mustaqillikka erishish arafasida o'zbekistondagi ijtimoiy-siyosiy jarayonlar

DOCX 9 sahifa 30,7 KB Bepul yuklash

9 sahifa

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklab olish

Hajm 30,7 KB

Fayl turi DOCX

Sahifalar 9

Yangilangan Dek 2025

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1 / 9

3-mavzu. mustaqillikka erishish arafasida o'zbekistondagi ijtimoiy-siyosiy jarayonlar. 1. xx asr 80-yillari o'rtalarida respublika ijtimoiy-siyosiy, iqtisodiy va ma'naviy hayotidagi inqirozli holat. markazning o'zbekistonda amalga oshirgan qatag'on siyosati. “paxta ishi” “o'zbek ishi” nomli kampaniyalar. 2. aholi turmush tarzining og'irlashuvi. orol fojiasi. 3. farg'ona voqealari. 1989 yil o'rtalarida respublika ijtimoiy-siyosiy hayotidagi o'zgarishlar. milliy manfaatlar ustuvorligining o'sib borishi. 4. islom karimov – o'zbekistonning birinchi prezidenti. mustaqillik deklaratsiyasi va uning tarixiy ahamiyati. 1991 yil avgust voqealari. gkchp. sovet davlatining tanazzulga yuz tutishi. tayanch tushunchalar: taraqqiyotda ekstensiv usulning hukmronligi, iqtisodiyotning bir tomonlama xom-ashyo yetishtirish tomon yo`naltirilishi, paxta yakka hokimligi, orol fejeasi, iqtisodiy tanglik. farg’ona fojiasi, davlat tili to’g’risida qonun, o’zbekistonda prezident lavozimi. «mustaqillik dekloratsiyasi». 1. xx asr 80-yillari o'rtalarida respublika ijtimoiy-siyosiy, iqtisodiy va ma'naviy hayotidagi inqirozli holat. markazning o'zbekistonda amalga oshirgan qatag'on siyosati. “paxta ishi” “o'zbek ishi” nomli kampaniyalar. agar 30-yillardagi qatag’onlarda asosan partiya, davlat, xo`jalik va harbiy qadrlar mavx etilgan bo`lsa, 40-50-yillar boshidagi katog’onlar zarbasining …

2 / 9

lik”da ayblandi. bundan tashqari milliy ziyolilarning atoqli vakillariga qarshi qatag’on boshlandi. ayniqsa, 1951-52 yillarda “sovetlarga qarshi millatchilik faoliyati” uchun shukrullo, m.shayxzoda, shuxrat, said ahmad, mirkarim osim, mirzakalon ismoiliy va respublikaning boshqa bir qancha yozuvchilari, olimlari 25 yil qamoq jazosiga hukm qilindilar. stalincha qatag’on yillarida o`zbekiston 1937-39 yillarning o`zida 41 ming kishi qamoqqa olindi, shulardan 37 mingi turli muddatlarga hukm qilindi, 6920 kishi otib tashlandi. umuman olganda 1939-1953 yillarda 61799 kishi qamoqqa olinib shulardan 56112 kishi ozodlikdan mahrum qilingan bo`lsa, 7100 otib tashlandi. albatta, ularning ko`pchiligi 1956 yilda batamom oqlandi, biroq o`limidanso`ng 80-yillarga kelib mavjud to`zum mafko`rachilari o`zlarinig yangi xurujini boshladilar. totalitar to`zumning saqlab qolish uchun aholining qo`rquvda to`tish, dam-badam taxkirlar va qatag’on qilish odat tusiga aylanib qolgan edi. bu safar ham partiya zo`ravonligi natijasida, 1982 yili bir guruhi adabiyotchi olimlar jadidchilik mafko`rasini rasm bo`lib qolgan qoliplardan tashqarida ko`rib chiqishga intilgani uchun ayblandilar, fitrat va cho`lponni oqlash borasidagi sa‘y-harakatlar qattiq tanqid …

3 / 9

llatlar butun ittifoqka xos qusur edi. biroq “paxta ishi” oqibatida ko`pgina halol va vijdonli kishilar ham to`xmat va uydirmalar bilan qamoqqa olindi. bu ish natijasida 5 ming kishi qamoqqa olindi va turli muddatlarga ozodlikdan mahrum etildi. faqat o`zbekiston mustaqillikka erishishi bilan “paxta ishi” va undan oldingi qatag’onliklar oqibatida nohaq ozor chekkan minglab kishilar va ularning oila a‘zolari oqlandi va haq-huquqlari tiklandi. 74 yil davom etgan bu tengsiz, yashirin kurash kommunistik tuzumi kulashi bilan tugallandi. urushdan keyingi yillarda ham respublikamizning mustamlaka maqomi saqlanib qoldi. bu davrda o`zbekiston sanoati tabiiy, moddiy-texnika va mehnat resurslardan yanada kengroq foydalanildi. xuddi shu davrda o`zbekiston yoqilgi-energetika majmuinining asosini tashkil etadigan qator yirik gaz konlari o`zlashtirildi, nodir metallurgiya sanoati yaratildi, oltin qazib olish sanoati barpo etildi, ko`ptarmoqli mashinasozlik markazlari barpo etildi. paxtachilikni rivojlantirishi maqsadida “tashsel‘mash”, “o`zbeksel‘mash”, “ krasny dvigatel‘”, “pod‘yomnik” kabi zavodlarda tirkama uskunalar va traktorlar uchun ehtiyot qismlar ham ishlab chiqarila boshlandi. 1985 yilga kelib respublikada …

4 / 9

darajada ishlab chiqarish mumkin bo`lgan chiqishida mahsulotlarining 2/3 qismini ittifoqning boshqa respublikaliridan yuqori iste‘mol baholarida keltirilishi respublikamiz xo`ligining bir tomonlama rivojlanganligini yaqqol ko`rsatadi. bunga qo`shimcha qilib, shuni ta‘kidlash joizki respublika sanoatida yengil sanoit mahsulotining xissasi 1989 yilda 37,2 % ni tashkil etdi. bunda aholi uchun keng iste‘mol mollari ishlab beradigan yengil sanoat o`zbekistonda ancha yuqori rivojlangandek tuyuladi. aslida bu tarmoq mahsulotlarining yarmidan ko`pini paxta tozalash zavodlarida tayerlangan paxta tolasi, pillakashlik fabrikalarida ishlov berilgan ipak tolasi, lub zavodlarida ishlangan kanop tolasi, teriga ishlov beruvchi korxonalarda ishlov berilgan qorako`l terilar tashkil qilganini e‘tiborga olsak, qishloq xo`ligi mahsulotlariga dastlabki ishlov beruvchi tarmoqlar xissasi butun yengil sanoatda 2/3 qismga borib qolganini ko`ramiz.. shu bois o`zbekiston mustaqillik arafasida sanoat yalpi mahsulot ishlab chiqarish hajmi bo`yicha sobiq ittifoqda 10 o`rinni egallab turdi. urushdan keyingi yillarda qishloq xo`jaligida ham ijobiy va salbiy jixatlarni kuzatish mumkin. qishloq xo`jaligining asosiy yo`nalishi paxtachilik bo`lib qoldi shu bois, paxta yakka hokimligiga …

5 / 9

ikning ko`pgina tarmoqlari siqib chiqarildi, chorvachilik zarar ko`rdi; ko`pyillar davomida surunkali paxta ekilishi tuproqning tarkibi bo`zilib, tabiiy unumdorligi qashshoqlashdi, maydonlarni shur bosdi; mineral o`g’itlarni o`ta ortig’i bilan ishlatilishi tuproq, suv va atmosferaning zaharlanishi, ekologik sharoitning og’irlanishiga olib keldi. bu davrda sug’orma dehqonchilikning yuksaltirish maqsadida ko`plab yangi kanallar va suv omborlari ishga tushirildi. (chim qo`rg’on, janubiy surxon suv omborlari, amu buxoro, amu - korakul, janubiy mirzacho`l kanallari va b.) hamda mirzacho`l, qarshi cho`li, surxon-sherobod cho`llarida unumdor quriq yerlar o`zlashtirildi. dastlab bu tadbirlar qishloq xo`jalik mahsulotlarni yetishtirishning oshishiga olib kelgan bo`lsa-da, keyinchalik ekologiyaga salbiy ta‘sir ko`rsatdi. eng yomoni amudaryo va sirdaryo suvlari orol dengizigacha qariyb yetib bormay qoldi bu orolni falokat yoqasiga olib keldi. dengiz satxi pasayib, ilgargi gullab turgan shahru qo`rg’onlar shur qumzorga aylandi. umuman olganda iqtisodiyotni rivojlantiirishda ekstentiv usul hukmronlik qildi, ilmiy-texnika taraqqiyotini ishlab chiqarishga tadbiq ettirishga yetarli e‘tibor berilmadi. masalan, 1981-1985 yillarda 660 ta kashfiyotdan faqat uchdan biri xalq …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 9 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"mustaqillikka erishish arafasida o'zbekistondagi ijtimoiy-siyosiy jarayonlar" haqida

3-mavzu. mustaqillikka erishish arafasida o'zbekistondagi ijtimoiy-siyosiy jarayonlar. 1. xx asr 80-yillari o'rtalarida respublika ijtimoiy-siyosiy, iqtisodiy va ma'naviy hayotidagi inqirozli holat. markazning o'zbekistonda amalga oshirgan qatag'on siyosati. “paxta ishi” “o'zbek ishi” nomli kampaniyalar. 2. aholi turmush tarzining og'irlashuvi. orol fojiasi. 3. farg'ona voqealari. 1989 yil o'rtalarida respublika ijtimoiy-siyosiy hayotidagi o'zgarishlar. milliy manfaatlar ustuvorligining o'sib borishi. 4. islom karimov – o'zbekistonning birinchi prezidenti. mustaqillik deklaratsiyasi va uning tarixiy ahamiyati. 1991 yil avgust voqealari. gkchp. sovet davlatining tanazzulga yuz tutishi. tayanch tushunchalar: taraqqiyotda ekstensiv usulning hukmronligi, iqtisodiyotning bir tomonlama xom-ashyo...

Bu fayl DOCX formatida 9 sahifadan iborat (30,7 KB). "mustaqillikka erishish arafasida o'zbekistondagi ijtimoiy-siyosiy jarayonlar"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: mustaqillikka erishish arafasid… DOCX 9 sahifa Bepul yuklash Telegram