mikroelementlarning fiziologik ahamiyati

DOC 35.5 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1425985063_60274.doc mikroelementlarning fiziologik ahamiyati reja: 1. mikroelementlarning tabiatda tarqalishi. 2. mikroelementlarning tuproqdagi formalari. 3. mikroelementlarning fiziologik jarayonlarga ta’siri. 4. mikroelementlarning o’simliklar hosildorligiga ta’siri. 5. mikroelementlarning o’simliklarni chidamligligini oshirishdagi roli. tayanch so’zlar: uglevod, mikroelement, oksidlanish-qaytarilish, fotosintez, sintez, sulfidlar, sulfatlar, karbonatlar, plastosianin, polifenoloksidaza, molibden, mis, rux, karbongidraza, fitogormon, reproduktiv organlar, bor. o’simliklarning tanasida asosiy oziqa elementlaridan tashqari juda ko’p mikroelementlar deb ataluvchi kimyoviy elementlar ham uchraydi. bu elementlar to’qimalarda oz bo’lsa ham yuqori biologik faollikka ega. ularning har biri ma’lum fiziologik funksiyalarni bajaradi. shuning uchun biror mikroelementni boshqasi bilan almashtirib bo’lmaydi. o’simlikda ularning miqdori 0,001-0,00001 % gacha bo’lishi mumkin. ular tuproqda, suvda, tog’ jinslarida va barcha tirik organizmlarda mavjud. tuproqda mikroelementlar ikki xil: 1) o’zlashtiriladigan, 2) o’zlashtirilmaydigan shaklda bo’ladi. birinchisiga suvda va suyultirilgan kislotada erimaydigan tuzlar organik yoki anorganik birikmalarni misol qilish mumkin. ularning tuproqda ko’p yoki oz bo’lishi tuproq kimyoviy tarkibiga bog’liq. mikroelementlarning o’zlashtiriladigan shakli suvda oson eriydigan tuzlar bo’lib, ular …

o’lishiga sababchi bo’lishi mumkin. marganes. dastlab bertran va i.v. michurinning tajribalari o’simliklar hayotida marganes katta ahamiyatga ega ekanligini ko’rsatdi. tuproqda marganes amorf oksidlar, karbonatlar shaklida, silikatlar tarkibida bo’ladi. o’simliklar marganesni tuproqdan kation (mn+) shaklida o’zlashtiradi. uning o’simlikdagi o’rtacha miqdori 0,001 % yoki 1 mg/kg quruq massa hisobida bo’ladi. ayniqsa o’simliklarning barglarida ko’p to’planadi. masalan, kruglovaning ko’rsatishi boyicha, 100 g quruq massa hisobiga marganes g’o’za barglarida-24 mg, poyasida – 2 mg, chanoklarda – 4 mg, chigitda – 2 mg va tolasida – 1 mg bular ekan. marganes fotosintez jarayonida ishtirok etib, suvning fotolizi va kislorodning ajralib chiqishi, so2 ning qaytarilishida muhim rol oynaydi. bu mikroelement o’simliklarda shakarlarning sintez qilishini va uning barglardan boshqa organlariga oqimini kuchaytiradi. marganes nafas olish jarayonida ham ishtirok etib, krebs siklidagi malatdegidrogenaza va izositratdegidrogenaza fermentlarini faollashtiradi. marganes o’simliklarning azot o’zlashtirish jarayonida ham faol ishtirok etadi. nitratlarni o’zlashtirganda qaytaruvchi, ammoniy holdagi azotni o’zlashtirishda esa oksidlovchi sifatida ishtirok etadi. …

ida va urug’larida ko’p bo’ladi. masalan, go’za organlarida: barglarida mis-2,5 mg/kg, poyada – 1,0 mg/kg, chanokda –4,8 mg/kg, chigitda – 4,2 mg/kg va tolada-0,2 mg/kg bo’ladi. o’simlik barglaridagi umumiy misning 70 % xloroplastlarda va plastosianin fermenti tarkibida uchraydi. plastosianin fermenti fotosintez jarayonida elektronlarni tashish vazifasini bajaradi. mis bir qator muhim fermentlar (askarbotoksidaza, polifenoloksidaza, ortodifeniloksidaza va triozinazalar) tarkibiga kiradi. bu mikroelement azot almashnuvida ham ishtirok etadi. nitratreduktuza fermentining tarkibida ham bor. xlorofillning sintezi jarayonida mis ham faol ishtirok etishi aniqlangan. mis vitaminlarni faollashtiradi, uglevod va oqsillar almashinuvini kuchaytiradi. keyingi yillardagi izlanishlar o’simliklarni qurg’oqchilikka, sovuqqa va issiqlikka chidamligini oshirishda ham misning ahamiyati borligini ko’rsatadi. molibden. tuproqda molibden silikatlar tarkibida uchraydi. o’simliklarga anion (moo4-)shaklida o’tadi. molibden dukkakli o’simliklarda eng ko’p (0,5 –20 mg/kg) quruq massa va gallasimonlarda ozroq (0,2 –2,0 mg/kg) to’planadi. o’simliklarning yosh qismlarida va barglarida ko’p to’lanadi. molibden molekulyar azotning fiksasiyasini ta’minlovchi mikroorganizmlar uchun juda zarur. dukkakli o’simliklar ildizidagi bakteriodlardagi nitrogenaza …

qismi 0,6-1,0 mg/kg atrofida. o’simliklarda o’rtacha 0,00002 % yoki 0,02 mg/kg quruq massaga teng. bu element ko’proq dukkakli o’simliklarga zarur bo’lib tuganak bakteriyalarning ko’payishini ta’minlaydi. vitamin v12 tarkibida kobalt ko’p uchraydi. bu vitaminni faqat bakteriodlar sintez qiladi. u molekulyar azotning fiksasiyasida ishtirok etadi. kobalt azot o’zlashtirishga, xlorofillning miqdorini oshirishga ta’sir etadi. agar tuproqda kobaltning miqdori 2,5 – 4,5 mg/kg bo’lsa yetarli hisoblanadi. o’g’it sifatida ishlatish uchun kobalt sulfat tuzi tavsiya etiladi. rux. rux tuproqda fosfatlar, karbonatlar, sulfidlar, oksidlar va silikatlar tarkibida bo’ladi. o’simliklarga kation (zn+ ) shaklida o’tadi. rux dukkakli va gallasimonlarning yer o’sti qismlarida 15-60 mg/kg quruq massa hisobida bo’ladi. o’simliklarni yosh organlarida ko’proq to’planadi. rux o’simliklarning modda almashinuv jarayonida faol ishtirok etadi. glikoliz jarayonida ishtirok etuvchi fermentlar (geksokinazalar, yenolazalar, triozofosfatdegidrogenazalar, aldolazalar) uchun zarur hisoblanadi. rux karboangidraza fermentini faollashtiradi, natijada bu ferment h2co3 co2 + h2o reaksiyasida ishtirok etadi va co2 ning fotosintez jarayonida foydalanilishiga yordamlashadi. triptofan aminokislotaning hosil …

q massa hisobida bor bo’ladi. bor ayniqsa o’simlik gullarida, hujayra po’stida to’planadi. ko’p fiziologik jarayonlarga ta’sir etadi. bor gul changlarining unishini va chang naylarining o’sishini tezlashtiradi. gullar, mevalar sonini ko’paytiradi. uglevodlar, oqsillar va nuklein kislotalarning almashinuviga ta’sir etadi. bor yetmaganda reproduktiv organlarning shakllanishi changlanish va meva tugunlarining hosil bo’lish jarayonlari izdan chiqadi. o’sish qonusi birinchi navbatda nobud bo’ladi. o’g’it sifatida bor kislotasini (h3bo3) ishlatish mumkin. uning tarkibida 17 % bor bo’ladi. borli chiqindilardan foydalanish ham yaxshi natija beradi.

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "mikroelementlarning fiziologik ahamiyati"

1425985063_60274.doc mikroelementlarning fiziologik ahamiyati reja: 1. mikroelementlarning tabiatda tarqalishi. 2. mikroelementlarning tuproqdagi formalari. 3. mikroelementlarning fiziologik jarayonlarga ta’siri. 4. mikroelementlarning o’simliklar hosildorligiga ta’siri. 5. mikroelementlarning o’simliklarni chidamligligini oshirishdagi roli. tayanch so’zlar: uglevod, mikroelement, oksidlanish-qaytarilish, fotosintez, sintez, sulfidlar, sulfatlar, karbonatlar, plastosianin, polifenoloksidaza, molibden, mis, rux, karbongidraza, fitogormon, reproduktiv organlar, bor. o’simliklarning tanasida asosiy oziqa elementlaridan tashqari juda ko’p mikroelementlar deb ataluvchi kimyoviy elementlar ham uchraydi. bu elementlar to’qimalarda oz bo’lsa ham yuqori biologik faollikka ega. ularning har biri ma’...

DOC format, 35.5 KB. To download "mikroelementlarning fiziologik ahamiyati", click the Telegram button on the left.

Tags: mikroelementlarning fiziologik … DOC Free download Telegram