yarim o‘tkazgichlarda elektron va kovaklar statistikasi asoslari

DOCX 16 pages 3.5 MB Free download

16 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 3.5 MB

File type DOCX

Pages 16

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 16

o‘zbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi __universiteti ro’yxatga olindi №__________ ro’yxatga olindi №__________ “_____” ____________20 y. “_____” ____________20 y. “___________________________ “ kafedrasi “_____________________________ “ fanidan kurs ish i mavzu:________________ bajardi:_________________________________ tekshirdi:_______________________________ ______________ - 20___ yarim o’tkazgichlarda elektron va kovaklar statistikasi asoslari reja: kirish 1) yarim o’tkazgichlarda elektron. 2) yarim o’tkazgichlarda kovaklar. xulosa adabiyotlar kirish muhtaram prezidentimiz “mamlakatimiz va jamiyatimizning zamon talablari darajasida rivojlanishiniilm-fansiz tasavvur qilish qiyin. ilm-fan taraqqiyotida fundamental tadqiqotlar muhim ahamiyat kasb etadi. aynan ular orqali yangi bilimlar o’zlashtiriladi va nazariyalar shakllantiriladi, kelgusi amaliy tadqiqotlar va oshirilayotgan tadqiqotlarning hammasini ham ilm-fanning bugungi yuqori rivojlanish darajasiga to’la javob beradi, deb bo’lmaydi’ deb barcha sohadagi kabi ta’lim tizimida ham islohotlarni amalga oshirish davr talabi ekanliigini ta’kidladi . mavzuning dolzarbligi: hozirgi kunda hayotimizni yarim o’tkazgichlarsiz tasavur qilib bulmaydi. hozirda yarim o’tkazgichlar hamma sohalarda qo’llanilib kelmoqda. yarim o’tkazgichlarni vazifasi va ular qanday moddalar ishlatiladi. maqsad va va’zifalari: yarim o’tkazgichlar asosida ishlaydigan, …

2 / 16

men yoshlarimizga, mening bolalarimga qarata, o’rganishdan hech qachon charchamanglar, deb aymoqchiman. o’rganish, intilish hech qachon ayb sanalmaydi. nimanidir bilmasang, uni o’rganish zarur. avvalambor, endi hayotga kirib kelayotgan yoshlarga nima lozim? o’rganish, o’rganish va yana bir bor o’rganish kerak. kasb o’rgangan, ilm o’rgangan kishi, o’zbekona aytganda hech qachon kam bo’lmaydi. “ ,,agar biz o’z vaqtida uzoqni ko’zlab, katta umid bilan hayotga kirib kelayotgan yoshlarimizning chuqur bilim va kasb – hunar egallashi uchun zamin yaratmasak, ularni zamon talab qiladigan mutaxasis kadrlar etib tayyorlamasak, bugungi kunda, butun dunyoni qamrab olgan moliyaviy iqtisodiy inqiroz davrida yurtimizda tinchlikni saqlab, iqtisodiyotimizning barqaror o’sish sur’atlarini taminlashga, ayni shunday og’ir sharoitda xalqimiz hayotining tobora yuksalishiga erisha olarmidik. yo’q, albatta. “ shunday ekan biz yoshlar bizga yaratilgan imkoniyatlardan unumli foydalangan holda o’qib izlanishimiz va olgan bilimlarimizni amalda qo’llay olishimiz kerak. 1.yarim o’tkazgichlarda elektron bizga ma’lumki qattiq jismlar–metallar, yarim o‘tkazgichlar va dielektriklar. qattiq jismlarning yana bir ko’rinishi mavjud – bu …

3 / 16

l qismi erkin zaryad tashuvchilar bo‘ladi. yarim o‘tkazgichlarning eng asosiy xususiyatlaridan biri tashqi ta’sir hisobiga ularning xossalarining keskin o‘zgarishidir. yarim o‘tkazgichga temperatura (t), yorug‘lik(), elektr va magnit maydoni, tashqi bosim hisobiga o‘zgarishlar yuz beradi. masalan: tashqi ta’sir hisobiga elektr o‘tkazuvchanlik 106107 marta o‘zgarishi mumkin. metall va suyuqliklar bunday xususiyatga ega bo‘lmaydi. metall va yarim o’tkazgichlarda solishtirma qarshilik bilan temperatura orasidagi bog’lanish. endi yarim o’tkazgichlarda elektr o’tkazuvchanlikning temperaturaga bog’liqligini o’rganamiz. energiya aktivligini (ea) topamiz. == =- 2-rasm. yarim o‘tkazgichning asosiy xususiyatidan bittasi unga defekt kiritish yo‘li bilan uning xossasin boshqarish mumkin. masalan: yarim o‘tkazgichga boshqa metall atomlari kiritilsa yarim o‘tkazgichning xossalari keskin ortadi yarim o‘tkazgichlar temperaturaga, aralashma-kirishma miqdori va boshqa tashqi ta’sirlarga juda sezgirdir. yarim o‘tkazgichning buxossasidan turlixil vazifalarni bajaruvchi asboblar, sezgir qurilmalar yasashda foydalaniladi. yarim o‘tkazgichlar qanday kimyoviy elementlardan tashkil topganiga qarab to’rtta turga ajratish mumkin. birinchi tur-davriy jadvalning iv guruh elementlari ge va si lar kiradi. bu elementlar to‘rt …

4 / 16

rbir atom qo‘shni atom bilan to‘rt valentli bog‘lanishlar hosil qiladi. natijad a olmos panjaraga o‘xshash kristall panjarasi hosil bo‘ladi. ushbu p-tipdagi moddalarda kovalent bog‘lanish etakchi o‘rin tutadi, shining uchun ular ge va si ga o‘xshash xossalarni namoyon qiladi. uchinchi tur-yarim o‘tkazgichlarga davriy jadvalning v va vi guruhlarining ba’zi elementlari kiradi. guruhdagi se(selen) va te(tellur) lar yarim o‘tkazgichning xossalari ge va si dan ham oldin aniqlangan. v guruh elementlari as(mishyak), sb(surma), bi(vismut) lar yarim metallar bo‘lib, ularning ko‘p xossalari yarim o‘tkazgichlarga yaqindir. aiv bvi ko‘rinishdagi moddalar (pbs, pbse, sete, gete va boshqalar) ham o‘rtacha besh valentli elektronga ega. bu moddalar yarim o‘tkazgichli infraqizil nurlar qo‘llanilganda ishlatiladi. to‘rtinchi tur-yarim o‘tkazgichlariga 4- guruh elementlarining o‘tish metallari (ti, v, mn, fe, ni, sm, eu va boshqalar) hosil qiladigan birikmalar kiradi. ularning birikmalarda ion bog‘lanishi ustuvor bo‘lib, ko‘p birikmalar magnit xossalariga ega. bularga temperatura va bosim ta’sir etsa metall holatiga o‘tishi mumkin. 2.yarim o’tkazgichlarda kovaklar …

5 / 16

ar o‘tkazuvchan zonaga o‘tib oladi. valent zonada esa musbat zarralar-kovaklar hosil bo‘ladi. yarim o‘tkazgichlarda zaryad tashuvchilar vazifasini elektronlar va kovaklar o‘taydi. kovalent bog‘lanish hosil qilishda qatnashayotgan elektronlardan biri issiqlik harakati natijasida atomlardan uzilib erkin elektronga aylanadi. elektron etishmayotgan bog‘lanish harakatchan kovaklardan iborat. erkin elektronlar ham, erkin kovak ham kristall panjara bo‘ylab ko‘chib yurishi mumkin. qo‘shni bog‘dan elektron tortib olish natijasida mazkur joyda kavak yuqoladi lekin qushni bog‘da kavak hosil buladi.bu hodisa kavakning kuchib yurishidir. uzilgan elektronlar yana qaytib o‘zi hosil qilgan kovakka tushsa, erkin elektron va kovak jufti yo‘qoladi, bu hodisaga rekombinatsiya deyiladi. noldan farqli (ttempera turalarda yarim o‘tkazgichlarda albatta kovaklar va o‘tkazuvchanlik elektronlari mavjud bo‘ladi va ular elektr tokini o‘tkaza oladi. yarim o‘tkazgichlarning bu xossasi ularni dielektriklardan farqlaydi. dielektirlarda normal sharoitda bunday zaryad tashuvchilar bo‘lmaydi. toza yarim o‘tkazgichlarda qancha o‘tkazuvchanlik elektronlari paydo bo‘lsa, shuncha kovaklar hosil bo‘ladi. o‘tkazguvchanlik elektronlari zichligi n0 - kovaklarniki- p0 bo‘lsa, xususiy o‘tkazuvchanlik -ni –zaryad …

Want to read more?

Download all 16 pages for free via Telegram.

Download full file

About "yarim o‘tkazgichlarda elektron va kovaklar statistikasi asoslari"

o‘zbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi __universiteti ro’yxatga olindi №__________ ro’yxatga olindi №__________ “_____” ____________20 y. “_____” ____________20 y. “___________________________ “ kafedrasi “_____________________________ “ fanidan kurs ish i mavzu:________________ bajardi:_________________________________ tekshirdi:_______________________________ ______________ - 20___ yarim o’tkazgichlarda elektron va kovaklar statistikasi asoslari reja: kirish 1) yarim o’tkazgichlarda elektron. 2) yarim o’tkazgichlarda kovaklar. xulosa adabiyotlar kirish muhtaram prezidentimiz “mamlakatimiz va jamiyatimizning zamon talablari darajasida rivojlanishiniilm-fansiz tasavvur qilish qiyin. ilm-fan taraqqiyotida fundamental tadqiqotlar muhim ahamiyat kasb etadi. ayna...

This file contains 16 pages in DOCX format (3.5 MB). To download "yarim o‘tkazgichlarda elektron va kovaklar statistikasi asoslari", click the Telegram button on the left.

Tags: yarim o‘tkazgichlarda elektron … DOCX 16 pages Free download Telegram