rinofitlar haqida umumiy ma'lumot

DOCX 15 pages 39.8 KB Free download

15 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 39.8 KB

File type DOCX

Pages 15

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 15

1-ma’ruza. yuksak o’simliklar: yo’sintoifalar (bryophyta) bo’limi reja 1. rinofitlar haqida umumiy ma'lumot 2. yo’sintoifa (moxtoifa) - bryophyta o’simliklar. 3. yo’sintoifalar bo’limining umumiy tavsifi. 4. o’sinlarning qadimgi ajdodlari, umumiy morfologik - anatomik tavsiflari. 5. sinf (ajdod)larga bo’linishi, (jigarsimonlar, antotseratsimonlar, marshantsiya kabilar, sfagnumsimonlar), ularning ko’payishi, ahamiyati, kelib chiqishi, tarqalishi va ekologiyasi. 6. torf hosil qiluvchi yo’sinlar va ularning xo’jalikdagi ahamiyati. tayanch iboralar: rinofitlarning kashf etilishi. tuzilishi. moxlarning umumiy tavsifi. sporofitning tuzilishi. gametofitning tuzilishi. moxlarning rivojlanishi. moxlarning sistematikasi. antotserotopsidlarning tavsifi. antotserotopsidlar sinfiga mansub o’simliklarning tuzilishi, rivojlanishi. marshantsiyalarga mansub o’simliklarning rivojlanishi. bargpoyali moxlarning rivojlanishi. moxlarning ahamiyati. rinofitlar haqida umumiy ma'lumot bo’lim rinofitlar – rhynophyta bu bo’lim o’simliklari hozirgi kunda kurramizning hech qayerida o’smaydi. ular sillur, devon davrlarida o’sgan. bu o’simliklarni birinchi marta 1859 yili kanadalik geolog jeyms doson, gaspi oroli devon davri yotqiziqlaridan qazilma holida topgan. doson topgan o’simligiga psilophyton deb nom bergan. psilofit barcha o’simliklardan keskin farqlanuvchi tuzilishga ega bo’lgan. dosondan keyin ingliz …

2 / 15

ustahkamlik beruvchi to’qimasi yo’q. rinofitlar faqat uchki qismi bilan o’sgan. rinofitlar sporangiylarida ko’p miqdorda sporalar hosil bo’lgan. ulardagi gametofit haqida aniq ma'lumotlar yo’q. rinofitlar bitta riniopsidsimonlar (phyniopsida) sinfidan va riniyalar (rhyniales) hamda psilofitlar (psilophytales) tartiblaridan iborat deb hisoblanadi. rriniyalar tartibi (rhyniales) u tartibga ma'lum darajada dixotomik shoxlangan tuzilishida, sporangiylari cho’ziq yoki shar shaklidagi, uzunasiga ochiladigan o’simliklar kirgan. bu tartibga kiradigan barcha o’simliklarni amerikalik botanik d.birxorst 1971 yili bitta oilaga kiritishni taklif qiladi. riniya (rhynia) namsevar, botqoqliklarda o’sib o’tloqzorlarni hosil qilgan. ulardan eng kattasining bo’yi 50 sm, poyasining diametri 5 mm bo’lgan. o’tkazuvchi to’qimalari yaxshi rivojlanmagan, epiderma qalin kutikula bilan qoplangan, unda oz-moz ustitsalari bo’lib, suv bug’lanish nazoratini amalga oshirgan. epidermis ostida fotosintezni amalga oshirgan parenxima hujayralaridan tashkil topgan anchagina qalin po’stloq bo’lgan. riniyani substratga biriktiruvchi rizoidi, undagi tuganaksimon qismlari bilan vegetativ ko’paygan. rinofitlarni o’rganish yuksak tuzilishli o’simliklarni evolyutsiyadagi munosabatlari, ularning kelib chiqishi haqidagi bilimlarimizni oshiradi. ular moxsimonlar, plaunsimonlar, qirqbo’g’imsimonlar va …

3 / 15

ko’rsatib kelmoqda. shimoliy va janubiy yarim sharning sernam mintaqalarida torf hosil bo’lishida moxlarning ta'siri anchagina katta. tundra landshaftini hosil qilishda ham moxlar muhim rol o’ynaydi. ammo bu o’simliklarga tropik mintaqa boy. bu erlarning tog’larini 3000 metr balandliklari moxlar o’rmonzorlari bilan qoplangan. moxlarning juda ko’pchiligi ko’p yillik o’simliklardir, ayrimlarigina bir yillik. hayotiy davri qancha davom etishiga qaramay ular past bo’yli o’simliklardir. ularning bo’yi bir necha millimetrdan, bir necha santimetrgacha, daraxtlarda, suvda o’sadigan ba'zi moxlargina 60 sm va undan uzunroq bo’ladi. moxlarning ichki tuzilishi ham oddiy. tanasida assimilyatsiyalovchi to’qima hamda boshqa yuksak tuzilishli o’simliklarga solishtirganda uncha rivojlanmagan o’tkazuvchi, mustahkamlik beruvchi, g’amlovchi, va qoplovchi to’qimalari mavjud. murakkab tuzilgan ko’payish organlarining bo’lishi, ma'lum jihatidan maxsuslashgan vegetativ qismlarining bo’lmasligiga olib kelgan. moxlarning o’ziga xosligi, avvalo ularning rivojlanishi jarayonlarida namoyon bo’ladi. moxlarning rivojlanish jarayonida hosil bo’lgan gametofitning fiziologik xususiyatlarini boshqa yuksak tuzilishli o’simliklarga solishtirganda kengroq namoyon bo’lishi kuzatiladi. gametofit faqat jinsiy ko’payish vazifasini bajaribgina qolmay, u …

4 / 15

’lanishi suvli sharoitda ro’y beradi. gametalarning qo’shilishi va zigotaning keyingi rivojlanishi arxegoniy ichida amalga oshadi. zigotadan ayrimlarida bir necha oy ichida, ba'zilarida, hatto, ikki yil davomidagina sporogon shakllanadi. sporogonli o’simlik – sporofit bitta sporangiy (uni “ko’sakcha” deb atash odat bo’lgan) va uning bandidan iborat xolos. moxlarda sporofitning mustaqil o’simlik sifatida rivojlanishi ro’y bermaydi. quruqlikda o’sadigan o’simliklarning bu tarmog’ini evolyutsiyasida rivojlanishining ustunligi avtotrof gametofitga o’tgan. moxlarning hayoti sernam muhitlarda o’tsa ham, gametofitning rivojlanish jarayonining hamma davri quruq, nam muhitida o’tadi. shu sababli ular ma'lum davrgacha qurg’oqchilikka ham chiday oladi. lishayniklarga o’xshab bir necha oylar davom yetadigan qurg’oqchilik vaqtida tirikligini bildirib turuvchi belgilari yo’qolib ketsa ham, qulay sharoit paydo bo’lishi bilan oson “tirilib” ketadi. moxlar, murakkab tuzilishli o’simliklar sistemasida alohida ajralib turadi. ular orasida boshqa o’simliklar bilan bog’lovchi, oraliq xarakterda tuzilgan turlari ham yo’q. shu tufayli bo’lsa kerak, ilgarilari ham, hozirgi kunda ham moxlar murakkab tuzilishli o’simliklarga aloqada bo’lmagan, mustaqil holda suvo’tlaridan …

5 / 15

tidan 3 sinfga: antotserotopsidlar (anthoceratopsida) marshantsiyalar (marchantsiopsida) poya bargli moxlar (bryopsida) bo’linadi. moxlarni sistematika jihatidan o’rganish hali me'yoriga yetmagan. hozirgi kunda kurramiz bo’yicha 22-27 ming moxsimonlar turlari mavjud deb hisoblaniladi. turlarining soni bo’yicha moxlar gulli o’simliklardan keyin ikkinchi o’rinda turadi. antotserotopsidlar sinfi o’simliklarining tavsifi, tartiblari, vakillari sinf antotseratopsidsimonlar – anthoceratopsida sinfning nomi grekcha “antos”- gul va “keros”-shox degan so’zlaridan tuzilgan. bu sinfga mansub turkum moxsimonlarning tuzilishida to’q yashil gulsimon, hamda ulardan yuqoriga yo’nalgan shoxsimon ko’rinish ko’p uchraydi. antotseratopsidlarning yassi, atirgulsimon ko’rinishli tallomining diametri 1-3 sm kelib, qirrasi qirqilgan va to’lqinsimon bo’ladi. uning turli joylaridan 2-3 sm uzunlikdagi yashil o’simtalar tik yo’nalgan. sporangiylari dastlab yashil rangda voyaga yetishida qora ranga o’tadi. uzunasiga ikkiga yoriladi. antotseratopsidlarning tallomi turlicha shakldagi yaproqsimon tuzilishli, pastki tallomida rizoid va shilimshiq bilan to’lgan chuqurchalar bor. jinsiy ko’payish organlari tallom to’qimasining ichida joylashadi. anteridiy maxsus chuqurchalarda bo’lib, voyaga yetish davrida pushti rangga kiradi. arxegoniylar tallomining yuzasidagi qatlamida hosil …

Want to read more?

Download all 15 pages for free via Telegram.

Download full file

About "rinofitlar haqida umumiy ma'lumot"

1-ma’ruza. yuksak o’simliklar: yo’sintoifalar (bryophyta) bo’limi reja 1. rinofitlar haqida umumiy ma'lumot 2. yo’sintoifa (moxtoifa) - bryophyta o’simliklar. 3. yo’sintoifalar bo’limining umumiy tavsifi. 4. o’sinlarning qadimgi ajdodlari, umumiy morfologik - anatomik tavsiflari. 5. sinf (ajdod)larga bo’linishi, (jigarsimonlar, antotseratsimonlar, marshantsiya kabilar, sfagnumsimonlar), ularning ko’payishi, ahamiyati, kelib chiqishi, tarqalishi va ekologiyasi. 6. torf hosil qiluvchi yo’sinlar va ularning xo’jalikdagi ahamiyati. tayanch iboralar: rinofitlarning kashf etilishi. tuzilishi. moxlarning umumiy tavsifi. sporofitning tuzilishi. gametofitning tuzilishi. moxlarning rivojlanishi. moxlarning sistematikasi. antotserotopsidlarning tavsifi. antotserotopsidlar sinfiga mansub o’simliklarni...

This file contains 15 pages in DOCX format (39.8 KB). To download "rinofitlar haqida umumiy ma'lumot", click the Telegram button on the left.

Tags: rinofitlar haqida umumiy ma'lum… DOCX 15 pages Free download Telegram