organizmlarning individual rivojlanishi. ontogenez

DOC 98.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1425981213_60238.doc organizmlarning individual rivojlanishi. ontogenez reja: 1. organizmlarning rivojlanishidagi o’xshashliklar. 2. tuxum hujayra va spermatozoid. 3. organizmning postembrional (postnatal) rivojlanishi. har bir organizmning rivojlanishi, takomillashuvi, о‘sish, ulg‘ayishi, qarishi va о‘limi bilan yakulanadigan tо‘liq hayot sikli ontogenez hisoblanadi. ontogenez jinsiy hujayralar paydo bо‘lib, urug‘lanishdan boshlanadi. ontogenezning tip va davrlari turli mavjudotlarda о‘ziga xos kechadi. ontogenezning ikki asosiy tipi farqlanadi: 1) bevosita (tо‘g‘ridan-tо‘g‘ri) rivojlanish; 2) bilvosita rivojlanish. b e v o s i t a rivojlanishda tuxumdan chiqqan yoki yangi tug‘ilgan organizm kо‘rinish jihatdan ona organizmga о‘xshaydi va faqatgina ayrim a’zolarning yetishmaganligi, kichikligi, tana qisimlarining unchalik mutanosib bо‘lmasligi bilan farqlanadi; asta-sekin о‘sib borishi bilan ona organizmining tо‘la qiyofasiga ega bо‘ladi. odam va sut emizuvchilarda, qushlarda, sudralib yuruvchilar va ayrim quyi tabaqa mavjudatlarda lichinkasiz va bachadonda rivojlanish rо‘y beradi. b i l v o s i t a rivojlanish metamorfoza, ya’ni shaklini о‘zgartirish, lichinka hosil qilish bilan rо‘y beradi. lichinka о‘z shakliga, ichki …

oga keladi. bu jarayonlarni о‘rganish genetikaning qiyin, lekin muhim vazifalaridan bо‘lib hisoblanadi. organizmning individual rivojlanishi ontogenez deyiladi va bu davr urug‘langan tuxum xujayra zigota xrsil bо‘lganidan, organizmning tabiiy nobud bо‘lgunicha bо‘lgan davrni о‘z ichiga oladi. ontogenez organizm va tashqi muhitning о‘zaro munosabati natijasida shakllangan tarixiy jarayondir. bu jarayon tanlash va tanlanish natijasida organizm genotipida mustahkamlanadi. shunday qilib, individual rivojlanishi genotip asosida tashqi sharoit ta’siri ostida amalga oshadi. ontogenez kо‘p yillar organizmning nasl almashinishi davomida takrorlanib keladi. shuping uchun har bir organizmning ontogenezida uning tarixiy rivojlanishi, ya’ni filogenezini kо‘rish mumkin. filogenez deb, organizmning turi paydo bо‘lganidan hozirgacha bо‘lgan tarixiy rivojlanish davriga aytiladi. ontogenezda somatik tо‘qimaning hujayralari tabaqalanish bosqichini о‘tab, avval о‘xshash bо‘lgan hujayralar, keyin esa bir-biridan farq qiladigan hujayralarga bо‘linadi. natijada organizmning tashqi kо‘rinishi va ichki tuzilishi, morfologik hamda fiziologik xususiyatlari о‘zgaradi. bu hodisaga birinchi bо‘lib i.v.michurin e’tibor bsrdi. ya’ni muayyan sharoit yaratish bilan duragaylarda ba’zi belgi va xususiyatlarni rivojlantirish mumkinligini …

yinchalik hujayralarning bо‘linishi orqali mustaqil yangi organizm vujudga keladi. jinsiy hujayralarning qо‘shilishi natijasida yangi genotipga ega organizm hosil bо‘ladi. shu genotip asosida tashqi sharoit ta’siri ostida organizmning individual rivojlanishi anik bir tartib bilan kechadi. bu davrda zigota bо‘lina boshlaydi va rivojlanishning dastlabki blastula stadiyasi boshlanadi. shundan sо‘ng hujayra yana mitoz yо‘li bilan bо‘linib gastrula bosqichiga о‘tadi. bu stadiyada murtakda 3 ta qatlam (tashqi- ektoderma, ichki - entoderma va oraliq -mezoderma) shakllanadi. shunday rivojlanish stadiyalarini о‘tgandan sо‘ng murtakda hamma asosiy organlar hosil bо‘ladi. 2).postembrional rivojlanish bosqichi. bu boskich organizm tug‘ilganidan boshlanib, jinsiy voyaga yetishgacha bо‘lgan davrni о‘z ichiga oladi va organizmning о‘sishi va rivojlanishi deyiladi. 3).voyaga yetish va kо‘payish bosqichi. 4).qarilik bosqichi. individual rivojlanishning oxirgi bosqichi bо‘lib, organizmning nobud bо‘lishi bilan tugallanadi. ontogenezning genetik dasturi yopiq urug‘li о‘simliklarda ontogenez jarayoni organogenez orqali о‘tadi. organogenez genotip asosidagi aniq irsiy dastur asosida о‘tib quyidagi bosqichlardai iborat: murtakning rivojlanishi, urug‘ning shakllanishi, kurtakning rivojlanishi hamda …

oitlarga talabini belgilovchi xususiyat deb tushunmaslik kerak. chunki har qanday tashqi sharoit bо‘lishidan qat’i nazar bug‘doy zigotasidan bug‘doy, g‘о‘zaning urug‘langan tuxum hujayrasidan g‘о‘za rivojlanadi. ma’lumki begoniya о‘simligini barg tо‘qimalarining kichik tо‘qimasidan kо‘paytirish mumkin yoki tropik kakao о‘simligi tuproqqa tо‘gridan-tо‘gri barglarini ekish bilan kо‘paytiriladi. ajriq yoki g‘umay ildizining kichik bir bо‘ladigan yetuk о‘simlik shakl-lanadi. organizmlarni bunday kо‘paytirish natijasida ulardagi genetik axborot kamaymaydi, hamma undagi genlar saklanib qoladi va ular uchun qulay sharoit yaratilsa har bir hujayradan (qaysi qismidan bо‘lishidan qat’i nazar) yangi organizm rivojlanishi mumkin. bundan shuni xulosa qilish mumkinki, zigotada bо‘lgan genetik axborot о‘simliklarning hamma tо‘qimalari va hujayralarida (ularning funksiyasidan qat’i nazar) saqlanib krladi. lekin shuni ham ta’kidlash lozimki, har bir hujayrada ularnig funksiyasiga qarab alohida genlar ta’sir kо‘rsatadi genlarning differensiatsiyasi va differensial faolligi ba’zi genlar hamma hujayralarda faoliyat kо‘rsatadi. masalan, nafas olish, membranalarning о‘tkazuvchanligini ta’minlovchi, atf sintezi va boshka umumiy xususiyatlarpi boshkaradigan genlar shular jumlasidandir. ba’zi hujayralarda esa genlarning …

lgilari va tо‘qima, organlardagi funksiyalari bilan farq qiladigan hujayralarning hosil bо‘lishiga ularning differensiatsiyasi deyiladi. organizmning differensiatsiyasi asosida genlarning har xil aktivligi yotadi. ya’ni ixtisoslashgan hujayralarda genlarning cheklangan guruhi faoliyat kо‘rsatadi, boshqalarining faoliyati esa cheklanadi. genlar faoliyati va faolligiga quyidagi misolni keltirish mumkin. tо‘qimalari tirik bо‘lishi va nafas olishiga qaramasdan, yangi kovlab olingan kartoshka tuganaklarining "kо‘zchalari" tinim holatida bо‘ladi. bu davrda ular о‘smaydi. bu tо‘qimalarda dnk replikatsiyasi va fermentlar sintezini boshqaruvchi, ya’ni hujayralarning bо‘linishini boshqaruvchi rnk sintezining tuxtashi bilan bog‘liq. bunday tuganaklarga gormon-gibberillin kislota ta’sir ettirish bilan rnk sintezini boshkaruvchi genlarning faoliyati aktivlashadi va о‘sish jarayoni boshlanadi. tirik organizm о‘z-о‘zini boshqaradigan va takrorlaydigan biologik tizim ekanligi. bunday tizimning mavjudligi va faoliyati о‘zi uchun kerakli energiya va moddalarni oladigan tashqi muhit bilan munosabati asosida ta’minlanadi. umuman, tirik mavjudotlariing mavjudligi va rivojlanishi genlar dasturi asosida yuz bsradigan nuklein kislotalar va oqsillarning yangilanib turilishi bilan bog‘liq. shu bilan birga, shu genlarning mavjudligi va faoliyati …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "organizmlarning individual rivojlanishi. ontogenez"

1425981213_60238.doc organizmlarning individual rivojlanishi. ontogenez reja: 1. organizmlarning rivojlanishidagi o’xshashliklar. 2. tuxum hujayra va spermatozoid. 3. organizmning postembrional (postnatal) rivojlanishi. har bir organizmning rivojlanishi, takomillashuvi, о‘sish, ulg‘ayishi, qarishi va о‘limi bilan yakulanadigan tо‘liq hayot sikli ontogenez hisoblanadi. ontogenez jinsiy hujayralar paydo bо‘lib, urug‘lanishdan boshlanadi. ontogenezning tip va davrlari turli mavjudotlarda о‘ziga xos kechadi. ontogenezning ikki asosiy tipi farqlanadi: 1) bevosita (tо‘g‘ridan-tо‘g‘ri) rivojlanish; 2) bilvosita rivojlanish. b e v o s i t a rivojlanishda tuxumdan chiqqan yoki yangi tug‘ilgan organizm kо‘rinish jihatdan ona organizmga о‘xshaydi va faqatgina ayrim a’zolarning yetishmaganligi, kichik...

DOC format, 98.0 KB. To download "organizmlarning individual rivojlanishi. ontogenez", click the Telegram button on the left.

Tags: organizmlarning individual rivo… DOC Free download Telegram