o’simlik hujayrasining fiziologiyasi

DOC 2.0 MB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1425984127_60260.doc o’simlik hujayrasining fiziologiyasi reja: 1. hujayraviy ta’limotning rivojlanish tarixi. 2. hujayra strukturasi va funksiyalari. 3. hujayra organoidlarining tuzilishi va funksiyalari. 4. protoplazma qovushqoqligi, elastikligi va harakati. tayanch so’zlar: hujayra, ta’limot, olimlar, struktura, hujayra morfologiyasi, po’sti (devori), membrana, yadro, yadrocha, endoplazmatik tur, ribosomalar, golji apparati, plastidalar, xloroplastlar, xromoplastlar, leykoplastlar, mitoxondriyalar, lizosomalar, peroksisomalar, glioksisomalar, sferosomalar, mikronaychalar, vakuolalar, hujayra shirasi, protoplazma, qovushqoqlik, elastiklik, harakat shakllari. butun o’simliklarning asosiy struktura birligini hujayralar tashkil etadi. ularning tiriklik xususiyatlari shu hujayralarda belgilanadi. chunki modda almashinuvi deb ataluvchi assimilyasiya va dissimilyasiya jarayonlari, ularning birligi faqat hujayradagina sodir bo’ladi. ana shu ikkala jarayonning birligi tiriklik deb ataluvchi materiyaning harakat formasini belgilaydi. yashil o’simliklar har xil organlar yig’indisidan iborat bo’lib, bu organlar o’z navbatida to’qimalar va hujayralar birlashmasidan tuzilgan. yuksak tuzilishga ega bo’lgan har bir o’simlik organizmi murakkab sistema sifatida bir-biri bilan uzviy ravishda aloqada bo’lgan organlar va funksiyalar yig’indisidan iboratdir. bu birlikning asosini hujayralar tashkil etadi. hujayra …

organizmlar deb ataladi. ko’p hujayralik organizmlarda har bir to’qimani tashkil etuvchi hujayrada modda almashinuv jarayonining ma’lum bir funksiyalari bajariladi. shuning uchun ham ko’p hujayrali organizmlar, hujayralar yig’indisidangina iborat bo’lib qolmay, balki bo’tun bir organizmni tashkil etuvchi to’qima va organlar yig’indisidan iboratdir. ular funksiyalarining o’zaro bog’liqligi natijasida umumiy metabolitik jarayon royobga keladi. o’simliklar hujayralari shakli jihatidan ikki gruppaga bo’linadi: 1. parenxima shaklli hujayralar-bularga eni boyidan asosan farq qilmaydigan hujayralar kiradi. 2. prozenxima shaklli hujayralar – bularning boyi enidan bir necha barobar uzun bo’ladi. hujayralarning hajmi xilma-xil kattalikka ega bo’ladi. m: asosiy to’qimani tashkil qiluvchi parenxima hujayralari 0,015-0,070 mm, prozenxima shakldagi hujayralar esa uzun bo’lib, har xil o’simliklarda, hatto bir xil o’simliklarda ham har xil bo’ladi-paxta tolasi 65-70 mm, qichitqi o’tning po’stloq tolasi 80 mm bo’lishi mumkin. hujayralar hajmi shakli va bajaradigan funksiyalariga qarab har xil bo’lsalar ham asosan umumiy tuzilishga ega. ya’ni, har bir voyaga yetgan hujayrada: po’st, sitoplazma, vakuola, yadro, …

i. sellyuloza moddalari har xil uzunlikka ega bo’lgan zanjirsimon misellalardan tuzilgan. hujayra po’sti asosan ichkaridan yo’g’onlashadi. elektron mikroskopda olib borilgan tekshirishlarning ko’rsatishicha hujayra po’sti to’rsimon tuzilishga ega bo’lib, uch qavatdan iboratdir. ichki birlamchi qavat asta-sekin yo’g’onlashish xususiyatiga ega. buning natijasida o’rta ikkilamchi qavat hosil bo’ladi. ikkilamchi qavat esa o’z navbatida s1,s2 va s3 qavatlaridan iborat bo’ladi. tashqi qavat uchlamchi qavat deyiladi. hujayra po’sti orqali suv va suvda erigan kichik molekulali moddalar erkin qarshiliksiz o’tib, plazmolemma sathiga boradi. lekin, hujayra po’sti tarkibida lignin, suberin moddalari ko’payganidan va kutikula qavati qalinlashganidan keyin eritmalarning diffuziyasi cheklana boshlaydi. hujayra membranasi. protoplastni tashqi tomondan o’rab turuvchi membrana (plazmalemma qavati) – hujayra membranasi deb yuritiladi. u yarim o’tkazgich xususiyatiga ega bo’lib, o’zi orqali suvni bemalol o’tkazadi. lekin suvda erigan moddalar uchun yuqori darajada tanlab o’tkazuvchi barer vazifasini bajaradi. ayniqsa har xil ionlar va molekulalarning energetik va osmotik gradiyentga nisbatan erkin harakatida barerlik vazifasini bajaradi. bundan tashqari …

lari vazifalarini bajaruvchi oqsillar ham kiradi. umuman, membrana protoplazma va organoidlarni faqat o’rab va ajratib turuvchi qavat bo’libgina qolmay, muhim metabolitik vazifalarni ham bajaradi. yadro. yadro o’simlik hujayrasining eng muhim organoidlaridan biridir. dumaloq yoki oval shaklida va ba’zi hollarda esa duksimon, ipsimon bo’lishi mumkin. o’simlik hujayrasi yadrosining o’lchami o’rtacha 10 mk atrofida bo’ladi. ko’pchilik o’simliklar hujayrasida yadro bitta bo’ladi. yadro membrana qavati bilan o’rab olinadi va uning ichida 1-8 donagacha yadrochalar bo’ladi. protoplazmadagi endoplazmatik tur yordamida yadro membranasi hujayradagi barcha organoidlar membranasi bilan tutashgan bo’ladi. buning natijasida esa protoplazmaning umumiy metabolitik funksiyasi shakllanadi. yadroning asosiy vazifasi shundaki, u hujayra, to’qima, organ va butun o’simlik uchun zarur bo’lgan barcha fiziologik, bioximik jarayonlarni boshqarib turadi va informasion markaz sanaladi. yadro spesifik oqsillarni sintez qilish va irsiy belgilarni saqlab avloddan-avlodga berish programmasi bilan xarakterlanadi. bu vazifaning bajarilishida yadrodagi dnk asosiy rol oynaydi. yadro asosini nukleoplazma tashkil qilib, uning tarkibi asosan oqsillar, dnk(14%) va …

gi genetik informasiya saqlanadigan asosiy markaz sanaladi. endoplazmatik to’r. mazkur atamani 1945 yilda porter joriy qilgan. endoplazmatik to’r kanalchalar, pufakchalar va sisternalarning o’zaro tutashligidan iborat murakkab shoxlangan tur sistemasi ekanligi aniqlangan. bu sitoplazmada keng tarqalgan va membrana strukturasi bo’lib, asosan juft membranalik kanallar sistemasini tashkil etadi. membrananing qalinligi 5-7 nm atrofida, kanallarning ichki diametri 30-50 nm gacha bo’ladi. endoplazmatik tur kanalining ichi suyuqlik bilan to’la. endoplazmatik tur membranasining yuzasi silliq yoki granulyar (burtmachali) bo’ladi. silliq membranada asosan uglevodlar, lipidlar va terpenoidlar hosil bo’ladi. granulyar membranada esa oqsillar, fermentlar va boshqalar sintez qilinadi. endoplazmatik to’r membranasining ayrim joylarida ribosomalar ham joylashgan. ular oqsillarning sintez jarayonini taminlaydi. ribosomalar. ribosomalar endoplazmatik to’rda joylashgan eng kichik organoidlardir. ular 1955 yilda palada tomonidan ochilgan. ribosomalar elektron mikroskopda olingan rasmlarda dumaloq shaklda ko’rinib, diametri 20-30 nm ga teng. ribosomolarning har biri ikkitadan katta va kichik bo’lakchalardan tuzilgan. kattasining diametri 12-15 nm, kichiginiki esa 8-12 nm ga …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "o’simlik hujayrasining fiziologiyasi"

1425984127_60260.doc o’simlik hujayrasining fiziologiyasi reja: 1. hujayraviy ta’limotning rivojlanish tarixi. 2. hujayra strukturasi va funksiyalari. 3. hujayra organoidlarining tuzilishi va funksiyalari. 4. protoplazma qovushqoqligi, elastikligi va harakati. tayanch so’zlar: hujayra, ta’limot, olimlar, struktura, hujayra morfologiyasi, po’sti (devori), membrana, yadro, yadrocha, endoplazmatik tur, ribosomalar, golji apparati, plastidalar, xloroplastlar, xromoplastlar, leykoplastlar, mitoxondriyalar, lizosomalar, peroksisomalar, glioksisomalar, sferosomalar, mikronaychalar, vakuolalar, hujayra shirasi, protoplazma, qovushqoqlik, elastiklik, harakat shakllari. butun o’simliklarning asosiy struktura birligini hujayralar tashkil etadi. ularning tiriklik xususiyatlari shu hujayralarda belgila...

DOC format, 2.0 MB. To download "o’simlik hujayrasining fiziologiyasi", click the Telegram button on the left.

Tags: o’simlik hujayrasining fiziolog… DOC Free download Telegram