaydi …

Want to read more?

Download all 31 pages for free via Telegram.

Download full file

About "aniq integralni hisoblash. aniq integrallarni taqribiy hisoblash"

kurs ishi mavzu: aniq integralni hisoblash. aniq integrallarni taqribiy hisoblash ish rahbari: _______________________________ biz amalga oshirayotgan islohatlarning asosiy maqsadi – bolalarning baxtli kelajagi uchun barcha sharoitlarni yaratib berishdir. shavkat miromonovich mirziyoyev kirish prezident sh.mirziyoyev 2020-yilning 31-yanvar kungi olimlar, yosh tadqiqotchilar, ilmiy-tadqiqot muassasalari rahbarlari va ishlab chiqarish sektori vakillari bilan uchrashuvda “matematika hamma aniq fanlarga asos. bu fanni yaxshi bilgan bola aqilli, keng tafakkurli bo`lib o`sadi, istalgan soxada muoffaqiyatli ishlab ketadi” dedi shavkat mirziyoev. “ulug` ajdodlarimiz ta’mal toshini qo`ygan matematika fani ilm-fan va texnikaning zamonaviy tarmoqlari jadal rivojlanishi munosabati bilan hozirgi kunda ...

This file contains 31 pages in DOCX format (910.5 KB). To download "aniq integralni hisoblash. aniq integrallarni taqribiy hisoblash", click the Telegram button on the left.

Tags: aniq integralni hisoblash. aniq… DOCX 31 pages Free download Telegram