tuxum qo’yuvchi sutemizuvchilarning hayoti

DOCX 31 pages 306.9 KB Free download

31 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 306.9 KB

File type DOCX

Pages 31

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 31

o‘zbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi __universiteti ro’yxatga olindi №__________ ro’yxatga olindi №__________ “_____” ____________20 y. “_____” ____________20 y. “___________________________ “ kafedrasi “_____________________________ “ fanidan kurs ishi mavzu:________________ bajardi:_________________________________ tekshirdi:_______________________________ ______________ - 20___ mavzu:tuxum qo’yuvchi sutemizuvchilarning hayoti kirish i bob. sutemizuvchilarning tashqi tuzilishi,tarqalishi, ko’payishi va rivojlanishi. 1.1.sutemizuvchilarning tashqi tuzilishi va hayot kechirishi 1.2. ularning kelib chiqishi va o’ziga xos xususiyatlari ii bob. tuxum qo’yuvchi sutemizuvchilarning asosiy turlari,va ularning ekologiyasi 2.1.tuxum qo’yuvchi sutemizuvchilarning asosiy turlari. 2.2. ekologiyasi xulosa ilovalar foydalanilgan adabiyotlar kirish sutemizuvchilar sinfiga 4000—4500 ga yaqin tur kiradi. g‘zbekistonda 7 ta turkum ga kiruvchi 108 ta tur sutemizuvchilar uchraydi. sutemizuvchilar smfi bir-biridan keskin farq qiladigan 2 ta kenja sinfga bominadi: 1. ateriyalar (atheria) kenja sinfl; 2. teriyalar, ya’ni tirik tug‘uvchilar (theria) kenja sinfi. ateriyalar kenja sinfi o‘z navbatida 2 ta infrasinfga bo'linadi: 1. sodda yoki dastlabki darrandalar — prototheria (qirilib ketgan trikonodontlar va kloakalilar turkum lari) infrasinfi. 2. …

2 / 31

o'yib ko‘payishi bilan boshqa sutemizuvchilardan farq qiladi. biroq tuxum i rivojlanishining yarmidan ko‘prog‘i ona organizmida o ‘tganligi sababli tuxum shaklidagi holat 50% dan ko‘proq rivojlangan qobiq ichidagi embriondir. keyinchalik dastlabki darrandalar tuxum bosadi (o‘rdakburun) yoki tuxurnini maxsus xaltachasida (yexidna) rivojlantiradi. dastlabki darrandalarda qushlar va reptiliyalardagi singari kloaka bo‘ladi. ularning bosh miyasi nisbatan sust rivojlangan. dastlabki darrandalar (prototheria) infrasinfiga birteshiklilar, ya’ni kloakalilar (monotrem ata) turkumi kiradi. birteshiklilar quyidagi primitiv belgilari bilan xarakterlanadi: 1) sariqlik moddasiga boy b o ‘lgan katta (diam etri 14 m m ) tuxum q o ‘yish yo‘li bilan urchiydi; 2) ichaklari va siydik-tanosil teshiklari tashqariga mustaqil ochilmay, balki kloakaga ochiladi; 3) ko'krak so‘rg‘ichlari bo‘lmaydi, sut bezlari ko‘pgina teshiklar bilan maxsus bezli joyga ochiladi va bolalari shu yerga chiqqan sutni yalaydi, chunki sut bezlari tugmachalari yo'q; 4) bosh miyasida qadoqli tana yo‘q; 5) yelka kamari sudralib yuruvchilarning yelka kamariga o'xshaydi; 6) gavda harorati doimiy emas, ya’ni +22 +37°c …

3 / 31

oq uchidan chiqib turadi, yerni qaziganda (quruqda) pardalar orqaga qayriladi. yosh o ‘rdakburunlarda bir nechta tish b o ‘lib, voyaga yetganda ular yo‘qolib ketadi. erkagi yjrikligi va dumi ostida tikansimon o ‘simtasi borligi bilan urg‘ochisidan farq qiladi. kloakasidan maxsus yo‘l orqali dum tikanchasiga zaharli suyuqlik oqib turadi va erkak o‘rdakburun ushbu zaharli tikani bilan dushmanlarini zaharlaydi. 0 ‘rdakbuninlar tuxum qo'yishdan oldin 5 -2 0 m keladigan qiiib yer ostida uya qaziydi. uyaga kirish joyi ancha keng bo ‘lib, ichkariga qarab toraya boradi. o datda uyaga kirish joyi suv ostida boladi. uyaga 1,5—1,8 sm li 2 ta, b a’zan 1 ta yoki 3 ta yum shoq qobiqli tuxum qo‘yadi. so‘ngra urg‘ochi o ‘rdakburunlar uya teshigini ichkaridan suvab tuxum ini bosib yotadi. urg‘ochi o ‘rdakburun faqat cho‘milish uchun uyasidan tashqariga chiqadi va har gal uyasiga kirganda uya teshigini qaytadan suvaydi. shuni ta ’kidlash kerakki, urg‘ochi o ‘rdakburun jinsiy organida otalangan tuxum 15 …

4 / 31

ovqatga ishlatadi. tutqunlikda uzoq yashamaydi. faqat n yu-york hayvonot bogmda 2 ta o‘rdakburun 10 yil yashagan. yexidnalar oilasi-yexidnalar va proyexidnalar urugmga bominadi. bu oilaga 2 ta tur yexidna va 3 ta tur proyexidna kiradi. yexidnalar urugmga kiruvchi avstraliya yexidnasi (tachyglossus aculeatus) avstraliyada, tasm aniyada va yangi gvineyada yashaydi. proyexidnalar urugmga kiruvchi proyexidna (zaglossus bruijni) turining 3 ta kichik turi bor. proyexidna faqat yangi gvineyada uchraydi. proyexidna yer kavlashga m ohir darranda hisoblanadi. gavda uzunligi 80 sm bomib, terisi jun aralash 6—8 sm gacha bomgan o ‘tkir uchli ninalar bilan qoplangan, oyoqlari qisqa, lekin tirnoqlari kuchli rivojlangan, tumshugm uzun va shox qin bilan qoplangan. ingichka yopishqoq somak bilan qoplangan tili chuvalchangsim on uzun. yexidnalar uyada yashaydi, asosan chumolilar va term itlar bilan oziqlanadi, ogmrligi 10 kg gacha boradi. yexidnalar yerga 1 — 1,5 sm kattalikdagi 1 ta, ba’zan 2 ta tuxum qo‘yadi. ona organizm ida otalangan tuxum 16—27 kun rivojlanishi mumkin. …

5 / 31

aziy nerv sistemasi, ayniqsa oldingi miya yarimsharlarining kulrang moddasi — oliy nerv faoliyatining markazi yuksak darajada takomillashgan. markaziy nerv sistemasining murakkab tuzilganligi bu hayvonlarga o ‘zgarib turadigan yashash muhiti ta’sirida yangi ko‘nikmalarni oson va tez hosil qilish, ya’ni o ‘zgaruvchan sharoitga tez moslashish imkonini beradi. 2. sutemizuvchilarning ko‘pchiligi tirik tug‘adi va bolalarini sut bilan boqadi. 3. termoregulyatsiyaning juda takomillashganligi tana temperaturasining doimiyligini ta’minlaydi. bu birtomondan issiqlik hosil bolishini tartibga solish yo‘li bilan (kimyoviy termoregulyatsiya deb ataluvchi yo‘l bilan), ikkinchi tomondan fizikaviy termoregulyatsiya deb ataluvchi issiqlik chiqarilishini nafas olish va terlash jarayonida teri qon aylanishini idora qiladi. issiqlik chiqarishni tartibga solishda jun qoplami, ayrimlarida esa teri osti yog‘ qatlamining ahamiyati juda katta. teri qon tomirlari kengaygan vaqtda issiqlik chiqarish kuchayib, toraygan vaqtda keskin kamayadi. sutemizuvchilar tanasining sovishida ter bezlari yordamida chiqarilgan suvning teri orqali bug‘lanishining ahamiyati ham muhim. yuqorida keltirilgan moslanishlar yordamida ko‘pchilik sutemizuvchilarning tana harorati nisbatan doimiy hisoblanadi va uning …

Want to read more?

Download all 31 pages for free via Telegram.

Download full file

About "tuxum qo’yuvchi sutemizuvchilarning hayoti"

o‘zbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi __universiteti ro’yxatga olindi №__________ ro’yxatga olindi №__________ “_____” ____________20 y. “_____” ____________20 y. “___________________________ “ kafedrasi “_____________________________ “ fanidan kurs ishi mavzu:________________ bajardi:_________________________________ tekshirdi:_______________________________ ______________ - 20___ mavzu:tuxum qo’yuvchi sutemizuvchilarning hayoti kirish i bob. sutemizuvchilarning tashqi tuzilishi,tarqalishi, ko’payishi va rivojlanishi. 1.1.sutemizuvchilarning tashqi tuzilishi va hayot kechirishi 1.2. ularning kelib chiqishi va o’ziga xos xususiyatlari ii bob. tuxum qo’yuvchi sutemizuvchilarning asosiy turlari,va ularning ekologiyasi 2.1.tuxum qo’yuvchi sutemizuvchilarning as...

This file contains 31 pages in DOCX format (306.9 KB). To download "tuxum qo’yuvchi sutemizuvchilarning hayoti", click the Telegram button on the left.

Tags: tuxum qo’yuvchi sutemizuvchilar… DOCX 31 pages Free download Telegram