nafas olishning ichki va tashqi sharoit omillariga bog‘liqligi

DOC 55,0 KB Bepul yuklash

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1425984008_60258.doc nafas olishning ichki va tashqi sharoit omillariga bog‘liqligi nafas olish tezligi о‘simliklarning turi, yoshi va yashash sharoitidagi omillar ta’siriga bogliq. hatto bu tezlik bir о‘simlikning har xil qismlarida turlicha sodir bо‘ladi. о‘simlik qancha yosh va modda almashinuv jarayoni qancha faol bо‘lsa, nafas olish ham shuncha kuchli bо‘ladi. о‘simlikning qarish jarayonida nafas olish tezligi ham pasaya boradi. pishib yetilgan, quruq urug‘larda nafas olish tezligi juda past, unayotgan urug‘larda esa juda faol bо‘ladi. masalan, tarkibida 10-12 foiz suvi bо‘lgan bir kilogramm arpa urug‘i bir kecha-kunduzda 0,3-0,4 mg so2 ajratadi, tо‘la bо‘rtgan va unayotgan urug‘larda esa nafas olish tezligi 10 ming martadan yuqori bо‘ladi. umuman, о‘simliklarning nafas olish tezligi ichki va tashqi omillar ta’siriga bog‘liq. kislorodning mikdori. nafas olish jarayoni uchun kislorodning miqdori eng muhim omillardan biri hisoblanadi. havo tarkibidaki kislorod (21 foiz)о‘simliklarning erkin nafas olishiga tо‘la yetarli bо‘lib, xatto uning miqdori 9 foizgacha kamaysa xam о‘simliklarga zararli ta’sir qilmaydi. fakat atmosferada …

faollashtiradi va natijada zaxira organik moddalar kо‘proq sarflanadi. oraliq moddalar sifatida spirtlar ajralib tо‘planib, о‘simlik il-dizlari chiriy boshlaydi. bu uzoroq davom etsa, о‘simliklarning о‘sish va rivojlanishi, hosildorligi keskin kamayadi va hatto о‘simlik о‘lishi ham mumkin. shuning uchun bunday yerlarga qо‘shimcha ishlov berish, ya’ni tuproqni yumshatish, qatqaloqqa yо‘l qо‘ymaslik, о‘g‘itlash (organik va mineral) zarur. karbonat angidridning miqdori. karbonat angidridning mikdori ham nafas olish jarayonida ma’lum ahamiyatga ega. tо‘qimalarda u kо‘p miqdorda tо‘planganda nafas olish tezligi pasayadi. karbonat angidridning tо‘planishi kо‘pincha pishib yetilgan va qachtiq pо‘st bilan qoplangan urug‘larda sodir bо‘ladi. kо‘pchilik yovvoyi о‘simliklarning qattiq pо‘st о‘ralgan urug‘lari uzoq yillar davomida о‘zining kо‘karish qobiliyatini yо‘qotmaydi, chunki ularning pо‘sti osgida tо‘plangan karbonat angidrid ta’siridan nafas olish tezlish juda sust bо‘lib, organik modda tezda sarflanmaydi. omborlarda so3 ning mikdori kо‘p bо‘lganda mevalar uzoq muddatgacha yaxshi saqlanadi. harorat. о‘simliklarning nafas olish jarayoni harorat ta’siriga uzviy bog‘liq. bu bog‘liqlik ma’lum harorat darajalarida vant-goff qoidasiga bо‘ysunadi, ya’ni …

am darhol yuqoriga kutariladi, 50°s atrofida keskin pasayib qoladi va о‘simlik qattiq zararlanadi. shuning uchun ham nafas olish uchun dastlab kuchayib, sо‘ngra pasayadigan harorat emas, balki bu jarayon doim yuqori darajada bо‘ladigan harorat optimal (maqbul) deyiladi. kо‘pchilik о‘simliklar uchun 30-40°s atrofida bо‘ladi. bu fotosintezning maqbul darajasidan 5-10°s yuqori. maksimal harorat esa 45-55°s atrofida bо‘lib, xar bir о‘simlik oqsilining xususiyatlariga bog‘liq. nafas olishning maqbul harorat darajasi tanadagi modda almashinuv jarayonidagi barcha biokimyoviy reaksiyalar va fermentlarning faolligi uchun ham ancha qulaydir. suv rejimi nafas olish tezligiga hujayralarning suv bilan ta’minlanish darajasi xam katta ta’sir etadi. о‘simliklarning barglarida birdaniga suvning kamayishi sababli dastavval nafas olish tezlashadi. keyinchalik esa suv tanqisligi ortib borishi bilan nafas olish tezligi ham pasaya boradi. buni urug‘larda yaxshi kuzatish mumkin. yetilmagan urug‘larda suv mikdori kо‘p, nafas olish ham nisbatak kuchliroq bо‘ladi. urug‘lar pishib yetilgach, suv miqdori ham eng kam 10-11 foiz bо‘ladi. bunday urug‘larda nafas olish xam eng past …

k yashil о‘simliklarning nafas olishiga tо‘g‘ridan-tо‘g‘ri emas, balki boshqa fiziologik jarayonlar orqali ta’sir etadi. yorug‘lik ta’sirini yashil bо‘lmagan о‘simliklarda о‘rganish natijasida uning ma’lum miqdori tо‘g‘ridan-tо‘g‘ri ta’sir etishi ham mumkinligi kuzatilgan. nafas olish jarayonining faoliyati yorug‘lik spektrining ultrabinafsha (380 nm) va kо‘k-yashil (400-500 nm) nurlarining yutilishi natijasida kuzatilgan. masalan, makkajо‘xorining etiollangan bargiga yorug‘likning kо‘k spektr nurlari bilan ta’sir etganda, qorong‘idagi barglarga nisbatan nafas olish jadalligi ikki baravardan kо‘proq kо‘tarilgan. don, meva va sabzavotlarni saqlashda nafas olishning ahamiyati о‘simliklarning nafas olish jarayoni ulardagi modda almashinuvining muhim qismini tashkil etib, о‘sish, rivojlanish va hosildorlikning asosi hisoblanganidek, yetishtirilgan mahsulotlarni uzoq muddatga va sifatli saqlash ham nafas olish tezligini boshqarishga asoslangan. mahsulotlarni saqlashda nafas olish jadalligi qancha past bо‘lsa, organik moddalarning miqdori shuncha kam sarflanadi va ular sifatli saklanadi. nafas olish jadalligining darajasi, eng avvalo, harorat va namlik miqdoriga bog‘liq. donlarning tarkibidagi suv miqdorini va ular saqdanadig‘an omborlar haroratini boshqarish katta ahamiyatga ega. suv miqsori …

iq. meva-sabzavotlarni saqlash donlarni saqlashdan biroz farq qiladi. chunki ularning tarkibida suv juda kо‘p (75-90 foizgacha). suvni kamaytirish ular sifatining pasayishiga sabab bо‘lishi mumkin. shuning uchun ham meva-sabzavotlarni saqlashda bosh omil harorat hisoblanadi. eng qulay harorat 0" atrofida bо‘lishi aniqlangan. maxsus xonalarda va muzlatgichlarda saqlanganda xam harorat 3-7°s dan oshmasligi kerak. masalan, kartoshka uchun saqlash harorati 2-4°s, karamuchun o"dan -1°s gacha, qolgan meva va sabzavotlar uchun o° + 1° s eng qulay ekanligi aniqlangan. bunda nafas olish tezligi past bо‘lib, mahsulotlar sifatli saqlanadi. meva va sabzavotlarni saklashda so2 ning miqaori cham katta ahamiyatga ega. u kо‘p bо‘lsa, nafas olish jadalligi pasayadi. qishloq xо‘jalik maxsulotlarinisaqlashda nafas olishini boshqarish usullari. qishloq xо‘jalik maxsulotlari saqlanayotgan davrda ularda nafas olish davom etadi, boshqa issiqlik holidagi energiya, so2, va n2o ajraladi. demak biomassadagi organik modda naqas olishga sarf bо‘lmoqda va uning biomassasikamaymoqda. boshoqli va dukkakli о‘simlik maxsulotlarini (urug‘ni) normal saqlash uchun ulardagi namliknining miqdori 14-15% …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Faylni Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"nafas olishning ichki va tashqi sharoit omillariga bog‘liqligi" haqida

1425984008_60258.doc nafas olishning ichki va tashqi sharoit omillariga bog‘liqligi nafas olish tezligi о‘simliklarning turi, yoshi va yashash sharoitidagi omillar ta’siriga bogliq. hatto bu tezlik bir о‘simlikning har xil qismlarida turlicha sodir bо‘ladi. о‘simlik qancha yosh va modda almashinuv jarayoni qancha faol bо‘lsa, nafas olish ham shuncha kuchli bо‘ladi. о‘simlikning qarish jarayonida nafas olish tezligi ham pasaya boradi. pishib yetilgan, quruq urug‘larda nafas olish tezligi juda past, unayotgan urug‘larda esa juda faol bо‘ladi. masalan, tarkibida 10-12 foiz suvi bо‘lgan bir kilogramm arpa urug‘i bir kecha-kunduzda 0,3-0,4 mg so2 ajratadi, tо‘la bо‘rtgan va unayotgan urug‘larda esa nafas olish tezligi 10 ming martadan yuqori bо‘ladi. umuman, о‘simliklarning nafas olish tezligi ...

DOC format, 55,0 KB. "nafas olishning ichki va tashqi sharoit omillariga bog‘liqligi"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: nafas olishning ichki va tashqi… DOC Bepul yuklash Telegram