yuksak o'simliklar evolyutsiyasi

DOCX 32 pages 916.8 KB Free download

32 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 916.8 KB

File type DOCX

Pages 32

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 32

yuksak o'simliklar evolyutsiyasi mundarija: kirish. 1. yuksak oʻsimliklar tavsifi ..........................................................................6 2 yuksak oʻsimliklar klassifikasiyasi.......................................................20 3. yuksak oʻsimliklarni kelib chiqishi haqida nazariyalar ........................24 4. yuksak oʻsimliklar evolyutsiyasi ..............................................................28 xulosa..........................................................................................................29 foydalanilgan adabiyotlar.............................................................................30 ilovalar.............................................................................................................31 kirish yuksak oʻsimliklar — evolutsion taraqqiyot natijasida murakkab morfologik tuzilishga ega boʻlgan, tanasi poya va bargga differensiyalangan oʻsimliklar. ularda koʻp hujayrali murtak (embirion) hosil boʻladi. yuksak oʻsimliklarga xos belgilardan biri jinsiy (gametofit) va jinssiz (sporofit) nasllarning gallanishidir. yuksak oʻsimliklar 3000 ga yaqin turdan iborat 9 boʻlimni oʻz ichiga oladi. bularga: riniotoifalar zosterofiltoifalar, yoʻsintoifalar, plauntoifalar, psilotoifalar, qirqboʻgʻimtoifalar, qirqquloqtoifalar, qaragʻaytoifalar, magnoliyatoifalar kiradi. yuksak oʻsimliklar tanasining murakkab tuzilganligi, yerda oʻsishga moslashganligi, jinsiy va jinssiz koʻpayishi bilan tuban oʻsimliklardan farq qiladi. yuksak oʻsimliklar sporofitida koʻp hujayrali sporangiylar hosil boʻlib, ularda harakatsiz sporalar yetishadi. gametofitshxa jinsiy organlar paydo boʻladi. sporofit, odatda, barg , poya va ildizga boʻlingan. koʻpincha yuksak oʻsimliklarda oʻtkazuvchi toʻqima — ksilema va floema rivojlangan. epidermis, kutikula va bargida ogʻizchalar boʻlishi yuksak …

2 / 32

lari silur davridan maʼlum. yuksak, barg poyali (cormophyta) o‘simliklar tuban tallomli (thallomphyta) o‘simliklardan qator xarakterli xususiyatlari bilan farq qiladi. tuban o‘simliklar suvda va ayrim hollarda nam muhitda hayot kechiradi. ma’lumki, ular hujayrasiz, bir hujayrali, koloniya shaklida, ipsimon, ko‘p hujayrali va faqat yuksak taraqqiy etgan vakillarining vegetativ tanasi bir qadar differentsiyalashgan. ya’ni tuban o‘simliklarda yuksak o‘simliklardagi singari haqiqiy barg, poya va ildiz kabi organlarga ajralgan vegetativ tana yo‘q.yuksak o‘simliklar asta-sekinlik bilan suvdan chiqib, quruqlikni ishg‘ol qila boshlagan va suv muhitidan keskin farq qiladigan muhitga duch kelganlar. bir xil suv muhitdan quruqlikka chiqa boshlagan o‘simliklar ikki xil— tuproq va havo muhitiga duch keladilar. tabiiyki, million yillar davom etgan uzoq tarixiy taraqqiyot davomida tabiiy tanlanish ta’sirida o‘simliklar asta-sekin yangi muhit sharoitlariga moslasha borgan va ularning tanasi ildiz, poya, barg singari organlarga differentsiallasha borgan. bu organlar birdaniga vujudga kelmagan, albatta. yuksak o‘simliklarning bizga qadar yetib kelmagan soda tuzilishli vakillari ham yashagan. ularning nihoyatda sodda …

3 / 32

ga bo‘lgan gametofit deb ataluvchi o‘simta vujudga keladi. gametofit bir jinsli (erkak yoki urg‘ochi) yoki qo‘sh jinsli bo‘lishi mumkin. jinsiy ko‘payish yuksak o‘simliklarda ogam tipida bir-biridan keskin farq qiladigan jinsiy gametalarning qo‘shilishi natijasida sodir bo‘ladi. erkaklik jinsiy gametalar — xivchinli harakatchan spermatozoidlar yoki harakatsiz spermatsiylardir. spermatozoidlar moxsimon va paporotniksimon o‘simliklar gametofitida anteridiy deb ataladigan maxsus erkaklik jinsiy organlarida rivojlanadi. yuksak o‘simliklarning tuxum hujayrasi arxegoniy deb ataladigan ko‘p hujayrali urg‘ochilik jinsiy organlarda vujudga keladi. arxegoniy odatda cho‘ziq gulcha shaklida bo‘lib, u qorin, bo‘yin va og‘izcha qismlaridan iborat. u ko‘pchilik arxegoniyli (moxsimon va paporotniksimon) o‘simliklarda mustaqil hayot kechiradigan o‘simta – gametofitda va urug‘li (ochiq va yopiq urug‘li) o‘simliklarda urug‘murtak ichida taraqqiy etadi. urug‘lanish arxegoniat o‘simliklar ichida arxegoniy ichida sodir bo‘lib, spermatozoid uning ichiga faqat suvli yoki nam muhit bo‘lganda, urug‘li o‘simliklarda esa spermiy chang yo‘li orqali o‘tib, otalanish urug‘murtak ichida sodir bo‘ladi. urug‘lanishdan so‘ng, arxegoniyli o‘simliklarda zigotadan to‘g‘ridan-to‘g‘ri sporofit hosil bo‘ladi. urug‘li …

4 / 32

insimonlarda gametofit nasl ustun, qolgan barcha yuksak o‘simliklarda paporotniksimonlardan boshlab gulli o‘simliklarga qadar sporofit nasl ustundir. yuksak o‘simliklarning ichki tuzilishi ham murakkabligi bilan xarakterlanadi. moxsimonlardan boshlab yuksak o‘simliklarning vegetativ va generativ organlari murakkablashadi va differentsiallasha boradi. vegetativ organlarning bu qadar murakkablashib borishi ularning quruq muhitga moslasha borishi bilan bog‘liq. birinchidan uning himoya organlari – qoplovchi to‘qimalari, ikkinchidan ularning suv va suvda erigan moddalarni shimib olishi va butun tanaga tarqatish vazifasini bajaradigan ksilema (yog‘ochlik) o‘tkazuvchi naylar va o‘simlikning yashil qismida hosil bo‘lgan murakkab organik moddalarni butun tanasi bo‘ylab tarqatish vazifasini bajaradigan floema (lub) o‘tkazuvchi to‘qimalar taraqqiy etgan. nihoyat, yuksak o‘simliklarda fotosintez tufayli assimilyatsion to‘qimalar o‘z rivojlanishining yuksak pog‘onasiga ko‘tarilgan. yuksak o‘simliklardan faqat gulli o‘simliklarda assimilyatsiya to‘qimalari – xlorenxima fotosintez jarayonida quyosh nuridan ratsional foydalanish imkoniga ega bo‘lgan ustunsimon va labsimon parenxima hujayralarga differentsiallashgan. yuksak o‘simliklarning 300 000 dan ortiq turi mavjud bo‘lib, ular yer yuzida hukmronlik rolini o‘ynaydi va arktik viloyatlardan …

5 / 32

ni ma’lum bir tizim (sistema) asosida joylashtirish ustida olimlar uzoq yillar mobaynida tadqiqot ishlari olib borganlar va o'zlarining klassifikatsiyalarini ishlab chiqqanlar. o'simliklar sistemasini ilk bor tavsiya etgan botaniklardan biri italiyalik botanik a. zezalpin (1519— 1603) bo'lib,u o'simliklarni asosan mevasiga qarab 15 sinfga ajratgan. k.linney esa o'simliklarni mevasiga emas, guliga (ayniqsa, changchilarining tuzilishiga) qarab 23 sinfga, gulsizlarni bir sinfga kiritib, o'zining 24 sinfdan iborat sistemasini yaratdi. vaqt o'tishi bilan o'simliklar, shu jumladan gulli o'simliklar sistemasiga bag'ishlab ko'plab asarlar nashr etildi va yangi sistcmalar tavsiya etila boshlandi. bu borada a.engler, n.i.kuznetsov, n.a. bush, a.a.grossgeym, x.y. gobi, b.m. kozopolyanskiy, a.l.taxtadjyan kabilarning olib borgan ishlari diqqatga sazovordir. hozirda yuksak o'simliklar dunyochasi (kichik dunyosi) 300 000 dan ortiq turni o'z ichiga oluvchi 9 ta bo'limga ajratiladi. 1. riniyatoifalar — rhyniophyta 2. zosterofiltoifalar — zosterophyllophyta 3. yo'sintoifalar — bryophyta 4. plauntoifalar — lycopodiophyta 5. psilottoifalar — psilotophyta 6. qirqbo‘g ‘imtoifalar — equisetophyta 7. qirqquloqtoifalar — polypodiophyta …

Want to read more?

Download all 32 pages for free via Telegram.

Download full file

About "yuksak o'simliklar evolyutsiyasi"

yuksak o'simliklar evolyutsiyasi mundarija: kirish. 1. yuksak oʻsimliklar tavsifi ..........................................................................6 2 yuksak oʻsimliklar klassifikasiyasi.......................................................20 3. yuksak oʻsimliklarni kelib chiqishi haqida nazariyalar ........................24 4. yuksak oʻsimliklar evolyutsiyasi ..............................................................28 xulosa..........................................................................................................29 foydalanilgan adabiyotlar.............................................................................30 ilovalar.............................................................................................................31 kirish yuksak oʻsimli...

This file contains 32 pages in DOCX format (916.8 KB). To download "yuksak o'simliklar evolyutsiyasi", click the Telegram button on the left.

Tags: yuksak o'simliklar evolyutsiyasi DOCX 32 pages Free download Telegram