dada qo‘rqut kitobi va alpomish dostonining qiyosiy tahlili

DOCX 6 pages 20.0 KB Free download

6 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 20.0 KB

File type DOCX

Pages 6

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 6

dada qo‘rqut kitobi va alpomish dostonining qiyosiy tahlili chirchiq davlat pedagogika universiteti guminatar fakulteti o‘zbek tili va adabiyoti yo’nalishi 24/3 guruh talabasi yusufboyeva shakaroy anotatsiya: maqolada doston mutolaasi davomida xalqimizning butkul unutilgan va unutilib ketayotgan urf-odatlari, ijtimoiy munosabatlarining qay tarzda bo‘lgani, “alpomish”ni nafaqat ulug‘ g‘oyalarni asrlar osha xalq og‘zaki ijodiyotining betakror dostoni ekanligi, balki milliy qadriyatlar qomusi ekanligi ifoda etilgan. kalit so’zlar: epos, doston, baxshi, alpomish, marosim, marosim folklori, syujet, poetik struktura, an’ana, ta’lim jarayoni, o’zbek xalq dostonlari, nomoddiy madaniy meros abstract the article tells about the completely forgotten and forgotten traditions of our people, the state of public relations, that "alpomish" is not only a unique epic of centuries-old folklore, but also an encyclopedia of national values. keywords: epic, epic, bakhshi, alpomish, rite, ritual folklore, plot, poetic structure, tradition, educational process, uzbek folk epic, intangible cultural heritage. “alpomish”- qadimiy dostonlardan biridir. u qahramonlik, mardlik, vatan’arvarlik, turli elatlar va xalqlarning …

2 / 6

ni o’zbek xalqi qadimiy qahramonlik eposining yorqin namunalaridan biridir. unda alpomishning o’z yaqinlari tinchligi, baxtu saodati yo’lida ko’rsatgan qahramonliklari madh etiladi. shu bilan birga, ushbu dostonda jamiyat va inson hayoti masalalari o’ziga xos reallikda – qahramonlik va go’zallik haqidagi xalq ideallari doirasida kuylanadi. alpomish nomi aslida yosh avlod shuuriga onalarning allalari orqali juda yoshlikdan singib boradi. shu bilan u ajdodlar yodi, faxru g`ururi vositasiga aylanadi. bu doston turkiy xalqlar patriarxat hayotining o’ziga xos poetik ko’zgusidir. bu doston bir qancha turkiy va ularga yaqin yashagan ayrim turkiy bo’lmagan xalqlar orasida juda keng tarqalgan. uning o’zbek, qoraqalpoq, qozoq, oltoy versiyalari doston holida; tojik, tatar, boshqird, o’rta osiyo arablari versiyalari ertak va rivoyatlar tarzida mashhurdir. o’rta asr o’g`iz eposining muhim yodgorligi «kitobi dada qo’rqut» tarkibidagi «bamsi bayrak» asari o’zining syujeti va kompozistion qurilishi jihatidan «alpomish» dostoniga juda ham yaqin turadi. «alpomish» dostoni o’zbek xalqi orasida ikki versiya va ko’plab variantlarda juda keng tarqalgan. …

3 / 6

folklorshunosi b.putilov “epos va marosim” masalasiga alohida e’tibor qaratar ekan, ularning birbiriga bog`liqligini alohida ta’kidlaydi.[1,76b] darhaqiqat, dostonlar syujetiga nazar tashlansa, b.putilovning haq ekani ko’rinadi. bunda garchi olim o’z ilmiy xulosasini, asosan, rus eposchiligi nuqtai nazaridan ilgari surgan bo’lsa-da, uning bu fikrini hatto o’zbek dostonchiligi ham tasdiqlay oladi. chunki qaysi bir o’zbek xalq dostoniga e’tibor qaratmaylik, unda, albatta, biror-bir oilaviy-maishiy marosim badiiy ifoda etilganligining, ya’ni tasvirlanganligining guvohi bo’lish mumkin. ana shundan kelib chiqqan holda folklorshunos j.eshonqulov: “shuni aytib o’tish kerakki, eposning, ayniqsa, qahramonlik dostonlarining bevosita marosim bilan bog`liq jihatlari hali etarli darajada o’rganilgan emas. arxaik eposda, jumladan, “alpomish” dostonida ham marosimlarning muhim o’rin tutishi va ustuvor qonuniyat kasb etishi kuzatiladi. biroq qahramonlik eposi birgina marosimlardan kelib chiqadi yoki tug`iladi deb xulosalash masalani o’ta jo’n hal etish bo’ladi”, – deb yozadi. darhaqiqat, “alpomish” dostoni garchi qahramonlik dostoni bo’lsa-da, unda xalqimizning madaniy-maishiy turmush tarzi, o’ziga xos oilaviy marosimlari, urf-odat va an’analari tasviri muhim …

4 / 6

ishi, qahramonliklar namoyish etishi, safarga otlanishi, yovuzlikka (yovuz ruhlarga) qarshi kurashi, etti yillik zindon, ya’ni ramziy o’liklik holatidan so’ng qayta tirilib chiqib, qultoy qiyofasiga kirishi struktural jihatdan shomonlik marosimi bilan aynan bir xil ekanligini ko’ramiz”, – deya qayd etadi. hatto dostonda tush ta’biriga bag`ishlangan qadimgi marosimlar ham keltirilganligini taniqli folklorshunos j.eshonqulov ta’kidlab o’tadi. “alpomish” dostonida shunday motivlar borki, ularni hozirgi hayotda mavjud bo’lgan yoki bugungi kunda unutilib, o’tkazilmaydigan bo’lib qolgan ayrim oilaviymaishiy marosimlar bilan qiyoslab o’rganishga to’g`ri keladi. aks holda ularning asl mazmun-mohiyatini anglab bo’lmaydi. zero, folklorshunos j.eshonqulov “alpomish” dostoni haqida shunday deydi: “ta’bir joiz bo’lsa, xalqimizning ko’hna marosimlar, urfodatlar, irim-sirim, tabularning “qomusi” deb atash mumkin. chunki hech bir eposda xalqimizning maishiy hayoti bunchalik keng ko’lamda badiiy ifodasini topmagan”. xulosa qilib aytganda, “alpomish” – mumtoz barkamol epos. unda qo’llangan har bir detal o’z mazmun-mohiyatiga ega. doston va marosim munosabatlarini o’rganish-milliy madaniyatimizga bo’lgan cheksiz mehr-muhabbat va ehtiromimiz namunasi. dostonda ifodalangan marosim …

5 / 6

i quyidagi oʻn ikki boʻy (doston)dan iborat: „dirsaxon oʻgʻli boʻgʻochxon“ dostoni, „solor qozon uyining talon-toroj boʻlgani haqida doston“, „boyburabekning oʻgʻli bamsi bayrak“ dostoni, „qozonbek oʻgʻli oʻrozbekning tutqun boʻlgani haqida doston“, „duxoxoʻja oʻgʻli dali domrul“ dostoni, „kanglixoʻja oʻgʻli xontoʻrali“ dostoni, „qozilikxoʻja oʻgʻli yaganak“ dostoni, „basatning tepakoʻzni oʻldirganligi haqida doston“, „bagil oʻgʻli emron“ dostoni, „ushunxoʻja oʻgli sakrak“ dostoni, „solor qozonning tutqun boʻlgani va oʻgʻli oʻroz qutqargani haqida doston“, „ichoʻgʻoʻzning tashoʻgʻoʻzga itoat etmagani va bayrakning oʻlimi haqida doston“. qo'rqit ota kitobi“ („qoʻrqut ota kitobi“) — oʻrta asrlar oʻgʻuz eposining yuksak namunalaridan biri. uning tarkibiga kirgan hikoya va dostonlarning ayrimlari 7—8-asrlarda ogʻzaki ravishda yaratila boshlangan oʻgʻoʻz qabilalarining saljuqiylar rahnamoligida gʻarbga siljishi natijasida ilgari yaratilgan dostonlar va rivoyatlarga yangilari qoʻshilib, kavkaz va kichik osiyoda koʻrqut va qozonbek (solor k°zon) haqida butun bir dostonlar turkumi vujudga keldi. ogʻzaki ravishda yaratilgan va kuylanib kelingan bu asarlar bizga nomaʼlum shaxs tomonidan oʻzonlar (baxshilar)dan yozib olinib, 15-asr oʻrtalarida „kitobi …

Want to read more?

Download all 6 pages for free via Telegram.

Download full file

About "dada qo‘rqut kitobi va alpomish dostonining qiyosiy tahlili"

dada qo‘rqut kitobi va alpomish dostonining qiyosiy tahlili chirchiq davlat pedagogika universiteti guminatar fakulteti o‘zbek tili va adabiyoti yo’nalishi 24/3 guruh talabasi yusufboyeva shakaroy anotatsiya: maqolada doston mutolaasi davomida xalqimizning butkul unutilgan va unutilib ketayotgan urf-odatlari, ijtimoiy munosabatlarining qay tarzda bo‘lgani, “alpomish”ni nafaqat ulug‘ g‘oyalarni asrlar osha xalq og‘zaki ijodiyotining betakror dostoni ekanligi, balki milliy qadriyatlar qomusi ekanligi ifoda etilgan. kalit so’zlar: epos, doston, baxshi, alpomish, marosim, marosim folklori, syujet, poetik struktura, an’ana, ta’lim jarayoni, o’zbek xalq dostonlari, nomoddiy madaniy meros abstract the article tells about the completely forgotten and forgotten traditions of our people, the state o...

This file contains 6 pages in DOCX format (20.0 KB). To download "dada qo‘rqut kitobi va alpomish dostonining qiyosiy tahlili", click the Telegram button on the left.

Tags: dada qo‘rqut kitobi va alpomish… DOCX 6 pages Free download Telegram