aylanish figuralari

DOC 12 pages 454.0 KB Free download

12 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 454.0 KB

File type DOC

Pages 12

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 12

aylanish figuralari aylanish figuralari reja: 1. silindr 2. konus 3. kesik konus 4. shar 5. sfera aylanish figuralariga oid misol va masalalarni yechish uchun asosiy aylanish figuralari va ularning xossalarini yodda tutish lozim: 1. silindr (to`g`ri doiraviy silindr) deb to`g`ri to`rtburchakning ixtiyoriy tomonini o`q sifatida olib, uning atrofida aylanishdan hosil qilingan figuraga aytiladi. aylanish o`qiga qo`shni tomonlar hosil qilgan doiralar silindrning asoslari deyiladi. aylanish o`qiga qo`shni bo`lmagan tomon hosil qilgan sirt silindrning yon sirti deyiladi. silindrning balandligi deb asoslarining umumiy perpendikulyariga aytiladi, qachonki uning oxirlari silindr asoslarining markazlarida yotadi. silindrning hajmi quyidagi formula bo`yicha hisoblanadi: v = πr2h, silindrning yon sirti va to`la sirti ushbu formulalar yordamida hisoblanadi: syon = 2 πrh, st. sirt = 2 πrh +2πr2, bu yerda r - asosining radiusi; n – silindrning balandligi. 2. konus ( to`g`ri doiraviy konus) deb, to`g`ri burchakli uchburchakni biror katetini o`q sifatida olib uning atrofida aylantirishdan hosil qilingan figuraga aytiladi. …

2 / 12

r1 va r2 – katta va kichik asoslari radiuslari. kesik konusning yon sirti quyidagi formula bilan hisoblanadi: syon = π( r1 + r2) l, bu yerda l – kesik konusning yasovchisi. 4. shar deb belgilangan o nuqtadan berilgan masofadan uzoqda bo`lmagan fazoning nuqtalari to`plamiga aytiladi. sharni yarim doiraning diametri atrofida aylantirishdan hosil qilingan figura deb qarash mumkin. sfera deb berilgan o nuqtadan r masofadagi fazoning barcha nuqtalari to`plamiga aytiladi. berilgan o nuqta sferani markazi deyiladi. sferani yarim aylanani diametri atrofida aylantirishdan hosil qilingan figura deb qarash mumkin. radiusi r ga teng bo`lgan shar hajmi quyidagi formula bo`yicha hisoblanadi: v = πr3. r radiusli sferaning yuzi (shar sirti) ushbu formula bo`yicha hisoblanadi: s = 4πr2 shar segmenti deb sharning tekislik bilan kesimida hosil qilingan qismiga aytiladi. shar segmenti hajmi ushbu formula bo`yicha hisoblanadi: v = πh2 (r – h), bu yerda r- shar radiusi; h – segmentni balandligi. shar segmenti sirtining …

3 / 12

: 0,5. 2 – masala. shar radiusi sm bo`lib, yon sirti asosidan 3 marta katta bo`lgan konusga tengdosh. konus balandligini toping. yechilishi: shar radiusini r bilan, ya`ni r= sm; r, h, l larni mos ravishda konusning asosini radiusi, balandligi va konusning yasovchisi deb belgilaylik. u holda masala shartiga ko`ra, ya`ni πr2 h = π r3, πrl = 3π r2. quyidagi tenglamalar sistemasini tuzamiz: r2h = 8 l = 3r l2 = r2 + h2 bu yerdan н = 4 sm ekanligini topamiz. javob: 4 sm. 3 – masala. tomonlari 10, 17, 21 sm bo`lgan uchburchakni katta tomoni atrofida aylantirildi. hosil qilingan aylanish figurasini hajmi va sirtini hisoblang. yechilishi: ∆abc uchburchakni ac tomoni atrofida aylantirishdan hosil qilin- gan figurani hajmi va sirti, bab1 va bcb1 ikki konus hajmlari va sirtlari yig`indisiga mos ravishda teng, ya`ni vabcb , = vbab , + vbcb , sabcb , = syonbab + syonbcb , yoki …

4 / 12

teng bo`lib, asosi bilan α burchak tashkil qiladi. shu bilan birga yuqori uchidan o`tib qarama-qarshi tomondagi yasovchining pastki uchini tutashtiruvchi to`g`ri chiziqqa perpendikulyar. kesik konusning yon sirtini toping. yechilishi: ∆aa1c uchburchakdan ac = lcosα ga egamiz. shartga ko`ra <aa1b = 900. ∆aa1b uchburchakdan ab = 2r = embed equation.3 . bundan ao = r = . demak, a1o1 =r = ao – ac = l ( – cosα). u holda syon sirt = πl (r + r) = πl2 ( – cosα). javob: πl2 ( – cosα). 7 – masala. radiusi r ga teng bo`lgan shardan o`q kesimida α burchak tashkil qiluvchi shar sektorining hajmi va to`la sirtini toping. yechilishi: shar radiusini r bilan, segment balandligini dc =h va ad kesmani r bilan belgilaylik. sektor hajmi v= πr2h ga teng. ∆acd uchburchakda acd = , bundan h = rtg . ∆ado uchburchakdan r= r sin . ma`lumki, v= πr2h= r3 …

5 / 12

= = . konus asosining yuzi: sacoc= π *o1b2 = 24π. demak konusni hajmi: v = π*o1b2 π*co1 = 32π. javob: 32π. 11 – masala. sharning radiusi ga teng. radiusning oxiridan u bilan 600 li burchak tashkil etadigan kesuvchi tekislik o`tkazilgan. kesimning yuzini toping. yechilishi: masala shartiga ko`ra ob =oa = , <oba =600. bundan ∆abo ni teng tomonli uchburchak ekanligini aytish mumkin. o1a = = . demak, skesim= =16. javob: 16 12 - masala. ko`rsatilgan uchburchakning to`g`ri chiziq atrofida aylanishidan hosil bo`lgan jismning hajmini toping. yechilishi: masala shartida keltirilgan aylanish figurasining hajmi abb1a1 silindr hajmidan bsb1 konus hajmi- ni ayirmasiga teng. ya`ni vf = vs – vk. vs =π*ac2*oc = 36π, vk = πob2*oc = 12π demak, vf = 24 π javob: 24 π. 13 – masala. konusning balandligi 3, unga tashqi chizilgan sharning radisi 2 bo`lsa, konus sirtining shar sirtiga nisbatini toping. yechilishi: masala shartiga e`tibor bersak, bo=2, …

Want to read more?

Download all 12 pages for free via Telegram.

Download full file

About "aylanish figuralari"

aylanish figuralari aylanish figuralari reja: 1. silindr 2. konus 3. kesik konus 4. shar 5. sfera aylanish figuralariga oid misol va masalalarni yechish uchun asosiy aylanish figuralari va ularning xossalarini yodda tutish lozim: 1. silindr (to`g`ri doiraviy silindr) deb to`g`ri to`rtburchakning ixtiyoriy tomonini o`q sifatida olib, uning atrofida aylanishdan hosil qilingan figuraga aytiladi. aylanish o`qiga qo`shni tomonlar hosil qilgan doiralar silindrning asoslari deyiladi. aylanish o`qiga qo`shni bo`lmagan tomon hosil qilgan sirt silindrning yon sirti deyiladi. silindrning balandligi deb asoslarining umumiy perpendikulyariga aytiladi, qachonki uning oxirlari silindr asoslarining markazlarida yotadi. silindrning hajmi quyidagi formula bo`yicha hisoblanadi: v = πr2h, silindrning yon sirt...

This file contains 12 pages in DOC format (454.0 KB). To download "aylanish figuralari", click the Telegram button on the left.

Tags: aylanish figuralari DOC 12 pages Free download Telegram