маълумотлар тақдимоти ва педагогика усуллари

DOCX 58 pages 352.7 KB Free download

58 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 352.7 KB

File type DOCX

Pages 58

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 58

1. маъруза. бууслуббутунлай «сўзлаш» орқалиамалагаошириладиганўқитишнингэнграсмийуслубиҳисобланади. у 40дақиқаёкиунданузоқроқдавомэтадиваодатдаўқувчинингиштирокиучунҳечқандайимкониятқолдирмайди. маърузаметодинингқулайликлари: · маълумотлар, тушунтиришлар (изоҳлар) вафактларрационалравишда тақдимэтилади · мазмунвавақтжиҳатиданосонрежалаштирилади · эмоционалжиҳатданкучлиимкониятларишлатилишимумкин маърузаметодинингкамчиликлари: · ўқувчинингфаоллиги ниҳоятдачекланган · ўқувчиматериалниўзлаштирганлигинидеярлианиқлаббўлмайди маърузанитушунарлилигиниоширувчижиҳатлар: · фикрнисоддатилдабаёнэтиш · маърузатузилмасининг (структурасининг) мантиқантўғритузилганлиги · фикрларниқисқа валўндаифодалаш · рағбатлантириш (стимуллар) · нотиқлик, равонтилдагапиришваталаффус фикрнисоддатилдабаёнэтиш: ўзфикринисоддаифодалаш – яхши ўқитувчинингэнгмуҳим фазилатлариданбиридир. ўзфикринимураккабтилдаифодалаш - зиёлиликва профессионализм белгисиҳисобланмайди. ўзфикринисоддатилдаифодалаш – тингловчибопгапиришдемакдир. сода тилдагапиришгақуйидагиларвоситасидаэришилади: · айтилганфикрникўргазмалиқилибетказиш · фикрниқисқа гапларвоситасидаифодалаш · оддийсўзларниишлатиш · атамалармаъносинитушунтирибкетиш · чет тили кирибкелгансўзларнииложиборичаишлатилмаслик, ишлатилгантақдирдатушунтиришбериш · соддатузилишшаэгабўлгангапларниишлатиш · актив феълларниишлатиш маърузатузилмасининг (структурасининг) мантиқантўғритузилганлиги маърузанингушбубелгисимаърузанингташқитузилишиваичкитартибинитўғритузилганлигинибилдиради. маърузанингташқитузилиши - униўқишдақилинадиганқуйидагиҳатти-ҳаракатларинибилдиради: · маърузамавзусибилантаништириш · мавзуниасослаш · мантиқийтузилмаасосидамаърузаниолиббориш · маърузаниякунлаш маърузанингичкитартибиуниўқишдариояқилинадиганмантиқийкетма-кетликнибилдиради: · маълумотлармантиқийтўғрикетма-кетликдаберилиши · маърузанингалоҳидақисмлариўртасидаўзароалоқаларни ўрнатиш · мантиқийкетма-кетликкариояқилиш · бирфикрданбошқа фикргасакрабўтишигайўлқўймаслик · муҳим ваунчамуҳим бўлмаган

2 / 58

нарсаларни фарқлаш · «фикрларкалаваси» аниқбилинибтуриши фикрларниқисқа ва лўнда ифодалаш. фикрларниқисқа валўндаифодалашдеганда, маърузамазмунинингортиқчавақт кетмасдан, лўнда, аниқватўғриифодаланишитушунилади: · бутунлай ўқувмақсадгақаратилган · асосиймазмунгақаратилган · тўғри (бехато) ифодаларданиборат · муҳим вакеракли изоҳларбиланчекланган рағбатлантириш (стимуллар). рағбатлантириш (стимуллар) дебмаърузатаркибидагишундайқўшимчалартушуниладики, улар маърузамазмунинитингловчиларгажонлироққилибберадива шу орқали уларнингэътиборивақизиқишинитаъминлайди. стимуляциягақуйидагиларёрдамидаэришилади: · маърузамазмунларинитурлиқизиқарлифактлар, масаланурф-одат, ҳикояёкимисолларёрдамидааниқлаштириш · таассуротлигапириш · айтилаётганфикрларникўргамалитарздаетказиш (визуаллаштириш) · қиёслардарақамларвафактларниишлатиш · тингловчиларбопқизиқарлиифодаларнитанлаш · шахсийфикрнибилдириш · тингловчиларнингфикр-мулоҳазалариданфойдаланиш маърузанингтузилиши (структураси). маърузаодатдаучқисмдан:кириш, асосийваякунийқисмданиборатбўлади. киришқисми: · қутлаш · мавзу · мақсад · ташкилийсаволлар · мотивация, қизиқишниўйғотиш асосийқисм: · асосийфикр 1 · асосийфикр 2 · асосийфикр 3 ваҳоказо. якунийқисм · натижавахулоса · умумлаштириш · умумийлаштириш · кейингимавзуганазарташлаш маърузачигақўйилганталаблар гавданитутиш: тик, тингловчиларгақаратилган, эркин, иккиоёққа маҳкамтаянган, боши кўтарилган, аммо бурун кўтарилмаганҳолатда. қўллар: бўшҳолатда, иккиёндаосилибтурганёкикамардан юқоридаиккиқулбирбиригауланган; камардан юқоридагиҳаракатлар, тасаввурли (ифодали) ҳатти-ҳаракатлар– гапириштезлигидаэмас балки, сокин, аста-секинвахотиржам. юз:тингловчиларгақаратилган, хотиржам. кўзқарашлари: ҳадеббиркишигатикилмасдан, аудиториядагиҳарбиркишига 3-5 секунд давомидақараш, самимий ҳаракатлар: мақсадгамувофиқтарздабиржойдан бошқа жойгаўтиш, «ўтириб-туришлар» эмас, хотиржамликбиланёрдамчивоситаларниқўлгаолишваишлатиш, хотиржамҳаракатлар, онда-сондатингловчилартомонигаўтиш. овоз:танаффусларбилан

3 / 58

(айниқсаҳаракатларпайтида), секинтезликдава баланд овоздагапириш. 2. “жуфт-жуфт мулоқот» усули бирор мавзу бўйича ёнма-ён ўтирган ўқувчиларни ўзаро мулоқотга чорлаш, ўзаро фикр алмашиш ва уларнинг баъзиларини тинглаш. математика дарсларида «жуфтликда ишлаш” усули бирор мавзу бўйича ёнма-ён ўтирган ўқувчиларга бирор топшириқ (ёки алоҳида-алоҳида топшириқлар) ёки бериш ва уларни биргаликда топшириқда келтирилган муаммо (масала) ечимини топишга чорлаш, ечимларни эшитиш ва баҳолаш. баъзи ҳолларда ўқувчилар бир-бирларига навбатма-навбат савол (масала) билан юзланишлари ҳам мумкин. бундай ҳолда савол жавоби (масала ечими) савол (масала) берган ўқувчи томонидан тингланиши (текширилиши) ва баҳоланиши лозим бўлади. жуфтликда ишлаш мавзусини танлаётганда алоҳида эҳтиёт бўлиш зарур. бу мавзу кўпчилик томонидан ўзлаштирилган бўлиши лозим, акс ҳолда жуфтларда иш кетмаслиги мумкин. мисол. топшириқлардан намуналар. а) ҳар бир ўқувчи 1 минут давомида “ўнли касрларни 10, 100, 1000 ва ҳоказо сонларга бўлиш” мавзусига оид 3 та мисолни тузсин ва ўз партадоши билан алмашсин. 3 минутдан кейин мисолларга жавобни қайтариб олсин ва жавобларни 1 минут ичида текшириб, баҳоласин. в) …

4 / 58

yiqausullario'zlashtirishdarajasiningengyuqoricho'qisihisoblanadi. bu usulbilandarso’tilgandao'quvchilarolganbilimlariasosidahalio'rganilmagankichikbir masala ustidayakkayokibirgalashibizlanisholibborishadi, masala yechimigadoirkeltirilgantaxminniizlabtopilgandalillarasosidato'g'riyokinoto'g'riliginitekshirishadivaisbotlashadi. usulningbosqichlari: · darsdahammagaqiziqishuyg'otadiganbirorgeometrikshaklningxossasiyoki u haqidagimasalaniqo'yish, · unio'rganish, tadqiqqilishuchunma'lumotlarto'plash, · muammoyokimasalaningyechishgaoidtaxminlar, bashoratlarqilish, · harbirbashoratningqanchalikto'g'riliginito'planganma'lumotlarasosidatahlilqilishvaisborlash, · xulosachiqarish; · sinfoldidataqdimotqilish. 4. ҳа-йўқ машқи таърифи ўқитувчи бир нима (рақам, предмет, адабий ёки тарихий қаҳрамон ва ш.ў.) ни ўйлаб қўяди. ўқувчилар эса унга савол бериб, у нимани ўйлаб қўйганлигини топишга ҳаракат қиладилар. ўқитувчи уларнинг саволларига фақат “ҳа”, “йўқ”, “ҳам ҳа, ҳам йўқ” сўзлари билан жавоб беради. савол ножўя берилган ёки ўқитувчи дидактика мақсадларидан келиб чиқиб, саволга жавоб беришни хоҳламайдиган вазиятлар юзага келиши мумкин. шунда у олдиндан белгиланган ишора билан жавоб беришдан воз кечади. машқ якунланганидан сўнг албатта қандай саволлар кучли, қандайлари кучсиз ва нима учунлиги юзасидан қисқа муҳокама ўтказиш шарт. машқнинг мақсади – болаларни саволларни тартибсиз беришга уринтирмасмасдан, уларни излаш стратегиясини ишлаб чиқишга ўргатишдан иборатдир. фойдаланиш доиралари табиий ва аниқ фанларда қўлланилади, ўқувчиларда билим олишга бўлган қизиқишни ривожлантиради. афзалликлари ўқувчиларда фаол билим олиш нуқтаи назарини мустаҳкамлайди ва қуйидагиларга …

5 / 58

эгаллаган назарий билимларини тадбиқ этиш билан бир қаторда уларнинг ўз-ўзларини рағбатлантириш орқали билим ва кўникмалар тўплашларига шароит яратади. методнингасосийтамойиллариқуйидагича: 1. ўрганишданмақсадниаввалдананиқлаболишталабқилинади. 2. ўрганишжараёнимаълумбиртопшириққайўналтирилганбўлишикерак. 3. топшириққуйидагиларнитаъминлайди: · таянчмаълумотолишучунасос · ўқувчиучуннотанишбўлганмаълумотгачуқуркирибборишигаундайдигансўровгаэътиборбериш · олдиндананиқланганваўрганишгаасосланганнатижалар. 4. муваффақият – фаолият-ютуқмотивациясигаасосланган. 5. гуруҳдагиҳамкорлик: · фикрвафаолиятнирағбатлантиради · мушоҳадагачорлайди · гуруҳичидаиккитомонламафикр-мулоҳазаларбилантаъминлайди. 6. шахсёкигуруҳнингэҳтиёжиданкелибчиққанҳолдаўқитувчининг қўшажакҳиссасигаажратилганвақтчегараланган. 7. ўқитувчиасосанўқишжараёниниенгиллаштирувчиваиккитомонламафикр-мулоҳазаларбилантаъминловчишахсвазифасиниўтайди. камдан-камҳоллардаўқитувчимаълумотбилантаъминлайди. 6. шкалалаштириш таърифи бир варақ қоғозда икки қутб: “жуда кўп” ва “жуда кам” томонларга эга бўлган шкала чизилади (шкаланинг узунлиги эркин равишда ўқитувчи томонидан белгиланиши мумкин). иштирокчиларга муҳокама қилинаётган мавзу бўйича шкалада, ўз хабардорлиги ва билимдонлигига қараб, бир нуқта чизиб (қўйиб) қўйиш таклиф этилади. машқ якунида ўқитувчи хулоса чиқаради. изоҳ: иштирокчилар мавзу кўриб чиқилгандан кейин яна бир бор ўзларининг нақадар билимдонликларини белгилашлари учун шкалалаштириш такроран ўтказилиши мумкин. мавзуни ўрганиш жараёнининг бошида белгилаб қўйилган шкала энг охирги белгиланган шкала билан солиштирилади, ва гуруҳнинг масала ёки мавзуни тушуниш ёки ўзлаштиришда олға ҳаракатланиши белгилаб қўйилади. фойдаланиш доиралари табиий ва аниқ фанларни ўқитишда, ўқувчиларнинг ўрганилаётган …

Want to read more?

Download all 58 pages for free via Telegram.

Download full file

About "маълумотлар тақдимоти ва педагогика усуллари"

1. маъруза. бууслуббутунлай «сўзлаш» орқалиамалагаошириладиганўқитишнингэнграсмийуслубиҳисобланади. у 40дақиқаёкиунданузоқроқдавомэтадиваодатдаўқувчинингиштирокиучунҳечқандайимкониятқолдирмайди. маърузаметодинингқулайликлари: · маълумотлар, тушунтиришлар (изоҳлар) вафактларрационалравишда тақдимэтилади · мазмунвавақтжиҳатиданосонрежалаштирилади · эмоционалжиҳатданкучлиимкониятларишлатилишимумкин маърузаметодинингкамчиликлари: · ўқувчинингфаоллиги ниҳоятдачекланган · ўқувчиматериалниўзлаштирганлигинидеярлианиқлаббўлмайди маърузанитушунарлилигиниоширувчижиҳатлар: · фикрнисоддатилдабаёнэтиш · маърузатузилмасининг (структурасининг) мантиқантўғритузилганлиги · фикрларниқисқа валўндаифодалаш · рағбатлантириш (стимуллар) · нотиқлик, равонтилдагапиришваталаффус фикрнисоддатилдабаёнэтиш: ўзфикринис...

This file contains 58 pages in DOCX format (352.7 KB). To download "маълумотлар тақдимоти ва педагогика усуллари", click the Telegram button on the left.

Tags: маълумотлар тақдимоти ва педаго… DOCX 58 pages Free download Telegram