falsafaning baxs mavzulari va fanlar tizimidagi o‘rni

DOCX 5 pages 21.2 KB Free download

5 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 21.2 KB

File type DOCX

Pages 5

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 5

reja: 1. falsafaning baxs mavzulari. 2. falsafa va uning fanlar tizimidagi o‘rni. 3. falsafa dunyoqarash sifatida. 4. mustaqillik- falsafiy tafakkur o‘zgarishining asosi. falsafaning baxs mavzulari haqida. birinchi bo’lib falsafani nazariy bilishning alohida bir sohasi sifatida qaragan faylasuflar aflotun va arastudir. ular falsafa deganda nimani tushunamiz va u nimani o’rganadi degan savolga: «falsafa - bu insonning dunyo va o’zi to’g’risidagi hamma bilimlarini o’z ichiga oluvchi fan”dir deb javob berishadi. buyuk mutafakkir abu nosir forobiy ham falsafaning mohiyati va ahamiyati haqida shunday degan edi: «mavjudot haqidagi bilim qo’lga kiritilsa, shu haqda ta’lim berilsa, mavjudotdan bo’lgan narsaning zoti bilinsa, narsaning ma’nosi tushunilsa, ishonchli dalil-hujjatlar asosida shu narsa haqida miyada bir turli ishonch va tasavvurlar paydo bo’lsa, mana shu ma’lumotga doir fanni falsafa deymiz». falsafani bunday tushunish o’z davri uchun, uning rivojlanish darajasi uchun to’g’ri edi. keyingi davrlarda ham falsafa jamiyatning ijtimoiy-siyosiy, iqtisodiy, madaniy hayoti bilan bog’liq holda rivojlanib bordi. falsafa ko’p qirrali, umumiy …

2 / 5

y amaliyoti va ma’naviyati rivojlanib borishi bilan falsafaning bahs mavzusi, uning jamiyat hayotidagi o’rni ham doimo o’zgarib bo’lgan. shu sababli har bir davrda borliqni, tabiatni, inson hayoti va jamiyatni tushunishda turli xil falsafiy qarashlar paydo bo’lib borgan. ijtimoiy-tarixiy davrlarning turli bosqichlarida falsafa siyosat, iqtisodiyot, fan va madaniyat, san’at va adabiyot, shuningdek, din bilan, xullas, jamiyatning ma’naviy hayoti bilan bevosita bog’liq bo’lgan. ayni vaqtda uning jamiyatdagi roli o’zgarib borgan. falsafiy qarashlarning rivojlanib borishi jarayonida turli xil oqimlar va yo’nalishlar kelib chiqadi. dinlar ham falsafiy tafakkurning o’ziga xos shakli, bosqichidir. shu sababli muqaddas diniy kitoblarda ham falsafiy farq qiluvchi va ayni vaqtda bir-birini to’ldiruvchi turli xil bilimlarni hosil qiladi. falsafa taraqqiyotida muayyan umumiy nazariy qarashlarni ishlab chiqqan mutafakkirlarning bir qismi o’zining e’tiborini tabiatga, uni tushuntirish va izohlab berishga qaratganlar. bunta lukrestiy karning «narsalarning tabiati to’g’risida», ahmad al-farg’oniyning «astronomik risolalar», al-xorazmiyning «vasaya: az-zijji mumtahana», j.brunoning «olamning va dunyoning cheksizligi», g.galileyning «dunyoning ikki sistemasi …

3 / 5

ana shunga suyanib izohlash, ularni bir butunga birlashtirib o’rganishga intilish - bu mutafakkirlarning falsafiy qarashlari mohiyatini tashkil etadi. ularning falsafiy izlanishlari natijasida tabiat falsafasi maydonga keladi. bir guruh mutafakkirlar diqqatini inson, inson hayotining ma’nosi va mazmuni, uning dunyoda tutgan o’rni, tabiatga va jamiyatga bo’lgan munosabatlari muammolari o’ziga jalb qiladi. ular inson hayotining ma’nosi va mazmunini nima belgilaydi, insonning dunyodagi o’rni qanday, inson dunyoni bila oladimi, falsafa insonni qaysi jihatdan o’rganadi?, kabi savollarga javob izlaganlar. bu muammolar haqida turli davrlarda yashagan mutafakkirlar turli xil fikrlar yuritganlar va ko’plab asarlar yozganlar. bunga arastuning «etika»si, ibn sinoning «at-tadobaru manozil» (davlatni boshqarish), yusuf xos hojibning «qutadg’u bilik», ahmad yassaviyning «hikmat»lari, amir temurning «tuzuklar»i, erazm rotterdamskiyning «xristian jangchisi quroli», t.gobbsning «inson tabiati», b.spinozaning «ilohiy-siyosiy traktat» va «aql kamoloti haqida traktat», a.gelvestiyning «inson haqida», i.kantning «osmon umumiy tabiiy tarixi va nazariyasi», «sof aqlni tanqid»i, hegelning «ruh falsafasi», l.feyerbaxning «xristianlikning mohiyati» asarlari misol bo’la oladi. bu asarlarning …

4 / 5

an yodgorliklar», ibn miskavayhning «jahon xalqlari tarixi», mirzo ulug’bekning «turt ulus tarixi», burhoniddin al-marg’iloniyning «al-hidoya», t.gobbsning «grajdanin to’g’risida», lokkning «qonunlarning ruhi to’g’risida», hegelning «tarix falsafasi» va «huquq falsafasi», kabi asarlarini misol qilib ko’rsatish mumkin. bu asarlarda, o’z davri nuqtai nazaridan kelib chiqqan holda, bir butun jamiyat, uning moddiy va ma’naviy hayoti, jamiyatning ijtimoiy tuzilishi, uning bazisi va ustqurmasiga oid nazariy qarashlar o’rtaga tashlanadi. ular o’z asarlarida ijtimoiy hodisalarning turli tomonlarini o’rganish bilan birga, adolatli jamiyat haqidagi, tenglik va ozodlik haqidagi g’oyalarni o’rtaga tashlaganlar. shunday qilib, falsafa insoniyat ma’naviy madaniyatining mustaqil bir sohasi sifatida shakllanib, uning tarkib topishi uzoq davom etgan. falsafa va uning fanlar tizimidagi o‘rni. ma’lumki, olamni, unda mavjud bo’lgan narsa va hodisalarni, ularning holati va harakati, mohiyati va tabiatini boshqa fanlar ham o’rganadi. ular erishgan yutuqlar birlikda insonning dunyo to’g’risidagi yaxlit bilimlari tizimini tashkil qiladi. har bir fan dunyoni turli tomondan, turli usullar yordamida o’rganadi. natijada, bu fanlar …

5 / 5

falsafaning baxs mavzulari va fanlar tizimidagi o‘rni - Page 5

Want to read more?

Download all 5 pages for free via Telegram.

Download full file

About "falsafaning baxs mavzulari va fanlar tizimidagi o‘rni"

reja: 1. falsafaning baxs mavzulari. 2. falsafa va uning fanlar tizimidagi o‘rni. 3. falsafa dunyoqarash sifatida. 4. mustaqillik- falsafiy tafakkur o‘zgarishining asosi. falsafaning baxs mavzulari haqida. birinchi bo’lib falsafani nazariy bilishning alohida bir sohasi sifatida qaragan faylasuflar aflotun va arastudir. ular falsafa deganda nimani tushunamiz va u nimani o’rganadi degan savolga: «falsafa - bu insonning dunyo va o’zi to’g’risidagi hamma bilimlarini o’z ichiga oluvchi fan”dir deb javob berishadi. buyuk mutafakkir abu nosir forobiy ham falsafaning mohiyati va ahamiyati haqida shunday degan edi: «mavjudot haqidagi bilim qo’lga kiritilsa, shu haqda ta’lim berilsa, mavjudotdan bo’lgan narsaning zoti bilinsa, narsaning ma’nosi tushunilsa, ishonchli dalil-hujjatlar asosida shu narsa...

This file contains 5 pages in DOCX format (21.2 KB). To download "falsafaning baxs mavzulari va fanlar tizimidagi o‘rni", click the Telegram button on the left.

Tags: falsafaning baxs mavzulari va f… DOCX 5 pages Free download Telegram