fizpraktikum: yer magnit maydoni kuchlanganligining gorizontal tashkil etuvchisini aniqlash laboratoriya ishi

DOCX 8 pages 583.9 KB Free download

8 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 583.9 KB

File type DOCX

Pages 8

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 8

2018 fizpraktikum 6 – laboratoriya ishi mazkur laboratoriya ishi “umumiy fizika” kafedrasining 20__-yil ____-__________ yig’ilishida muhokama qilingan va № ____ bayonnomasi bilan fakulteti o’quv-uslubiy kengashiga muxokama qilish uchun tavsiya etilgan kafedra mudiri: phd. m.tursunov mazkur laboratoriya ishi fizika-matematika fakulteti o’quv-uslubiy kengashida muhokama qilingan va foydalanishga tavsiya qilingan (20___-yil ___ -_______ № ___-sonli bayonnoma). fakultet dekani : phd. a.safarov laboratoriya ish № 6 mavzu: yer magnit maydoni kuchlanganligining gorizontal tashkil etuvchisini aniqlash kerakli asbob va jihozlar: tangens-bussol asbobi, o’zgarmas tok manbai, milliampermetr, reostat, kalit va ulash simlari. ishning maqsadi: tokning magnit maydoni mavzusini tajribada o’rganish. yer magnit maydonining asosiy miqdoriy xaraktyeristikalari bilan tanishish va tangens-bussol asbobi yordamida yer magnit maydoni kuchlanganlik vektorining gorizontal tashkil etuvchisini tajribada aniqlash. qisqacha nazariya: yerni ulkan magnit sifatida tasvavvur etish mumkin. yerning magnit qutblari uning geografik qutblariga yaqin joylashgan. yerning shimoliy geografik qutbiga yaqin joyda uning s janubiy magnit qutbi, janubiy geografik qutbiga yaqin joyda esa …

2 / 8

ng gorizontal tashkil etuvchisi deb ataladi. bu tashkil etuvchining yo’nalishi magnit meridianining yo’nalishi qilib qabul qilingan. magnit meridiani orqali o’tgan vertikal tekislik magnit meridiani tekisligi deb ataladi (yoki yerkin osilgan magnit stelkaning bo’ylama o’qi – strelka qutblarini tutashtiruvchi chiziq orqali o’tuvchi vyertikal tekislik magnit myeridiani tekisligi deb, bu tekislikning yer sirti bilan kesishish chizig’i magnit myeridiani deb ataladi). yyer magnit maydoni yo’nalishi bilan gorizontal tekislik orasida burchak magnit og’ish burchagi deb, yer sirtining muayyan nuqtadan o’tuvchi geografik myeridian bilan magnit myeridiani orasidagi burchak enkayish burchagi deb ataladi. yer magnit maydoni kuchlanganligining ng gorizontal tashkil etuvchisi, magnit og’ish va magnit enkayish burchaklari yer magnetizmining asosiy miqdoriy xaraktyeristikalari hisoblanadi. vyertikal o’q atrofida yerkin aylana oladigan magnit strelka yer magnit maydonining gorizontal tashkil etuvchisi ta’sirida gorizontal tekislikda og’ishi mumkin. magnit strelkaning bu xususiyatidan tangens-bussol asbobida yer magnit maydoni kuchlanganligining gorizontal tashkil etuvchisini aniqlash maqsadida foydalaniladi. tangens-bussol kvadrat yoki aylana shaklida bir nechta yassi …

3 / 8

lana ichidagi nuqta bilan, bizdan chizma tekisligiga qarab kiruvchi tok esa aylana ichidagi + bilan tasvirlanadi. g’altakda tok bo’lmaganda kompasning magnit strelkasi yerning n, s magnit myeridiani bo’yicha joylashib oladi. vyertikal o’q atrofida g’altakni burib, g’altak tekisligini magnit myeridiani tekisligi bilan ustma-ust tushirish mumkin. agar g’altakni shunday o’rnatgandan so’ng u orqali tok o’tkazilsa, magnit strelka biror burchakka buriladi (36-rasm). buni magnit strelkaga ikkita maydon 1) yer magnit maydonining ng gorizontal tashkil etuvchisi 2) g’altakdan o’tayotgan tokning hosil qilgan n1 magnit maydonining ta’sir etishi bilan tushuntiriladi. ikkala maydon ta’sirida magnit strelka shunday muvozanat holatni egallaydiki, bunda strelkaning bo’ylama o’qi yo’nalishi bilan ikkala maydonning qo’shilishidan hosil bo’lgan n natijaviy maydon yo’nalishi ustma-ust tushadi. tokning magnit maydoni kuchlanganligi n vektor o’ramlar tekisligiga tik yo’nalgan. 2-rasmdan ko’rinib turibdiki, (1) aylanma tokning o’ramlar markazida hosil qilingan magnit maydon kuchlanganligi, bio-savar-laplas qonuniga ko’ra (2) bu yerda i-o’ramdan o’tayotgan tok kuchi, n - o’ramlar soni, r - …

4 / 8

aylantirib, magnit strelkaning ikkala uchi limbdagi shkalaning 0 bo’limlari qarshisida joylashishiga erishish lozim. 3. reostat qarshiligini zanjirga to’la kiritib, k kalit ulanadi. bunda magnit strelkasi ma’lum bir burchakka og’adi. 4. reostat jilgichini siljitib, milliampermetrning ko’rsatishidan i1 tok kuchining qiymati limbdagi shkala bo’yicha magnit strelkaning 1 og’ish burchagini yozib olinadi. so’ngra g’altakdan o’tayotgan ayni shu tokning yo’nalishini o’zgartirib strelkaning 2 og’ish burchagini yozib olinadi. 1 va 2 larning o’rtacha arifmetik qiymatini 1 = (1 + 1)/2 formula yordamida hisoblanadi. 5. reostat jilgichini siljitib, tok kuchining turli i2, i3,..in qiymatlariga mos keluvchi burchakning qiymatlarini aniq yozib olinadi (strelkaning daslabki vaziyatiga nisbatan og’ish burchagi 450 dan ortib ketmasligi kerak). 6. tok kuchining har bir qiymatini va unga mos magnit strelkaning og’ish burchagi tangensini (4) formulaga qo’yib, yer magnit maydoni kuchlanganligining gorizontal tashkil etuvchisi ng hisoblab topiladi. 7. ng ning o’rtacha qiymatini va tajriba xatoliklari hisoblanadi. 8. tajribada olingan natijalarni qo’yidagi jadvalga kiritiladi. № …

5 / 8

ng image4.png image5.wmf g h h tg 1 = a r in h 2 1 = g rh in tg 2 = a a tg r in н g 2 = 0 н r fizpraktikum 201 8 6 – laboratoriya ishi /docprops/thumbnail.emf fizpraktikum 2018 6 – laboratoriya ishi

Want to read more?

Download all 8 pages for free via Telegram.

Download full file

About "fizpraktikum: yer magnit maydoni kuchlanganligining gorizontal tashkil etuvchisini aniqlash laboratoriya ishi"

2018 fizpraktikum 6 – laboratoriya ishi mazkur laboratoriya ishi “umumiy fizika” kafedrasining 20__-yil ____-__________ yig’ilishida muhokama qilingan va № ____ bayonnomasi bilan fakulteti o’quv-uslubiy kengashiga muxokama qilish uchun tavsiya etilgan kafedra mudiri: phd. m.tursunov mazkur laboratoriya ishi fizika-matematika fakulteti o’quv-uslubiy kengashida muhokama qilingan va foydalanishga tavsiya qilingan (20___-yil ___ -_______ № ___-sonli bayonnoma). fakultet dekani : phd. a.safarov laboratoriya ish № 6 mavzu: yer magnit maydoni kuchlanganligining gorizontal tashkil etuvchisini aniqlash kerakli asbob va jihozlar: tangens-bussol asbobi, o’zgarmas tok manbai, milliampermetr, reostat, kalit va ulash simlari. ishning maqsadi: tokning magnit maydoni mavzusini tajribada o’rganish. yer mag...

This file contains 8 pages in DOCX format (583.9 KB). To download "fizpraktikum: yer magnit maydoni kuchlanganligining gorizontal tashkil etuvchisini aniqlash laboratoriya ishi", click the Telegram button on the left.

Tags: fizpraktikum: yer magnit maydon… DOCX 8 pages Free download Telegram