so'zning grammatik va leksik ma'nolari

PPTX 10 pages 396.3 KB Free download

10 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 396.3 KB

File type PPTX

Pages 10

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 10

powerpoint presentation sózning grammatik va leksik ma'nolari normatova dilfuza 01 so'zning leksik ma'nosi 02 so'zning grammatik ma'nosi 03 grammatik va leksik ma'nolar o'rtasidagi bog'liqlik reja: ko'plik ma'nolarga ega so'zlar "o'rmonlar" so'zi kabi so'zlar 10 dan ortiq daraxtlar to'plamini bildiradi va bu leksik ma'nosi, grammatik jihatdan esa ko'plik shaklida ifodalanadi, shuningdek, masalan, farg'ona vodiysidagi o'rmonlarni tasvirlashda qo'llanishi mumkin. ba'zi ko'plik ma'noli so'zlar, masalan, "tog'lar" so'zi (3 dan ortiq tog'larni ifodalaydi), geografik joylashuvni ko'rsatib, leksik jihatdan aniq miqdorni bildirmaydi, faqat ko'plikni anglatadi. ko'plik ma'nolarga ega so'zlar, masalan, "qo'ylar" so'zi, 2 yoki undan ortiq qo'ylarning mavjudligini bildiradi va grammatik jihatdan ko'plik shaklida ishlatiladi, lekin bir nechta qo'yni ifodalovchi leksik ma'noga ega. grammatik ma'no turlari so'zning grammatik ma'nosi uning morfologik xususiyatlari, ya'ni egilish qo'shimchalari, masalan, ko'plik qo'shimchalari (-lar), kelishik qo'shimchalari (-da, -ga) va boshqalar orqali ifodalanadi. bu qo'shimchalar so'zning grammatik vazifasini belgilaydi va jumla tuzilishiga ta'sir ko'rsatadi. leksik ma'no so'zning lug'aviy ma'nosini bildiradi, masalan, …

2 / 10

rli tillarda 20 dan ortiq sinonimlar yordamida ifodalanishi mumkin, masalan, ingliz tilida "happy" so'zi uchun 30 dan ortiq sinonim mavjud bo'lib, ularning har biri o'ziga xos kontekstda qo'llaniladi, bu esa leksik ma'no boyligini ko'rsatadi. leksik ma'no turlarini tasniflashda, semantik maydonlar nazariyasi muhim rol o'ynaydi, unda so'zlar ma'nolarining 7 ta asosiy toifaga bo'linishi va ularning o'zaro munosabatlari tahlil qilinadi, bu esa lug'at yaratishda qo'llaniladi. grammatik va leksik ma'nolar o'rtasidagi bog'liqlik "yaxshi" so'zi sifat sifatida ishlatilganda (yaxshi inson) va ravish sifatida ishlatilganda (yaxshi o'qiydi) har xil grammatik vazifalarni bajaradi, ammo ikkala holatda ham ijobiy leksik ma'noni saqlab qoladi, bu 2 ta turli grammatik qo'llanilishni o'z ichiga oladi. so'zning grammatik ma'nosi uning lug'aviy ma'nosiga bog'liq bo'lib, masalan, "o'qituvchi" so'zi (ot) 1-shaxsda "men o'qituvchimman" (fe'l bilan bog'langanda) grammatik funksiyasini o'zgartiradi va ma'no soyasini beradi. leksik ma'no grammatik toifalarga ta'sir qiladi. masalan, "yugur" fe'lining 3-shaxs ko'plikdagi "yugurishadi" shakli 5 ta kishini ham, 500000 kishini ham …

3 / 10

"uy" so'zi ot bo'lib, birlik yoki ko'plikda kelishi mumkin, ikkita (ko'plik va birlik) grammatik shakllarga ega va gapda turli sintaktik vazifalarni (ega, to'ldiruvchi) bajaradi. bu uning grammatik xususiyatlarini aks ettiradi. so'zning grammatik ma'nosi uning gapdagi o'rniga, ya'ni so'z turkumiga (ot, sifat, fe'l va hokazo), 12 ta asosiy va 5 ta qo'shimcha morfologik xususiyatlarga, masalan, kelishik, son, zamon kabi kategoriyalarga bog'liq bo'lib, bu xususiyatlar so'zning sintaktik funksiyasini aniqlaydi. so'zning grammatik ma'nosi, jumladan, fe'llarning zamon, mayl, shaxs kategoriyalari orqali 3 ta asosiy vaqt (o'tgan, hozirgi, kelasi) va 4 ta mayl (aniq, shart, buyruq, istak) shakllarini ifodalaydi. bular so'zning grammatik funksiyasini belgilaydi. so'z ma'nolarining o'zgarishi so'z ma'nolarining torayishi yoki kengayishi toshkent shahrida o'tkazilgan tadqiqotlarga ko'ra, so'zning semantik maydonining 10-20% ga o'zgarishini keltirib chiqarishi mumkin. zamonaviy o'zbek tilida 20 dan ortiq so'z ma'nosi ko'chishi (metafora, metonimiya) yo'llari mavjud bo'lib, ularning 5 tasi obrazli taqqoslashlar orqali, qolganlari esa boshqa me'yoriy til hodisalari orqali shakllangan. so'z …

4 / 10

so'zning grammatik va leksik ma'nolari - Page 4

5 / 10

so'zning grammatik va leksik ma'nolari - Page 5

Want to read more?

Download all 10 pages for free via Telegram.

Download full file

About "so'zning grammatik va leksik ma'nolari"

powerpoint presentation sózning grammatik va leksik ma'nolari normatova dilfuza 01 so'zning leksik ma'nosi 02 so'zning grammatik ma'nosi 03 grammatik va leksik ma'nolar o'rtasidagi bog'liqlik reja: ko'plik ma'nolarga ega so'zlar "o'rmonlar" so'zi kabi so'zlar 10 dan ortiq daraxtlar to'plamini bildiradi va bu leksik ma'nosi, grammatik jihatdan esa ko'plik shaklida ifodalanadi, shuningdek, masalan, farg'ona vodiysidagi o'rmonlarni tasvirlashda qo'llanishi mumkin. ba'zi ko'plik ma'noli so'zlar, masalan, "tog'lar" so'zi (3 dan ortiq tog'larni ifodalaydi), geografik joylashuvni ko'rsatib, leksik jihatdan aniq miqdorni bildirmaydi, faqat ko'plikni anglatadi. ko'plik ma'nolarga ega so'zlar, masalan, "qo'ylar" so'zi, 2 yoki undan ortiq qo'ylarning mavjudligini bildiradi va grammatik jihatdan ko'pl...

This file contains 10 pages in PPTX format (396.3 KB). To download "so'zning grammatik va leksik ma'nolari", click the Telegram button on the left.

Tags: so'zning grammatik va leksik ma… PPTX 10 pages Free download Telegram