борлик-фалсафанинг фундаментал категорияси

PPTX 14 pages 95.6 KB Free download

14 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 95.6 KB

File type PPTX

Pages 14

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 14

powerpoint presentation борлик-фалсафанинг фундаментал категорияси xolbekov abbos 1. mavjudlik va mohiyat: falsafa asosiy toifasi 2. mavjudlikning xususiyatlari va shakli 3. mohiyatning tashkil topishi va ifodasi reja: ekzistensiya tushunchasi “ekzistensiya tushunchasi”ning zamonaviy 3 ta asosiy talqini mavjud: ontologik, fenomenologik va ekzistensial. bu talqinlarning har biri oʻziga xos metodologiya va tushunchalarga ega. “ekzistensiya tushunchasi” gʻarb falsafasida, ayniqsa, 20-asr mavhumchiligi va ekzistensializmda, masalan, satre va haydeggerning asarlarida, inson mavjudotining 1-oʻrinda ekanligini taʼkidlaydi. ekzistensiya tushunchasi, oʻrta osiyo falsafasi tarixida kamroq oʻrganilgan boʻlsa-da, amir temur davrida 14-asrda yozilgan baʼzi manbalarda inson mavjudotining oʻziga xosligini aks ettiruvchi fikrlarni uchratish mumkin. ekzistensiya va essensiyaning o'zaro munosabati 20-asrning ikkinchi yarmida mavjud bo'lgan ekzistensializm falsafasi, sartrida, ekzistensiyaning essensiyadan ustunligini ta'kidlab, insonga mavjudlik erkinligini bergan. heideggerning "borlik va vaqt" (sein und zeit) asari (1927, germaniya) ekzistensiyani, borlikning vaqt ichida yashashi sifatida, essensiyadan farq qilib ko'rsatadi. ekzistensiya va essensiya o'rtasidagi munosabatni 11-asrda ibn sina (avicenna) o'zining "qonun fi-t-tibb" asarida, 5-kitobning 2-bobida, …

2 / 14

ekzistensiya va essensiyaning o'zaro munosabati, taxminan 1000 yillik falsafiy muhokamalardan so'ng, hali ham aniq javob topa olmaydigan murakkab bir masalani ifodalaydi. bu, butun dunyo bo'ylab, turli madaniyatlarda turlicha talqin qilinadi. ekzistensiya va essensiyaning ontologik jihatlari ekzistensiya va essensiya tushunchalari 20-asr oʻrta osiyo falsafiy maktablarida, xususan, samarqand universiteti olimlarining 3 ta asosiy ontologik tadqiqotlarida muhim oʻrin egallagan. ekzistensiyaning vaqt va makonda ifodalanishi, 1990-yillardan keyin buxoro shahrida rivojlangan 7 ta falsafiy model orqali ontologik nuqtai nazardan tahlil qilingan. essensiyaning ontologik xususiyatlarini tahlil qilishda, 5 ta asosiy mavjudlik shakli (moddiy, ruhiy, ijtimoiy, axloqiy, estetik) hisobga olingan va ularning oʻzaro bogʻliqligi oʻrganilgan. ekzistensializm falsafasi ekzistensializm, 3 asosiy mavzuga e'tibor qaratadi: erkinlik, mas'uliyat va insonning o'z mohiyatini yaratish jarayoni, bu esa 1940-yillarning evropa madaniyatiga kuchli ta'sir ko'rsatdi. ekzistensializm falsafasi, 20-asrning birinchi yarmida, ayniqsa frantsiyada, j.p.sartre va a.kamyu kabi mutafakkirlar tomonidan shakllangan bo'lib, inson mavjudligining asosini o'rganadi. ekzistensializm falsafasi, mavjudlikka nisbatan mohiyatning ikkilamchi ekanligini ta'kidlab, insonning …

3 / 14

fakkirlar, "haqiqat" va "mohiyat" tushunchalarining nisbiyligini ta'kidlab, ekzistensiya va essensiyaning aniq chegaralarini rad etadilar. essensiya tushunchasi “essensiya” tushunchasining rivojlanishi, 13-asrda samarqanddagi madrasalarda o‘qitilgan mantiq va metafizika darsliklarida 3 ta asosiy yo‘nalishda kuzatilgan: nominalizm, realizm va konseptualizm. “essensiya” tushunchasi, 11-asrda ibn sinoning asarlarida keng muhokama qilingan bo‘lib, uning falsafiy ta’limotida markaziy o‘rin egallagan va butun yaqin sharq falsafasiga ta’sir ko‘rsatgan. aristoteldan farqli ravishda, ibn sina “essensiya”ni 2 ta asosiy kategoriyaga ajratgan: “mavjudlik” va “mohiyat”, bu esa keyinchalik o‘rta osiyo va evropa falsafasida muhim rol o‘ynagan. xulosa va xulosalar aristotelning "metafizika" asarida keltirilgan 5 ta toifaning mavjudlik va mohiyatga taalluqliligini koʻrsatish uchun 19-asr germaniyasi faylasuflarining 3 ta asosiy fikrini solishtirish samarali boʻladi. mavzu boʻyicha 3 ta asosiy fikrni, ya’ni mavjudlik va mohiyatni 15-asr oʻrta osiyo falsafasi, xususan, buxoro maktabi vakillarining 2 ta asosiy nazariyasi orqali tahlil qilish mumkin. mavjudlik va mohiyat masalasini 20-asr oxiri va 21-asr boshlarida dunyoning turli burchaklarida, jumladan, aqsh …

4 / 14

sr oxiri va 21-asr boshlarida ekzistensializmning paydo bo'lishi, mavjudot va mohiyat munosabatlariga yangicha yondashuvlarni, masalan, satre va haydeggerning fikrlarini olib keldi. aristotelning "metafizika" asarida, miloddan avvalgi 4-asrda, mavjudot va mohiyat masalasi 10 ga yaqin bobda muhokama qilinadi, bu esa ushbu falsafiy kategoriyaning qadimgi yunonistondagi ahamiyatini ko'rsatadi. o'rta osiyo falsafasi tarixida, xususan, abu ali ibn sino (980-1037)ning asarlarida, mavjudotning turli shakllari va ularning mohiyatiga oid chuqur tahlillarni uchratish mumkin. essensializm falsafasi 20-asrda ekzistensializmning yuzaga kelishi bilan essensializm tanqidga uchragan bo'lsa-da, uning ta'siri, ayniqsa, biologiyadagi 3 ta asosiy domen: taksonomiya, filogeniya va ontogeniyada sezilarli darajada saqlanib qolgan. essensializm falsafasi, 5-asrda yunon faylasufi aristotel tomonidan shakllantirilgan bo'lib, moddiy narsalarning mohiyatiga, ya'ni ularning o'ziga xos xususiyatlariga urg'u beradi. o'rta asrlarda, ayniqsa, 12-asr avroposida, essensializm falsafasi islom olamidagi mutakallimlar fikrlari bilan boyitilgan va skolastika maktabi tomonidan rivojlantirilgan. e'tiboringiz uchun rahmat @taqdimot_robot

5 / 14

борлик-фалсафанинг фундаментал категорияси - Page 5

Want to read more?

Download all 14 pages for free via Telegram.

Download full file

About "борлик-фалсафанинг фундаментал категорияси"

powerpoint presentation борлик-фалсафанинг фундаментал категорияси xolbekov abbos 1. mavjudlik va mohiyat: falsafa asosiy toifasi 2. mavjudlikning xususiyatlari va shakli 3. mohiyatning tashkil topishi va ifodasi reja: ekzistensiya tushunchasi “ekzistensiya tushunchasi”ning zamonaviy 3 ta asosiy talqini mavjud: ontologik, fenomenologik va ekzistensial. bu talqinlarning har biri oʻziga xos metodologiya va tushunchalarga ega. “ekzistensiya tushunchasi” gʻarb falsafasida, ayniqsa, 20-asr mavhumchiligi va ekzistensializmda, masalan, satre va haydeggerning asarlarida, inson mavjudotining 1-oʻrinda ekanligini taʼkidlaydi. ekzistensiya tushunchasi, oʻrta osiyo falsafasi tarixida kamroq oʻrganilgan boʻlsa-da, amir temur davrida 14-asrda yozilgan baʼzi manbalarda inson mavjudotining oʻziga xosligin...

This file contains 14 pages in PPTX format (95.6 KB). To download "борлик-фалсафанинг фундаментал категорияси", click the Telegram button on the left.

Tags: борлик-фалсафанинг фундаментал … PPTX 14 pages Free download Telegram