fe'l va uning grammatik xususiyatlari

PPTX 12 pages 81.2 KB Free download

12 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 81.2 KB

File type PPTX

Pages 12

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 12

powerpoint presentation fe'l va uning grammatik xususiyatlari. fe'l va uning tasniflovchi kategoriyalari xushvaqtova aziza 1. fe'llarni tasniflash kategoriyalari 2. fe'l va uning grammatik xususiyatlari 3. fe'lning asosiy morfologik xususiyatlari reja: fe'lning shaxs va son kategoriyalari fe'lning shaxs va son kategoriyalari birgalikda fe'lning shaxs-son shakllarini hosil qiladi. bu shakllar jumlaning mazmunini aniqlashda 5-sinf grammatikasi bo'yicha muhim rol o'ynaydi, masalan, "men yozdim", "biz yozdik" kabi. fe'lning son kategoriyasi birlik va ko'plik sonlarni ifodalaydi. masalan, "o'qidi" (birlik son) va "o'qidilar" (ko'plik son) fe'llari samarqanddagi darsliklarda ko'rsatilganidek, har xil sonlarni bildiradi. fe'lning shaxs kategoriyasi 1-shaxs, 2-shaxs va 3-shaxslarni o'z ichiga olib, jumlada kim tomonidan harakat bajarilishini ko'rsatadi, masalan, toshkentda 1-shaxs men gapirdim, 2-shaxs sen gapirdin, 3-shaxs u gapirdi. fe'lning zamon kategoriyasi fe'l zamonining aniqligi va noaniqligi 5 ta sintaktik funksiyani (fe'lning bosh, to`ldiruvchi, aniqlovchi, hol va bog`lama vazifalari) bajaradigan 20 dan ortiq so`z birikmalarini shakllantirishda muhim rol o'ynaydi, ayniqsa, xorazm viloyatining xususiyatlari bu jarayonga …

2 / 12

sh orqali hosil bo'ladi. fe'lning ovoz kategoriyasi faol va maylsiz ovozlarni o'z ichiga oladi, 5 dan ortiq qo'shimcha yordamida ifodalanadi va jumla tuzilishida, xususan, buxoro shevasida, o'ziga xos xususiyatlarga ega bo'ladi. fe'lning zamon kategoriyasi 3 ta asosiy zamonni (o'tgan, hozirgi, kelasi) o'z ichiga oladi va qo'shimchalar yordamida 12 dan ortiq murakkab zamon shakllarini hosil qiladi, masalan, o'tgan zamonning orttirilgan shakli samarqand shevasida boshqacha qo'llaniladi. fe'llarni tasniflash mezonlari fe'llarni shaxs-son kategoriyasi bo'yicha (1-shaxs, 2-shaxs, 3-shaxs) va sonlar (birlik, ko'plik) asosida tasniflash, jumla tuzilishida ularning o'rnini aniqlashga yordam beradi, masalan, toshkent shahrida o'tkazilgan tadqiqotlar shuni ko'rsatdiki. zamon kategoriyasi (o'tgan, hozirgi, kelasi zamonlar) fe'llarni 3 asosiy guruhga ajratadi va ularning voqeaning vaqt o'lchamiga nisbatan munosabatini bildiradi. bu 10 ta turli zamon shakllarini o'z ichiga olishi mumkin, samarqanddagi grammatik tadqiqotlar shuni tasdiqlaydi. fe'llarni qiyos darajalari (musbat, salbiy, buyruq mayli) bo'yicha tasniflash, ularning gapdagi vazifasini va ma'nosini aniqlashda muhim rol o'ynaydi, jumladan, 5 ta turli …

3 / 12

rsatadi, xususan, fe'lning shaxs va son kategoriyalari bilan bog'liq bo'lgan o'zgarishlarni keltirib chiqaradi. fe'lning mayl kategoriyasi o'zbek tilida fe'lning mayl kategoriyasi grammatik jihatdan 12 ta zamon shakliga ega bo'lib, ularning har biri toshkent universiteti lingvistika fanlari bo'yicha o'quv qo'llanmalarida batafsil o'rganiladi. fe'lning mayl kategoriyasi 3 ta asosiy maylga: aniq, shart va maqsad mayllariga bo'linadi, ularning har biri 2-3 ta grammatik shaklga ega bo'lib, jumlada fe'lning vazifasini aniqlashda muhim rol o'ynaydi. fe'lning mayl kategoriyasi orqali 4 ta grammatik kategoriya: zamon, shaxs, son va mayl o'zaro bog'liq holda qo'llanib, jumlaning ma'nosini aniqlashtiradi,masalan, 5-sinf darsliklarida keltirilgan misollarda ko'rish mumkin. fe'lning qiyofa kategoriyasi fe'lning ma'lum va noma'lum qiyofa shakllari o'rtasidagi farq, 5-sinf darsliklarida ham batafsil ko'rib chiqilgan bo'lib, fe'lning harakat bajaruvchisining aniqligi yoki noaniqligiga bog'liqdir. qashqadaryo viloyati maktablarida olib borilgan amaliy mashg'ulotlar shuni ko'rsatdi ki... fe'lning qiyofa kategoriyasi 3 ta asosiy qiyofani – aniq, noaniq va buyruq qiyofalarini o'z ichiga oladi, ularning har biri …

4 / 12

li yoki qaytarilish fe'li kabi 5 ta asosiy toifaga ajratish, fe'lning ma’no va grammatik xususiyatlarini chuqurroq tushunishga yordam beradi va andijon viloyati adabiyotida 18-asrda keng qoʻllanilgan. fe'lning vazifasi – harakat, holat yoki voqeani ifodalashdir. u jumlada asosiy kesim vazifasini oʻtaydi va 2-3 ta qoʻshimcha bilan boyitilishi mumkin. bu esa jumlaning ma’nosini aniqroq ifodalash imkonini beradi. fe'lning turkumi fe'llar zamon, mayl, shaxs-son va nisbat kategoriyalari bo'yicha o'zgaruvchanligi bilan 10 dan ortiq grammatik shakllar hosil qiladi, bu esa samarqand maktabi tilshunoslarining tadqiqotlarida batafsil tahlil qilingan. "fe'lning turkumi" ga oid 5 ta asosiy guruh mavjud bo'lib, ularning har biri 2-3 ta kichik turkumga bo'linadi va bu tasniflash 19-asr oxiridagi o'zbekiston tilshunosligida shakllangan. "fe'lning turkumi" ni o'rganishda, taxminan 200 ga yaqin fe'lning lug'aviy ma'nolarini tahlil qilish orqali ularning sintaktik vazifalarini toshkent universitetida o'tkazilgan tadqiqotlar asosida aniqlash mumkin. e'tiboringiz uchun rahmat @taqdimot_robot

5 / 12

fe'l va uning grammatik xususiyatlari - Page 5

Want to read more?

Download all 12 pages for free via Telegram.

Download full file

About "fe'l va uning grammatik xususiyatlari"

powerpoint presentation fe'l va uning grammatik xususiyatlari. fe'l va uning tasniflovchi kategoriyalari xushvaqtova aziza 1. fe'llarni tasniflash kategoriyalari 2. fe'l va uning grammatik xususiyatlari 3. fe'lning asosiy morfologik xususiyatlari reja: fe'lning shaxs va son kategoriyalari fe'lning shaxs va son kategoriyalari birgalikda fe'lning shaxs-son shakllarini hosil qiladi. bu shakllar jumlaning mazmunini aniqlashda 5-sinf grammatikasi bo'yicha muhim rol o'ynaydi, masalan, "men yozdim", "biz yozdik" kabi. fe'lning son kategoriyasi birlik va ko'plik sonlarni ifodalaydi. masalan, "o'qidi" (birlik son) va "o'qidilar" (ko'plik son) fe'llari samarqanddagi darsliklarda ko'rsatilganidek, har xil sonlarni bildiradi. fe'lning shaxs kategoriyasi 1-shaxs, 2-shaxs va 3-shaxslarni o'z ichiga olib...

This file contains 12 pages in PPTX format (81.2 KB). To download "fe'l va uning grammatik xususiyatlari", click the Telegram button on the left.

Tags: fe'l va uning grammatik xususiy… PPTX 12 pages Free download Telegram