elektr tok zanjirlari va datchiklar haqida taqdimot

DOCX 9 pages 584.2 KB Free download

9 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 584.2 KB

File type DOCX

Pages 9

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 9

ma’ruza № 6 qarshilik, sig‘im va induktivlik, kattalik elementlari. generatorli va parametrli sezgir elementlari, ularning qonuniyatlari va tavsiflari. reja: 1. qarshilik, sig‘im va induktivlik, kattalik elementlari. 2. generatorli va parametrli sezgir elementlari 3. ularning qonuniyatlari va tavsiflari. zaryadlarning tartibli xarakatiga o‘zgarmas tok deb ataladi. tokning yo‘nalishi sifatida musbat zaryadlarning xarakat yo‘nalishi qabul qilingan. odatda tok elektr maydonining ta’sirida yuz beradi. 1 va 2 o‘tkazgichni φ 1 va φ 1 potensialgacha zaryadlaymiz va uch o‘tkazgich bilan o‘zaro ulab qo‘yamiz.1 potensiallar farqi uch utkazgich ichida elektr maydonini hosil qiladi va bu maydon potensialning kamayishi tarafiga qarab (2ga qarab) yo‘nalgan bo‘ladi. bu maydon ta’sirida elektronlar 2-3-1 yo‘nalishda xarakat qila boshlaydi, demak tok 1-3-2 yo‘nalishda oqadi. o‘tkazgichning kundalang kesimidan 1 sekund ichida oqib o‘tuvchi zaryad miqdori δ q tok kuchi deb ataladi: tok kuchining birligi 1amper. 3-simda tok o‘tgan sari φ1- φ2 kamayadi va nolga intiladi, natijada tok to‘xtaydi.1 2 demak, eng oddiy elektr …

2 / 9

ydoniga joylashtirilsa, maydon ta’sirida erkin elektronlar chapga qarab xarakatlanib, sharning chap yuzasi manfiy, o‘ng yuzasi musbat zaryadlanib qoladi. bu xodisa elektrostatik induksiya deb ataladi. zaryadlarning xarakati tufayli xosil bo‘lgan ichki maydon tashqi maydonga qarama qarshi yo‘nalgan bo‘ladi. harakat esa ichki maydon tashqi maydonga tenglashguncha davom etadi. natijada tashqi elektr maydonga kiritilgan o‘tkazgich ichida elektr maydoni bo‘lmaydi. bundan tashqari elektr maydon ichi bo‘sh sharda xam nol bo‘ladi. bu xodisaga elektrostatik ximoya asoslangan: agar bir priborni tashqi maydondan ximoya qilish kerak bo‘lsa, uni metal setka ichiga qo‘yiladi. agar o‘tkazgichga qo‘shimcha zaryadlar berilsa, ular o‘tkazgichda bir-biridan itarilib, uning yuzasida taqsimlanadilar va yuza ma’lum potensialga ega bo‘lib qoladi. agar zaryad yana berilsa potensial xam oshadi. agar zaryad dq ga oshsa potensial xam dφ ga oshadi va o‘tkazgichning elektr sig‘imi deb ataladi. sig‘im o‘tkazgichning o‘lchami va shakliga bog‘liq. yuqorida qayd etilgan formuladan ko‘rinib turibdiki, ѐlg‘iz o‘tkazgichning elektr sig‘imi uning potensialini 1 voltga o‘zgarishi uchun kerak …

3 / 9

xam atash mumkin). zanjirda elektr toki mavjud bo‘lishi uchun e.yu.k. bo‘lishi kerak. shuning uchun induksion tokning paydo bo‘lishi konturda ma’lum induksiya elektr yurituvchi kuch paydo bo‘lishini ko‘rsatadi. faradey tajribalari natijalarini analiz qilib, ingliz fizigi jeyms maksvell ѐpiq konturda paydo bo‘laѐtgan induksiya elektr yurituvchi kuchi kontur orqali o‘taѐtgan magnit induksiyasi oqimining o‘zgarish tezligiga teng degan xulosaga keldi, ya’ni bu faradey-maksvell qonuni bo‘lib, elektromagnit induksiyaning asosiy qonunining matematik ifodasidir. bu ifoda faradey va lens qonunlarini birlashtiradi. nemis fizigi g.gelmgols elektromagnit induksiyaning asosiy qonuni energiyani saqlanish qonunining natijasidir deb qaradi. karshiligi va sigimi xisobga olmaydigan darajada kichik bulgan l induktivlikning (masalan, galtakning) uchlariga uzgaruvchan (1.1) kuchlanish beraylik (1- a rasm). induktivlikdan uzgaruvchan tok uta boshlaydi, natijada galtakda uzinduksiya e. yu. k. xosil buladi . aktiv- karshilik r, induktivlik l va sigim s dan tuzilgan zanjirni karab chikaylik. zanjirniig uchlariga v) chastotali kuchlanish beramiz. zanjirda xuddi shunday chastotali o‘zgaruvchan tok yuzaga keladi, ravshanki, bunda …

4 / 9

chlanishlarning yig‘indisi zanjirga berilgan u kuchlanishga teng bo‘lishi kerak. shuning uchun ur, ul va uc kuchlanishlarni tasvirlovchi vektorlarni qo‘shib, kuchlanish vektorini olamiz (uning uzunlign um ga teng). bu vektor toklar o‘qi bilan φ burchak xosil kiladi. datchik sezgir element bo‘lib, u nazorat qilinayotgan yoki rostlanayotgan kattalikni masofaga uzatilishi qulay xamda undan foydalanish oson bo‘lgan boshqa ko‘rinishdagi kattalikka aylantirib beradi. chiqish kattaligiga qarab datchiklarda mexanik va elektrik chiqishlar bo‘ladi. birinchi gurux datchiklarda nazorat qilinayotgan xar qanday kattalik chiqishdagi mexanik kattaliklarga aylantiriladi. ikkinchi gurux datchiklarda esa noelektrik kattaliklar elektr kattaliklarga aylantiriladi. chiqish signalini kuchaytirish, boshqarish, rostlash, masofadan turib o‘lchash qulay bo‘lganligi tufayli bu gurux datchiklar texnikada ko‘proq qo‘llaniladi. avtomatik rostlash tizimlarida ishlatiladigan elektrik chiqishli datchiklar parametrik va generatorli datchiklarga bo‘linadi. parametrik datchiklarda xar qanday fizik tabiatli kattaliklarni o‘zgarishi elektr zanjiridagi qarshilik r, sig‘im s, induktivlik l kabilarni o‘zarishiga sabab bo‘ladi. odatda bu elementlar turli elektr zanjirlari (ko‘prik, potensiometr, logometr)ga ulangan bo‘lib, ularni …

5 / 9

nlik, - sezgirlik chegarasi. kirish va chiqish signallarini o‘zgarishlari (δx, δu) orasidagi funksional bog‘lanishlarga datchikni statik tavsifi – deb ataladi, ya’ni: δu=f (δx). datchikni sezgirligi deb, chiqish kattaliklari o‘zgarishi δu ni, kirish miqdorlari o‘zgarishi δx ga nisbatiga aytiladi; ya’ni s=δu /δx. datchikni xatosi, bu chiqish signalini xaqiqiy miqdori bilan uni nominal qiymati orasidagi farqdir. datchiklar yuqori sezgirlik va oz xatoga ega bo‘lishlari maqsadga muvofiqdir. inersionlik – kirish signali o‘zgarishini elementga ta’sirini kechikishiga aytiladi. sezgirlik chegerasi – bu chiqish miqdori u ni o‘zgarishiga olib keladigan kirish miqdori x ni eng kichik qiymatidir. avtomatik qurilmalarda quyidagi parametrik datchiklar ko‘proq tarqalgan: -reostatli (potensiometrik), -termoqarshilikli, -tenzometrik (simli), -induktiv, -sigim, -fotoelektrik (fotoqarshilik) li datchiklar. datchik turlari. reostatli (potensiometrik) datchiklarda kirish miqdori; ya’ni surgich siljishi chiziqli yoki burchak siljishi bo‘lishi mumkin, chiqish miqdori esa reostat qarshiligi miqdoriga bog‘liq bo‘ladi (rasm). potensiometr surgichi detal bilan bog‘langan bo‘lib uni siljishi elektr zanjiri qarshiligini o‘zgartiradigan bo‘ladi reostatli datchik. (a …

Want to read more?

Download all 9 pages for free via Telegram.

Download full file

About "elektr tok zanjirlari va datchiklar haqida taqdimot"

ma’ruza № 6 qarshilik, sig‘im va induktivlik, kattalik elementlari. generatorli va parametrli sezgir elementlari, ularning qonuniyatlari va tavsiflari. reja: 1. qarshilik, sig‘im va induktivlik, kattalik elementlari. 2. generatorli va parametrli sezgir elementlari 3. ularning qonuniyatlari va tavsiflari. zaryadlarning tartibli xarakatiga o‘zgarmas tok deb ataladi. tokning yo‘nalishi sifatida musbat zaryadlarning xarakat yo‘nalishi qabul qilingan. odatda tok elektr maydonining ta’sirida yuz beradi. 1 va 2 o‘tkazgichni φ 1 va φ 1 potensialgacha zaryadlaymiz va uch o‘tkazgich bilan o‘zaro ulab qo‘yamiz.1 potensiallar farqi uch utkazgich ichida elektr maydonini hosil qiladi va bu maydon potensialning kamayishi tarafiga qarab (2ga qarab) yo‘nalgan bo‘ladi. bu maydon ta’sirida elektronlar 2-3-1 ...

This file contains 9 pages in DOCX format (584.2 KB). To download "elektr tok zanjirlari va datchiklar haqida taqdimot", click the Telegram button on the left.

Tags: elektr tok zanjirlari va datchi… DOCX 9 pages Free download Telegram