yashash uchun kurash

DOCX 26,8 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (4 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1363699316_42470.docx www.arxiv.uz yashash uchun kurash: asosiy vosita moslashuvchanlikmi? yer yuzidagi barcha organizmlar tashqi muhitda yashab qolishi va o`zidan keyin nasl qoldirishi uchun turli xil moslashish xususiyatiga ega. ba`zi o`simliklar yirik tikanlar hosil qilsa, boshqalari tikanlari, barglari va ba`zan gullaridan-da voz kechib himoyalanishga o`tadi. bosh qa tur o`simliklari esa yer ustki qismidagi bo`lagini quritib, ildizi bilan yer tagida moslasha oladi va qulay sharoit bo`lganida, yana o`sishda davom etadi. jumladan, avstraliyada o`sayotgan baland poyali evkalit daraxti tashqi muhitga moslashib, o`sib ketishi uchun bir yilda 1400 chelak suv bug`latib, o`zini saqlab qoladi. shunday o`simliklar ham borki, ular namli va suvli yerlarda o`sadi, ularsiz rivojlana olmaydi. lekin saksovul o`simligi namlikni ko`tara olmaydi, natijada u suvga tushib qolganida o`sishdan to`xtab, tez nobud bo`ladi. sababi - saksovul kserofit o`simlik, u tanasidagi suvni kam bug`latishga moslashgan bo`ladi. olimlar kuzatib, shuni ma`lum qildilarki, ba`zi o`simliklar quyoshning botishi va chiqishi vaqtida harakatlanib, bosh qa vaqtda esa tinch holatga o`tadilar. …

da yuz beradi. masalan, klaver piyozi o`simligining barglari kunduzi tarang va bo`liq bo`lib turadi, kechga borib esa so`lib, quriy boshlaydi. sababi - harorat ko`tarila boshlaganda o`simlik tarkibidagi suv ko`p bug`lanib ketadi, natijada tarang holatdagi barglar sekin-asta so`liy boshlaydi. yana shuni aytish kerakki, dukkakdoshlar oilasi ba`zi vakillarining barglari ham haroratga qarab o`zgarib, o`z hayotini asrab qoladi, ya`ni ular bunday paytlarda uxlagandek bo`lib ko`rinadi. o`simliklarning uxlashi deyilganda, ularda vaqtga nisbatan organlarning ta`sir reaktsiyalari kuzatiladi. bu narsa fanda piktinostik harakat deyiladi. barglarning sutkalik harorati ularning ichki va tashqi tomonlari o`zaro teng emasligidan dalolat beradi. agar ichki tomon tez o`sa boshlasa, unda gul yaproqlari tashqa riga qarab ochiladi. agar tashqi tomoni tez o`sa boshlasa, unda yaproqlari yopiladi. kechki gul yaproqlarining tushib ketishi energiyani kam sarflashi tufayli yuzaga keladi. kunduzi esa, bargning tortilishi fotosintez jarayoni uchun qulaylik yaratishga xizmat qiladi. hayvonlarda ham tashqi muhitda yashab qolish uchun turli xil moslanishlar mavjud bo`lib, bu holat faqat …

adi. hashoratlarning himoya rangi tabiatdagi uzoq davom etgan tabiiy tanlanish natijasida paydo bo`lgan foydali moslashuv vositasidan iborat. ushbu moslashuv tufayli hech qanday himoya vositasiga ega bo`lmagan hashoratlar o`z dushmanlaridan saqlanish imkoniga ega bo`ladi, ya`ni ular yirt qich hayvonlar ko`ziga kam tashlanadi. himoya rangi va maskirovka hayvonlarni doimo dushmandan saqlaydi, deb bo`lmaydi. biroq moslashgan organizmlar moslashmaganiga nisbatan kam nobud bo`ladi. moslanishlar hayvonlarda xilma-xil ko`rinishda bo`ladi, masalan: yashash sharoiti bir xil bo`lganda organizmlar turlicha moslashadi. krot bilan ko`rsichqon yer kovlaydigan hayvon hisoblanadi, biroq krot yerni oyoqlari bilan qaziydi, ko`rsich qon esa boshi va kuchli qoziq tishlari bilan yer ostidan yo`l ochadi. tyulen kurak oyoqlari, delfin esa suzgich dumlari yordamida suzadi. organizmlarning serpushtligi turni saqlash uchun vositadir. nasli yoppasiga qirilib ketadigan turlar, masalan, parazit chuvalchang lar, baliqlarning ko`p turlari haddan ziyod nasl berishi bunga yaqqol misoldir. mayda kuchsiz hayvonlar - sichqonsimon kemiruvchilar, shuningdek, ko`p hasharotlar serpushtligi bilan farq qiladi. nas lini himoya qilish …

afrikaning chuchuk suv havzalarida yashovchi tilyapiya balig`ining o`z avlodiga g`amxo`rlik qilish instink ti yanada kuchli rivojlangan. tilyapiyaning erkaklari urg`ochilari tashlagan tuxumlarini og`iz bo`shlig`ida olib yurishga moslashgan, ularga biror xavf tug`ilgudek bo`lsa, kichkina baliqlar ham uning og`ziga kirib, jon saqlashga moslashgan bo`ladi. organizmlardagi moslanishlar mutlaq bo`lmay, balki nisbiydir, masalan, qishda quyosh charaqlab chiqqanda oq kurapatka qorga qalin soya solib, o`zini sezdirib qo`yadi. oq tovushqon qalin qor yoqqanda o`rmonda sezilmaydi. daraxtlarning qoramtirroq fonida ko`rinib qoladi. tungi kapalaklar nobud bo`lishiga qaramay, olovga tomon uchadi. ulardagi instinktlar olovga tortadi, chunki ular kechasi yaxshi ko`rinadigan, asosan oq gullardan nektar yig`adi. jarqaldirg`ochning qanotlari uzun, oyoqlari esa kalta bo`lgani bois, tekis joydan parvoz etolmaydi. u tramplin singari biron narsaning chekkasidan itarilibgina uchadi. o`simliklarning hayvonlarga yem bo`lishiga to`sqinlik qiluvchi moslanishlari nisbiydir. masalan, lishaynikning zamburug`li iplari u bilan birga yashaydigan suv o`tlarini nobud qiladi. “marifat” gazetasidan image1.jpeg

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "yashash uchun kurash"

1363699316_42470.docx www.arxiv.uz yashash uchun kurash: asosiy vosita moslashuvchanlikmi? yer yuzidagi barcha organizmlar tashqi muhitda yashab qolishi va o`zidan keyin nasl qoldirishi uchun turli xil moslashish xususiyatiga ega. ba`zi o`simliklar yirik tikanlar hosil qilsa, boshqalari tikanlari, barglari va ba`zan gullaridan-da voz kechib himoyalanishga o`tadi. bosh qa tur o`simliklari esa yer ustki qismidagi bo`lagini quritib, ildizi bilan yer tagida moslasha oladi va qulay sharoit bo`lganida, yana o`sishda davom etadi. jumladan, avstraliyada o`sayotgan baland poyali evkalit daraxti tashqi muhitga moslashib, o`sib ketishi uchun bir yilda 1400 chelak suv bug`latib, o`zini saqlab qoladi. shunday o`simliklar ham borki, ular namli va suvli yerlarda o`sadi, ularsiz rivojlana olmaydi. lekin s...

Формат DOCX, 26,8 КБ. Чтобы скачать "yashash uchun kurash", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: yashash uchun kurash DOCX Бесплатная загрузка Telegram