maqol va hikmatli so‘zlarning so‘zlashuv, publisistik va badiiy nutqda qo‘llanilishi

DOCX 20 стр. 42,9 КБ Бесплатная загрузка

20 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 42,9 КБ

Тип файла DOCX

Страницы 20

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 20

maqol va hikmatli so‘zlarning so‘zlashuv, publisistik va badiiy nutqda qo‘llanilishi reja: i. kirish. kurs ishining maqsad hamda vazifalari ii. asosiy qism. 2.1. so‘zlashuv uslubida maqol va hikmatli so‘zlar 2.2. publisistik uslubda maqol va hikmatli so‘zlar 2.3. badiiy uslubda maqol va hikmatli so‘zlar iii. xulosa foydalanilgan adabiyotlar. i.kirish maqol — xalq ogʻzaki ijodi janri; qisqa va loʻnda, obrazli, grammatik va mantiqiy tugal maʼnoli hikmatli ibora, chuqur mazmunli . muayyan ritmik shaklga ega. maqollarda avlod-ajdodlarning hayotiy tajribalari, jamiyatga munosabati, tarixi, ruhiy holati, etik va estetik tuygʻulari, ijobiy fazilatlari mujassamlashgan. asrlar mobaynida xalq orasida sayqallanib, ixcham va sodda poetik shaklga kelgan. maqollar mavzu jihatdan nihoyatda boy va xilma-xil. vatan, mehnat, ilmhunar, doʻstlik, ahillik, donolik, hushyorlik, til va nutq madaniyati, sevgi va muhabbat kabi mavzularda, shuningdek, salbiy hislatlar xususida rangbarang maqollar yaratilgan. maqol uchun mazmun va shaklning dialektik birligi, koʻp hollarda qofiyadoshlik, baʼzan koʻp maʼnolilik, majoziy maʼnolarga boylik kabi xususiyatlar harakterli. maqollarda antiteza hodisasi …

2 / 20

ʻtkir mazmunli qisqa va loʻnda ibora, bayt, jumla. xalq maqollaridan farqli ravishda hikmatli soʻzlar kelib chiqishi jihatidan maʼlum bir shaxs (yozuvchi, shoir, publitsist, faylasuf, olim, davlat arbobi va boshqalar)ga mansub boʻlib, individualligini saqlab qoladi. hikmatli soʻzlar ning mustaqil janr shaklidagi namu-nalari bilan birga ilmiy, falsafiy, tarixiy hamda badiiy asarlar tarkibida uchraydiganlari ham boʻladi. baʼ-zan asar boshdan-oyoq hikmatli soʻzlardan iborat boʻlishi ham mumkin (forobiy va boshqalar). alisher navoiyning ayrim asarlari hikmatli soʻzlarga boy ("nazm ul-javohir", "arbain", "mahbub ul-qulub" va boshqalar). sharq xalqlari adabiyotida, jumladan, oʻzbek adabiyotida hikmatli soʻzlarning koʻp qismi pand-nasihat, oʻgit, tanbeh shakllarida boʻladi. masalan: doʻstlik, sadoqatga belingni bogʻla, gina, malomatdan tilingni bogʻla. saʼdiy sheroziy xalq jonli tiliga, maqollarga yaqin hikmatli soʻzlar ham koʻp uchraydi. mas, "oʻqsiz soldat — qilichsiz qin" (oy-bek), "tishi chiqqan bolaga chaynab bergan osh boʻlmas" (a.qahhor). baʼzi hikmatli soʻzlar shaklan quyma holga kelib, om-maviy qoʻllanishga oʻtgach, maqolga aylanib qoladi. mas:bilmaganin soʻrab oʻrgangan olim, orlanib soʻramagan oʻziga …

3 / 20

aqo-o-ol! bundan tashqari so‘zlashuv uslubida maqollar faol ishlatiladi. ayniqsa, qariyalar nutqida buni ko‘p eshitamiz: ish ishtaha ochar, dangasa ishdan qochar; mehnatkashga mehnat, rohatkashga rohat topiladi; sabr tagi-oltin; mehnatning tagi rohat; neki kelsa tilingdan keladi; kattaga hurmatda, kichikka izzatda bo’l; yetti o‘lchab bir kes kabilar. so’zlashuv uslubida gapdagi so’zlar tartibi ancha erkin bo’ladi. ko’proq sodda gaplar, to’liqsiz gaplar, undalmali gaplardan foydalaniladi. oilada, ko‘cha – ko‘yda kishilarning fikr almashish jarayonoda qo‘llanadigan nutq uslubi so‘zlashuv uslubi deyiladi. so‘zlashuv uslubiy adabiy va oddiy so‘zlashuv uslublarini o‘z ichiga oladi. adabiy til me’yorlariga qat’iy amal qilingan so‘zlashuv uslubi adabiy so‘zlashuv uslubi, bunday xususiyatga ega bo‘lmagan so‘zlashuv uslubi esa oddiy so‘zlashuv uslubidir. so‘zlashuv uslubining har ikki turi ko‘pincha dialog shaklida ro‘yobga chiqadi. bu uslubda so‘zlar odatda kinoya, piching, qochirmalarga boy bo‘ladi. so‘zlashuv uslubining yana bir o‘ziga xos xususiyati erkinligidir. jumlalar qisqa va ta’sirli bo‘lib, ko‘pincha so‘z – daplar, to‘liqsiz gaplar, maqol va matallar hamda iboralardan keng foydalaniladi. …

4 / 20

valent boʻladigan turgʻun soʻz birikmalari – ma’no hamda struktura jihatidan bir butun gapga toʻgʻri keladigan turgʻun iboralarni o‘rganish, ularning o‘ziga xos xususiyatlarini tekshirish bilan shugʻullanadi. frazeologizmlar so‘zlar kabi tilning lug‘aviy birliklarini tashkil etuvchi, koʻp uchraydigan, oʻtkir ma’noli, nutqda tez-tez takrorlanib turadigan barqaror soʻz birikmalaridir. bular oʻzlarining ifodalaydigan ma’nolariga koʻra har doim tayyor holda qoʻllaniladigan va bir butun holda ayrim soʻzlarga toʻgʻri keladigan barqaror soʻz birikmalari sanalsa ham, ba’zan butun bir gapga toʻgʻri kelishi ham mumkin. frazeologiya tilda uzoq davrlardan buyon bir qolipga kelib qolgan, nutq jarayoniga xuddi so‘zlar kabi tayyor holda kiritiladigan barcha turgʻun soʻz birikmalarini oʻz ichiga oladi. shuning uchun u yoki bu iborani frazeologiya tarkibiga kiritishda ularning soʻzga yoki gapga ekvivalent boʻlishiga qarab emas, balki ular fikrlashda tayyor holda olinadimi yoki nutq soʻzlanayotgan paytda hosil qilinadimi – masalaning ana shu tomoniga alohida e’tibor berish kerak. frazeologik iboralarni turli tomondan oʻrganish va unga har tomonlama yondashish, uning xususiyatlarini ochish, …

5 / 20

dagi boshqa erkin soʻzlar bilan grammatik aloqaga kirishadi, ba’zan bu munosabat shu darajada boʻladiki, sintaktik planda bu soʻz frazeologik iboradan ajratilmay, uning qatorida olib qaraladi. frazeologiya mustaqil fan boʻlib ajralib chiqqanidan buyon oʻtgan nisbatan qisqa vaqt ichida frazeologik birliklar turli jihatlardan oʻrganildi. ularning semantikasiga, grammatik qurilishiga, sintaktik vazifasiga, stilistikasiga oid qator ilmiy izlanishlar yuzaga keldi. yuqorida iboralarning badiiy uslubda ishlatilishini misollar vositasida ko‘rib chiqdik. endi iboralarning publisistik uslubda ishlatilish imkoniyatlarini ko‘rib chiqamiz. o`zbek tilshunosligida publisistik uslub t.qurbonov tomonidan maxsus o`rganildi. bu uslub oav, xususan, gazeta, jurnal, radio, televideniye material-lari uslubidir. tilshunoslik va jurnalistikada "publisistika janrlari", "gazeta janrlari" terminlari hozirgi vaqtda kam ishlatilmoqda. adabiyotshunoslikda ham "publisistika janrlari" terminining qo`llanishi mustahkam o`rnini egallagan. lekin o`zbek tilshunosligida "gazeta janrlari" termini hozirgacha o`zining aniq ifodasini, obyektini topgan emas, u "publisistika janrlari" termini bilan birga parallel qo`llanmoqda. yana bir muammo shundaki, gazeta materiallari janrlar bo`yicha aniq o`z tasnifiga ega emas. o`zbek tilshunosligi va jurnalistikasidagi mavjud …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 20 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "maqol va hikmatli so‘zlarning so‘zlashuv, publisistik va badiiy nutqda qo‘llanilishi"

maqol va hikmatli so‘zlarning so‘zlashuv, publisistik va badiiy nutqda qo‘llanilishi reja: i. kirish. kurs ishining maqsad hamda vazifalari ii. asosiy qism. 2.1. so‘zlashuv uslubida maqol va hikmatli so‘zlar 2.2. publisistik uslubda maqol va hikmatli so‘zlar 2.3. badiiy uslubda maqol va hikmatli so‘zlar iii. xulosa foydalanilgan adabiyotlar. i.kirish maqol — xalq ogʻzaki ijodi janri; qisqa va loʻnda, obrazli, grammatik va mantiqiy tugal maʼnoli hikmatli ibora, chuqur mazmunli . muayyan ritmik shaklga ega. maqollarda avlod-ajdodlarning hayotiy tajribalari, jamiyatga munosabati, tarixi, ruhiy holati, etik va estetik tuygʻulari, ijobiy fazilatlari mujassamlashgan. asrlar mobaynida xalq orasida sayqallanib, ixcham va sodda poetik shaklga kelgan. maqollar mavzu jihatdan nihoyatda boy va xilma-x...

Этот файл содержит 20 стр. в формате DOCX (42,9 КБ). Чтобы скачать "maqol va hikmatli so‘zlarning so‘zlashuv, publisistik va badiiy nutqda qo‘llanilishi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: maqol va hikmatli so‘zlarning s… DOCX 20 стр. Бесплатная загрузка Telegram