metodologiyaning adabiy tanqiddagi o`rni va ahamiyati

DOC 2.1 MB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1662755720.doc αζαρ metodologiyaning adabiy tanqiddagi o`rni va ahamiyati reja: 1 adabiy tanqidning metodologik asoslari 2. metodologiyaning adabiy tankiddagi o`rni va axamiyati ma`lumki, adabiy tanqid adabiyotshunoslikning muxim tarkibiy qismlaridan biri xisoblanadi. adabiy tanqid fan sifatida adabiyotshunoslik ilmining asosiy yo`nalishlari doirasida faoliyat yuritadi, badiiy asarni, adabiy jarayonni tadqiq etadi, muayyan ilmiy xulosalar chiqaradi. shu jixati bilan adabiy tanqid, bir tomondan, adabiyotshunoslikning boshqa tarkibiy qismlari (adabiyot tarixi, adabiyot nazariyasi, fundamental tadqiqotlar va xokazo) bilan mushtarak qonuniyatlarga amal qilsa, boshqa tomondan, o`ziga xos xususiyatlarga xam egadir. bu o`ziga xoslik, avvalo, badiiy asarni tadqiq etish usuli va uslubiy individuallik bilan belgilanadi. ayni xolat adabiy tanqid metodologiyasining o`ziga xos tamoyillarga ega bo`lishini taqoza qiladi. metodologiya muammolariga bagishlangan turli darslik va qo`llanmalarda, tadqiqotlarda uning ikki jixati aloxida farqlab ko`rsatiladi: a) metod xaqidagi ta`limot; b) nazariy va amaliy faoliyatni tashkil etishning tamoyil va usullari majmuasi. shuningdek, metodologiyaga ilmiy izlanish nazariyasi va amaliyoti xaqidagi ta`limot sifatida xam urgu beriladi …

aruvchan bo`lib, albatta, birinchi galda uning moxiyati, mazmun doirasi isloxga muxtoj bo`ladi. shunga ko`ra ilm-fandagi yangilanish, eng avvalo, tafakkurdagi, demakki, dunyoqarashdagi evrilishlar bilan bogliq jarayondir. binobarin, metodologiya deganda faqat metodlar va ularning nazariyasi xaqidagi ta`limot nazarda tutilmaydi, balki ilmiy konsepsiyani yangilovchi, ilmiy goyalar tizimini shakllantiruvchi, muammolarni belgilovchi, yo`nalishlarni aniqlovchi va shu asnoda fundamental tadqiqotlarga yo`l ochib, nazariy umumlashmalar qilishga zamin xozirlaydigan jarayon xam anglashiladi. zero, metodologiya ma`lum qoliplarga solingan, qotib qolgan nazariyalar yigindisi emas, balki inson tafakkuri, dunyoqarashidagi evrilishlar, yangilanishlar bilan to`ldirilib boriladigan amaliy faoliyatdir. «metodologiya-dunyoqarash va fundamental nazariy konsepsiyalar, eng umumiy qonun va kategoriyalar, umumiy va xususiy ilmiy metodlar kabi komponentlarni birlashtiruvchi integral xodisalir». binobarin, eng avvalo, inson tasavvuri va tafakkuri, dunyoqarashi yangilanmay turib ilm-fanda xam yangilanish yuz berishi mushkil. bu xol, ayniqsa, ijtimoiy fanlar, shu jumladan, adabiy tanqid uchun xam xarakterlidir. shunga ko`ra, avvalo, xar bir soxaning, chunonchi, adabiy tanqidning metodologik asoslarini aniqlash uning nazariy va amaliy faoliyatini …

arining o`zaro bogliqligi xaqida fikr yuritib, shunday yozishadi: «ular bir-biriga shu qadar bogliqki, adabiyot nazariyasini adabiy tanqidsiz va adabiyot tarixisiz, tanqidni- tarix va nazariyasiz, tarixni-nazariya va tanqidsiz tasavvur etib bo`lmaydi. o`z-o`zidan ayonki, adabiyot nazariyasi faqat aniq asarlarni o`rganish asosidagina mavjud bo`lishi mumkin. adabiyotga kriteriyalar va umumiy yondashuvlarni ishlab chiqish yoki in vacuo kategoriyalarini o`rnatish mumkin emas. biroq, boshqa tarafdan, biz tanqidni xam, adabiyot tarixini xam ayrim umumiy problemalarning taxlilisiz, materiallarni taxlil etishning qandaydir prinsiplar sistemasisiz, ma`lum umumlashmalarsiz tasavvur etolmaymiz. biz bu yerda xal etilmaydigan muammoga duch kelmaymiz: o`qiyotib, biz doimo qandaydir ishlab chiqilgan prinsiplarga asoslanamiz, bu prinsiplar esa yangi asarlar bilan tanishib borishimizga qarab o`zgarib va aniqlik kasb etib boradi. bu dialektik jarayon, nazariya va amaliyotning o`zaro uygunlashuvi, bir-biriga ta`siri». olimlar ta`kidlashayotgan badiiy asarni taxlil etishning umumiy prinsiplari sistamasi metodologiyaning asosiy tamoyillari xisoblanadi. shu bois, umumiy yondashuv va taxlil metodlari tadqiq etilayotgan asarga individual yondashishning yo`nalishlari vazifasini o`taydi. shu ma`noda …

aliq va xususiy yoki nofalsafiy matododogiya deb tarkiblash mumkin. biroq, ta`kidlash zarurki, mazkur darajalar orasida qandaydir «xitoy devori» yo`q. ular yaxlit metodologiyaning muayyan tarkibiy qismlari bo`lib, bir-biri bilan uzviy dialektik boglanishdadir. ularning farqlanishi yondashuv va metodlarning ma`lum qonun va kategoriyalar doirasida amal qilishi bilan belgilanadi. biz quyida adabiy tanqid metodologiyasi faoliyatining asosiy tavsiflari va metodologik asoslarini belgilashga xarakat qilamiz. adabiy tanqidning falsafiy metodologiyasi bilishning dunyoqarash va konsepsiya bilan bogliq bo`lgan umumiy qonun va kategoriyalar, tamoyillar va yondashuvlar, yo`nalish va umumiy ilmiy metodlardan foydalanish jarayonlarini qamrab oladi. mazkur daraja adabiy tanqid metodologiyasining falsafiy asosini tashkil etadi. adabiy tanqidning oraliq metodologiyasida badiiy ijod qonuniyatlari, eng avvalo, adabiyotning estetik tamoyillari qamrab olinadi. oraliq metodologiya bir nuqtasi bilan falsafiy, boshqa bir nuqtasi bilan xususiy metodologiya bilan uzviy boglangandir. shu bois u falsafiy va xususiy metodologiyani bir-biri bilan tutashtiruvchi vosita xisoblanadi. shunga ko`ra u adabiy tanqid metodologiyasining badiiy-estetik asosini tashkil etadi. adabiy tanqidning xususiy yoki …

mni yangicha tushunish; odamni yangicha tushunish... buni «anglash yo`li»(k.yo`ldoshov), «bilish extiyoji» (d.kuronov) deb xam atash mumkin. biroq moxiyat o`zgarmay qolaveradi. adabiy tanqidning metodologik asoslarini belgilashda ichki va tashqi omillar muxim axamiyatga ega. bunda tashqi omil sifatida uning boshqa fanlar bilan aloqasi, mushtarak jaxatlari nazarda tutiladi. spetsifik xususiyatlari va tadqiq obyekti tabiatiga ko`ra, adabiy tanqid tilshunoslik, tarix, falsafa, estetika, mantiq, ruxshunoslik, matematika singari fanlar bilan izchil aloqada bo`ladi. adabiy tanqidning mazkur soxalar bilan bogliqligi umumiylik va xususiylik kategoriyalarining dialektik birligi doirasida kechadi. adabiy tanqid metodining omillari xaqida gapirib, taniqli rus san`atshunosi professor yuriy borev boshqa fanlarning metodologik tajribasini ishlatishni ana shu omillar sirasiga kiritadi: «adabiy matnning ritmik tuzilishini o`rganishda matematik va statistik usullar va yondashuvlarni qo`llash mumkin. badiiy asarning semiotik taxlilida lingvistika tajribasi yordam beradi» . biroq adabiy tanqid, garchi boshqa ko`plab fanlar, jumladan, adabiyotshunoslikning boshqa tarkibiy qismlari bilan bir qancha mushtarak jixatlarga ega xamda tadqiq obyekti bir bo`lsa-da, muayyan xususiyatlarga …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "metodologiyaning adabiy tanqiddagi o`rni va ahamiyati"

1662755720.doc αζαρ metodologiyaning adabiy tanqiddagi o`rni va ahamiyati reja: 1 adabiy tanqidning metodologik asoslari 2. metodologiyaning adabiy tankiddagi o`rni va axamiyati ma`lumki, adabiy tanqid adabiyotshunoslikning muxim tarkibiy qismlaridan biri xisoblanadi. adabiy tanqid fan sifatida adabiyotshunoslik ilmining asosiy yo`nalishlari doirasida faoliyat yuritadi, badiiy asarni, adabiy jarayonni tadqiq etadi, muayyan ilmiy xulosalar chiqaradi. shu jixati bilan adabiy tanqid, bir tomondan, adabiyotshunoslikning boshqa tarkibiy qismlari (adabiyot tarixi, adabiyot nazariyasi, fundamental tadqiqotlar va xokazo) bilan mushtarak qonuniyatlarga amal qilsa, boshqa tomondan, o`ziga xos xususiyatlarga xam egadir. bu o`ziga xoslik, avvalo, badiiy asarni tadqiq etish usuli va uslubiy individuall...

DOC format, 2.1 MB. To download "metodologiyaning adabiy tanqiddagi o`rni va ahamiyati", click the Telegram button on the left.

Tags: metodologiyaning adabiy tanqidd… DOC Free download Telegram