kecha strukturasida epik, dramatik va lirik unsurlar munosabati

DOC 2.0 MB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1662755896.doc αζαρ "kecha" strukturasida epik, dramatik va lirik unsurlar munosabati badiiy adabiyot va san`atda realistik tamoyillarning hukmron mavqe egallashi barobari roman janrining gurkirab rivojlanishi kuzatiladi. sababki, real voqelikni badiiy tadqiq etish, odam va olam haqidagi qarashlarni butlashu yaxlit ifodalash imkoniyatlarini berishi jihatidan romanga teng keladigani yo`q. estetik prinsiplarning o`zgarishi, tabiiyki, romandan ham shunga mos o`zgarishni, moslashishni talab qiladi. aksariyat yirik romannavislar, mutaxassislar yangi tipdagi romanning maydonga kelishida shotland adibi v.skottning katta xizmati borligini ta`kidlaydilar. xususan, balzak "insoniyat komediyasi"ga yozgan so`z boshida v.skott haqida: "он внес в него дух прошлого, соединил в нем драму, диалог, портрет, пейзаж, описание; он включил туда невероятное и истинное, эти элементи эпоса, и подкрепил поэзию непринужденностю самых простых разговоров , ( degan edi. demak, balzakning fikricha, v. skottning janr takomilidagi buyuk xizmati shuki, u romanda barcha adabiy turlarga xos xususiyatlarni uyg`unlashtirdi. adib haqida shunga o`xshash fikrni boshqa bir romannavis– v.gyugo ham ta`kidlab aytgandi. har ikki adib …

naviy-qorishiq" rivoya xos, degan fikrni bildiradilar. qorishiq deyilishining boisi esa unda "epik hikoya qilish" va "pyesa" xususiyatlarining aralash holda zuhur qilishidir. amerikalik tadqiqotchilar "an`naviy-qorishiq" rivoyada ikki tomonga–"romantik-kinoyaviy" va "obyektiv" rivoyaga tomon og`ish mumkinligini ta`kidlaydilar. tabiyiki, bu og`ishlarning birinchisida hikoya qilishlik, ikkinchisida dialog salmog`i ustunlik qiladi. rivoyaning ikkinchi xilini "obyektiv" deb nomlasharkan, tadqiqotchilar uning "dramatik" deb nomlanishini ma`qullamaydilar, sababki, bu holda asar to`laligicha dialoglardan tashkil topishi lozim bo`ladi,–ya`ni, istiloh tushuncha mohiyatiga mos kelmaydi. ayni shu nuqtadan r.uellek va o.uorren fikrini davom ettirib ko`raylik. demak, romanga xos rivoyaning "obyektivlik" tomon og`ishida muayyan chegara bor, ya`ni, agar asar to`laligicha dialoglardangina tashkil topsa,–qar- shimizda roman emas, pyesa namoyon bo`ladi. aksincha holda ham, ya`ni, asarda dialog (kengroq, dramatik element) bo`lmagan taqdirda ham, tabiiy, klassik tushunchadagi roman mavjud bo`lolmaydi (shunday atalaverishi mumkin, albatta). zero, roman o`zining klassik tushunchadagi – "yangi davr eposi" (belinskiy), "burjua eposi" (gegel) sifatidagi ko`rinishini shaxsning jamiyatdagi maqomi o`zgargan, u o`zini o`z holicha …

tiklashga intilayotgan shaxs deganimiz ijodkorning o`zi ekanligi, ushbu butunlik roman markazida turgan qahramonning tashqi olam bilan to`qnashuvlari (keng ma`noda shaxs dramasi) vositasida tiklanishi shunday deyishga asos beradi. adabiy turlar orasida "xitoy devori"ning yo`qligi, bir turga mansub asarda boshqa turga xos xususiyatlarning u yoki bu darajada namoyon bo`laverishi mumkinligi ko`pchilik tomonidan e`tirof etilgandir. bu narsa, ayniqsa, romanga xosdirki, adabiyotshunos v.dneprov buni xix asr romanchiligi misolida, o`tgan asrda yetishgan yirik romannavislar, faylasuflar fikrlariga tayangan holda juda yaxshi asoslab bera olgan. v.dneprov zamonaviy roman tabiati haqida: "poeticheskaya sfera romana v svoyom rode trexmerna – ona vklyuchayet v sebya ne tolko epicheskiye, no takje dramaticheskiye i liricheskiye izmereniya", ( deb yozadiki, bu o`rinda u to`la haqdir. biroq uning janrga xos sintetiklik xususiyatidan kelib chiqib romanni alohida yangi adabiy tur sifatida ta`riflashiga qo`shla olmaymiz. qo`shilmasligimizning sababi avvalgi bobda aytganimiz romannavisning ichki ehtiyoji bilan bog`liqdir. bizningcha, o`sha ehtiyojning qondirilishi ijodkordan epik tafakkurni, aniqrog`i, uning zamonaviy ekvivalenti …

lashishidagi ohangni, qiliqlarini eshitib turasiz, ko`rib turasiz. roman mustaqil va ammo bir-birini taqozo qiluvchi sahnalardan tashkil top-ganday". bizningcha, munaqqid "kecha" poetikasiga xos eng muhim xususiyatlardan birini o`z vaqtida nozik ilg`ab olgan. darhaqiqat, "kecha" o`zida dramatik unsurlarning salmoqdorligi bilan 2o-3o-yillar romanchiligimiz fonida alohida ajralib turadi. dramatik unsurlar salmog`ining ustunligi "kecha" kompozitsion qurilishini ko`p jihatdan belgilaydi. agar "kecha" romani sahnalardan tashkil topgan, degan fikrni qabul qilsak, u holda asardagi "sahna"larni ikki tipga ajratish mumkin: 1) s.mamajonov aytmoqchi,"mustaqil va ammo bir-birini taqozo qiluvchi", asarning syujet o`qini tutib turgan "sahna-ko`rinishlar"; 2) asarning epik qamrov ko`lamini oshirishga, ba`zan birinchi tipdagi "sahna-ko`rinishlar"ni izohlashga xizmat qiluvchi, be-vosita rivoya bilan bog`liq "epizod-sahnalar". "kecha"ning asosiy syujet chizig`ini birinchi tipga mansub sahna-ko`rinishlarning xronikali izchillikda joylashishi tashkil qiladi. bu sahna ko`rinishlar o`z navbatida kattaroq kompozitsion bo`lak–"parda"larga biriktirilishi mumkin. albatta, mazkur sahna ko`rinishlar rivoya qobig`iga o`ralgan, rivoya vositasida tayyorlangan: ikkalasini bir-biridan ajratish mumkin emas. biroq rivoya ichidagi drama ham nisbiy mustaqillikka ega, …

o`fi bilan qurvonbibi suhbati. qurvonbibi-ning so`fini yo`lga solib, qizi uchun ruxsat olishi. razzoq so`fining chiqib ketishi. 3-ko`rinish. qizlarning xursandligi. safar tadorigi. 4-ko`rinish. yo`lga chiqish, aravadagi hangomalar. 5-ko`rinish. mehmonlarni kutib olish. zebi bilan o`lmasjon: dilning dilga bog`lanishi. "kecha"ning asosiy syujet chizig`i shu xildagi dramatik ko`rinishlar silsilasidan tashkil topadi. agar yuqoridagicha tajribani davom ettirilsa, fikrimizcha, romanda jami yettita "parda"ni ajratish mumkin bo`ladi. bu yetti pardaning beshtasi bevosita yoki bilvosita(markazga akbarali chiqqan so`nggi qismlar) zebi bilan bog`liq bo`lsa, qolgan ikkitasi miryoqub bilan bog`likdir. tabiiyki, mazkur ko`rinishlar tasavvurimiz-dagi "sahna"da amalga oshadi, biz ularni o`z ko`zimiz bilan ko`rish imkoniga ega bo`lamiz. tasavvurimizdagi "sahna"da yuz bergan voqea-hodisalar oxir-oqibatda o`ziga xos bir butunlik–roman ichidagi dramani yuzaga keltiradi. biroq romandagi dramatik unsurlar salmog`i qanchalik katta bo`lmasin, o`sha ko`rinishlar tashkil etayotgan dramatik butunlikka mustaqil hodisa sifatida qaray olmaymiz. sababki, dramatik butunlik roman badiiy voqeligining skeleti, xolos, ya`ni, unga jon va qon bag`ishlab turgan epik va lirik unsurlarsiz badiiy voqelik …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "kecha strukturasida epik, dramatik va lirik unsurlar munosabati"

1662755896.doc αζαρ "kecha" strukturasida epik, dramatik va lirik unsurlar munosabati badiiy adabiyot va san`atda realistik tamoyillarning hukmron mavqe egallashi barobari roman janrining gurkirab rivojlanishi kuzatiladi. sababki, real voqelikni badiiy tadqiq etish, odam va olam haqidagi qarashlarni butlashu yaxlit ifodalash imkoniyatlarini berishi jihatidan romanga teng keladigani yo`q. estetik prinsiplarning o`zgarishi, tabiiyki, romandan ham shunga mos o`zgarishni, moslashishni talab qiladi. aksariyat yirik romannavislar, mutaxassislar yangi tipdagi romanning maydonga kelishida shotland adibi v.skottning katta xizmati borligini ta`kidlaydilar. xususan, balzak "insoniyat komediyasi"ga yozgan so`z boshida v.skott haqida: "он внес в него дух прошлого, соединил в нем драму, диалог, портрет,...

DOC format, 2.0 MB. To download "kecha strukturasida epik, dramatik va lirik unsurlar munosabati", click the Telegram button on the left.

Tags: kecha strukturasida epik, drama… DOC Free download Telegram