makroiqtisodiyot fani va makroiqtisodiy siyosatning asosiy tushunchalari

DOCX 8 pages 51.2 KB Free download

8 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 51.2 KB

File type DOCX

Pages 8

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 8

i bob. makroiqtisodiyot faniga kirish 1.1.asosiy makroiqtisodiy masalalar. makroiqtisodiyot fanining predmeti makroiqtisodiyot - milliy ishlab chiqarish, ishsizlik va inflyatsiya umumiy darajasini o‗rganadi; iqtisodiy tizimning xususiyatlari bilan shug‗ullanadi, umuman mamlakat iqtisodiyotining rivojlanish omillari va natijalarini o‗rganadi. mustaqil ilmiy yo‗nalish sifatida makroiqtisodiyot 30-yillarning boshlarida shakllana boshladi. xx asr,mikroiqtisodiyotning shakllanishi xix asrning so‗nggi yillariga to‗g‗ri keladi (l. valras, k. menger, a. marshall). makroiqtisodiyotning asoslarini jon maynard keyns yaratgan. j. keyns o‗zining "bandlik, foizlar va pullarning umumiy nazariyasi" (1936) kitobida barqaror ishsizlik darajasi va bozor iqtisodiyoti sharoitida ishlab chiqarish quvvatlaridan to‗liq foydalanmaslik imkoniyatini isbotladi, ammo shu bilan birga davlatning to‗g‗ri moliyaviy va pul-kredit siyosati ishlab chiqarishga ta'sir qilishi mumkin. shu bilan ishsizlikni kamaytirish va iqtisodiy inqirozlar davomiyligini qisqartirish. binobarin, keyns butun iqtisodiyotni davlat tomonidan tartibga solish zarurligini asoslab berdi. makroiqtisodiyot va davlat siyosatida keyns iqtisodiy nazariyasi hukmronlik qildi. urushdan keyingi davrdan 1960 yillarga qadar, makroiqtisodiy siyosatning har qanday tahlili keyns postulatlariga asoslangan edi. keyns …

2 / 8

timoiy takror ishlab chiqarishni ijtimoiy mahsulotning tabiiy va qiymat elementlari o‗rtasidagi muvozanat nisbatlarini aniqlash nuqtai nazaridan tahlil qilishga urindi. makroiqtisodiy tahlilning ayrim nuqtalari ingliz iqtisodchisi d. yumning to‗lovlar balansiga monetaristik yondashuvida asarlarida mavjud. ijtimoiy takror ishlab chiqarishni tahlil qilishda makroiqtisodiy yondashuvni karl marks o‗zining "kapital" ning (1885) 2-jildida bayon qilgan modelida ishlatgan bo‗lib, unda jami ijtimoiy mahsulotning tabiiy-moddiy va qiymat tuzilmalari o‗rtasidagi yozishmalardan kelib chiqqan. makroiqtisodiyot aniq maqsadlarga ega va tegishli vositalardan foydalanadi. maqsad tizimi quyidagi elementlarni o‗z ichiga oladi. 1. milliy ishlab chiqarishning yuqori va o‗sib borayotgan darajasi, ya'ni real yalpi ichki mahsulot (yaim) darajasi. 2. past majburiy ishsizlik sharoitida yuqori ish bilan bandlik. 3. erkin bozorlarda talab va taklifning o‗zaro ta'siri orqali narxlar va ish haqini aniqlash bilan birlashtirilgan barqaror narx darajasi. 4. to‗lov balansining nol qiymatiga erishish. birinchi maqsad - iqtisodiy faoliyatning yakuniy maqsadi aholini tovar va xizmatlar bilan ta'minlashdir. milliy ishlab chiqarishning umumiy o‗lchovi - bu …

3 / 8

qtisodiyotga taalluqli bo‗lib, to‗la ish bilan ta'minlanganlik darajasida to’lash balansi bilan umumiy iqtisodiy muvozanatga erishishni anglatadi. asosiy makroiqtisodiy maqsadlarning nisbati asosiy makroiqtisodiy maqsadni belgilaydi, bu makroiqtisodiy siyosatning asosiy vazifasini aks ettiradi, uni amalga oshirish ikki shaklda namoyon bo‗ladi: · oraliq makroiqtisodiy maqsadlar; · taktik makroiqtisodiy maqsadlar. birinchisi asosiy makroiqtisodiy o‗zgaruvchilar qiymatlarini tartibga solsa, ikkinchisi milliy iqtisodiyotni o‗zgartiradi. davlat o‗z ixtiyorida iqtisodiyotga ta'sir o‗tkazish uchun foydalanishi mumkin bo‗lgan tegishli vositalarga ega. davlat o‗z ixtiyorida iqtisodiyotga ta'sir o‗tkazish uchun foydalanishi mumkin bo‗lgan tegishli vositalarga ega. makroiqtisodiy siyosatning quyidagi vositalari ajratib ko‗rsatiladi. soliq- byudjet siyosati, bu iqtisodiyotga ta'sir o‗tkazish maqsadida soliqlar va davlat xarajatlari bilan manipulyatsiya qilishni anglatadi. fiskal siyosatning birinchi tarkibiy qismi - soliqqa tortish, umumiy iqtisodiy vaziyatga ikki jihatdan ta'sir qiladi: · uy xo’jaliklarining sarflanadigan daromadlarini kamaytirish. masalan, soliqlar aholining tovar va xizmatlarni sotib olishga sarf qiladigan pul miqdorini kamaytiradi, natijada tovarlarga bo‗lgan umumiy talab kamayadi, bu esa yaimning pasayishiga olib …

4 / 8

n inflyatsiyani siyosiy choralari bilan ushlab turish istagi: ish haqi va narxlar ustidan to‗g‗ridan-to‗g‗ri nazorat qilish yoki ish haqi va narxlarni oshirishni ixtiyoriy rejalashtirish. g‗arbiy iqtisodiy adabiyotda daromadlar siyosati eng ziddiyatli hisoblanadi. o‗ttiz-qirq yil oldin ushbu siyosat inflyatsiyaga qarshi kurashda samarali deb hisoblangan. hozirgi kunda ko‗plab iqtisodchilar buni nafaqat samarasiz, balki zararli deb hisoblashadi, chunki bu inflyatsiyani pasaytirmaydi. shuning uchun aksariyat rivojlangan davlatlar favqulodda vaziyatlarda undan foydalanadilar. tashqi iqtisodiy siyosat. xalqaro savdo samaradorlik va iqtisodiy o‗sishni, aholi turmush darajasini oshiradi. tashqi savdoning muhim ko‗rsatkichi sof eksport hisoblanadi, bu eksport qiymati va import qiymati o‗rtasidagi farqdir. agar eksport importdan oshsa, ortiqcha, agar import eksportdan oshsa, savdo defitsiti mavjud. savdo siyosati eksport va importni rag‗batlantiradigan yoki cheklaydigan tariflar, kvotalar va boshqa tartibga solish vositalarini o‗z ichiga oladi. tashqi sohani tartibga solish turli xil iqtisodiy rayonlarda makroiqtisodiy siyosatni muvofiqlashtirish orqali amalga oshiriladi, lekin asosan valyuta bozorini boshqarish orqali amalga oshiriladi, chunki tashqi savdoga …

5 / 8

makroiqtisodiyot real iqtisodiy xodisalarni va ularning aloqadorliklarini o‗rganadi. normativ makroiqtisodiyot esa qaysi sharoitlar yoki jihatlar maqbul yoki nomaqbul ekanligini belgilaydi, harakatning aniq yo‗nalishlarini taklif etadi. shu joyda iqtisodiy nazariyaning ikki mustaqil bo‗limi sifatida makroiqtisodiyot va mikroiqtisodiyot fanlarining predmetlarini o‗zaro farqlab olishimiz zarur. mikroiqtisodiyot predmeti bo‗lib ―belgilangangan‖ iqtisodiy shart-sharoitlarda uy xo’jaliklari va firmalar darajasida iqtisodiy karor kabul qilish mexanizmi xisoblanadi. mikroiqtisodiy tahlil obyekti bo‗lib alohia tovarlar bozorlari, resurslar bozorlari, ulardagi talab va taklif hisoblansa makroiqtisodiyotda milliy iqtisodiyot darajasida mehnat, pul, tovarlar va xizmatlar bozorlarining o‗zaro munosabatlari va o‗zaro ta‘sirini tahlil qilinadi. makroiqtisodiyot yalpi ishlab chiqarishining barqaror o‗sishini, resurslarning to‗liq bandliligini, inflyatsiyaning past sur‘atlarini va to‗lov balansining muvozanatini ta‘minlash nuqtai nazaridan mamlakat iqtisodiyotini bir butun holda tadqiq qiladi va uni makroiqtisodiy tartibga solishning iqtisodiy mexanizmlarini o‗rganadi. keltirilgan ta‘rifdan ko‗rinib turibdiki makroiqtisodiyot predmetida o‗zaro bogik kuch jihatni ajratib ko‗rsatish mumkin. bular: 1) milliy iqtisodiyot; 2) davlat tomonidan iqtisodiy siyosati yuritish va iqtisodiyotni tartibga …

Want to read more?

Download all 8 pages for free via Telegram.

Download full file

About "makroiqtisodiyot fani va makroiqtisodiy siyosatning asosiy tushunchalari"

i bob. makroiqtisodiyot faniga kirish 1.1.asosiy makroiqtisodiy masalalar. makroiqtisodiyot fanining predmeti makroiqtisodiyot - milliy ishlab chiqarish, ishsizlik va inflyatsiya umumiy darajasini o‗rganadi; iqtisodiy tizimning xususiyatlari bilan shug‗ullanadi, umuman mamlakat iqtisodiyotining rivojlanish omillari va natijalarini o‗rganadi. mustaqil ilmiy yo‗nalish sifatida makroiqtisodiyot 30-yillarning boshlarida shakllana boshladi. xx asr,mikroiqtisodiyotning shakllanishi xix asrning so‗nggi yillariga to‗g‗ri keladi (l. valras, k. menger, a. marshall). makroiqtisodiyotning asoslarini jon maynard keyns yaratgan. j. keyns o‗zining "bandlik, foizlar va pullarning umumiy nazariyasi" (1936) kitobida barqaror ishsizlik darajasi va bozor iqtisodiyoti sharoitida ishlab chiqarish quvvatlaridan ...

This file contains 8 pages in DOCX format (51.2 KB). To download "makroiqtisodiyot fani va makroiqtisodiy siyosatning asosiy tushunchalari", click the Telegram button on the left.

Tags: makroiqtisodiyot fani va makroi… DOCX 8 pages Free download Telegram