aristotelning "poetika" asariga sharh

DOCX 5 pages 23.4 KB Free download

5 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 23.4 KB

File type DOCX

Pages 5

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 5

aristotelning "poetika" asariga sharh aristotelning poetika asari qadimgi yunon falsafasidagi eng muhim va nufuzli estetik asarlardan biridir. bu asarda aristotel badiiy adabiyot, ayniqsa tragediya va epik adabiyotning tabiati, maqsadi va tuzilishini tahlil qiladi. aristotel san'atni bilish va taqlid (mimesis) shakli deb biladi. unga ko‘ra, adabiyot inson tabiatini o‘rganish va uni tushunishga yordam beradi, va shu orqali ruhiy katarzisga — tozalanish holatiga erishadi. "poetika"ning asosiy qismi tragediya tahliliga bag'ishlangan. aristotel tragediyani qahramonning baxtli hayotidan qayg'uli va fojeali holatga o‘tishi sifatida tasvirlaydi. bu jarayon o'quvchi yoki tomoshabinning ruhida rahm-shafqat va qo'rquv tuyg'ularini uyg'otadi va ularni katarzis orqali poklaydi. aristotelning fikriga ko‘ra, tragediyaning eng muhim tarkibiy qismlari — syujet (mifos), xarakter (etos), fikr (dianoia), til (leksis), kuylash (melopoeia), va tomosha (opsis). ular orasida syujet eng muhim rol o‘ynaydi, chunki u qahramonlarning qismatini va voqealar rivojini belgilaydi. yunon faylasufi aristotel (miloddan avvalgi 384-yilda tug‘ilgan) afinadagi akademiyada taxminan 20 yil davomida platonning shogirdi bo‘lgan. platon …

2 / 5

erlarning taqlidi” deb hisoblaydi; faciyni esa “jiddiy, mukammal va ma’lum darajada ulug‘vor bir harakatning taqlidi” deb ta’riflaydi. poetikaning asosiy qismini aristotel faciyani batafsil tahlil qilishga bag‘ishlaydi. tahlil davomida u syujet, xarakter, diktsiya, fikr, tomosha va qo‘shiq elementlarini muhokama qiladi; shuningdek, u deus ex machina, denoument (tugallanish) va metafora haqida ham so‘z yuritadi. aristotel syujetlarni “oddiy” yoki “murakkab” deb tasniflaydi — “murakkab harakat degani o‘zgarish [baxtning o‘zgarishi] qaytish yoki tan olish yoki ikkalasi bilan birga bo‘ladigan harakatdir” — va o‘z afzalligini aytadi: “mukammal bir faciya oddiy emas, balki murakkab reja asosida tuzilgan bo‘lishi kerak”. aristotelning “poetika” asari bo’yicha glossariyalar 1. mimesis – san'at va adabiyotda hayotni yoki voqealarni taqlid qilish jarayoni. aristotel uchun bu san'atning eng muhim elementi bo‘lib, adabiy asar haqiqatni qandaydir darajada aks ettirishi kerak deb hisoblaydi. 2. katarzis – tragediyaning asosiy maqsadlaridan biri bo‘lib, bu hissiy poklanish, tozalash holati hisoblanadi. tomoshabinlar rahm-shafqat va qo'rquv hislarini boshdan kechirish orqali …

3 / 5

gi fikrlar, mulohazalar yoki qahramonlarning falsafiy qarashlari. bu fikrlar asarning asosiy g‘oyalarini tushunishga yordam beradi. 8. til (leksis) – qahramonlar tomonidan ishlatilgan nutq, so‘z uslubi. bu adabiy asarning ohangini belgilab beradi va uni tushunishni osonlashtiradi. 9. kuylash (melopoeia) – musiqiy elementlar va ritmik jihatlar. aristotel asarda musiqaning muhimligini ko'rsatib, uning ta'sirchanligini ta'kidlagan. 10. tomosha (opsis) – sahnaviy tomoshabin ko‘ziga ko‘rinadigan barcha elementlar, masalan, sahna dekoratsiyasi, qahramonlarning kiyimi, harakatlar. 11. anagnorisis – "tan olish" yoki "anglash" degan ma'noni anglatadi. bu qahramonning voqealar rivoji davomida muhim haqiqatni anglab yetish holati bo‘lib, ko‘pincha syujetda kutilmagan burilish yasaydi. 12. peripetia – "o‘zgarish" yoki "burilish" degan ma'noni bildiradi. syujetda kutilmagan holat yoki o‘zgarish, bu asosan qahramonning taqdiriga kuchli ta’sir qiladi. 13. hamartia – qahramonning "fojeaviy xatosi" yoki kamchiligi. bu xato sababli qahramon yomon taqdirga duchor bo‘ladi. aristotelning nazarida, hamartia qahramonning halokatiga olib keluvchi sababdir. 14. o'rinli va mantiqiy (ekatharsis) – tragediyada syujetning mantiqiy rivojlanishi va …

4 / 5

ash qismi. 19. episod – asardagi alohida voqealar yoki syujetning bo‘limlari. aristotel tragediyaning tuzilishini bir necha epizodlardan iborat qilib ajratadi. 20. epeisodion – tragediyada asosiy hikoya chizig‘iga qo‘shilgan qismlar yoki voqealar, bu qism asarning rivojlanishiga yordam beradi. 21. stasimon – tragediyada qo‘shiq yoki musiqali intervallar. asar davomida qahramonlarning ichki hissiyotlarini ifodalashga xizmat qiladi. 22. eksodos – tragediyaning oxirgi qismi yoki yakunlovchi epizod. bu qism asarning umumiy yakuni va oxirgi fikrlarini ifodalaydi. 23. ekphrasis – badiiy tasvir yoki voqeani yorqin tarzda ifodalash. bu usul asarning vizual elementlarini esda qolarli qiladi. 24. poetika – adabiyot nazariyasi bo'lib, aristotelning fikriga ko'ra, asarlarni tuzish va yaratishda qo‘llanilishi kerak bo‘lgan qoidalar va tamoyillar yig‘indisidir. 25. didaktik funksiya – aristotel asarlarning ma'lum darajada o'quvchini tarbiyalash va o'qitish maqsadiga ega ekanligini ko‘rsatadi.

5 / 5

aristotelning "poetika" asariga sharh - Page 5

Want to read more?

Download all 5 pages for free via Telegram.

Download full file

About "aristotelning "poetika" asariga sharh"

aristotelning "poetika" asariga sharh aristotelning poetika asari qadimgi yunon falsafasidagi eng muhim va nufuzli estetik asarlardan biridir. bu asarda aristotel badiiy adabiyot, ayniqsa tragediya va epik adabiyotning tabiati, maqsadi va tuzilishini tahlil qiladi. aristotel san'atni bilish va taqlid (mimesis) shakli deb biladi. unga ko‘ra, adabiyot inson tabiatini o‘rganish va uni tushunishga yordam beradi, va shu orqali ruhiy katarzisga — tozalanish holatiga erishadi. "poetika"ning asosiy qismi tragediya tahliliga bag'ishlangan. aristotel tragediyani qahramonning baxtli hayotidan qayg'uli va fojeali holatga o‘tishi sifatida tasvirlaydi. bu jarayon o'quvchi yoki tomoshabinning ruhida rahm-shafqat va qo'rquv tuyg'ularini uyg'otadi va ularni katarzis orqali poklaydi. aristotelning fikriga k...

This file contains 5 pages in DOCX format (23.4 KB). To download "aristotelning "poetika" asariga sharh", click the Telegram button on the left.

Tags: aristotelning "poetika" asariga… DOCX 5 pages Free download Telegram