o‘zbek shevalari korpusi ma’lumotlar bazasi

DOCX 8 pages 250.7 KB Free download

8 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 250.7 KB

File type DOCX

Pages 8

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 8

ii bob. shevalar korpus tuzishning lingvistik asoslari 2.1. o‘zbek shevalari korpusining ma’lumotlar bazasi har bir adabiy til milliy tilning qayta ishlangan, sayqallangan ko‘rinishi bo‘lib, u me’yorlashtirilgan til hisoblanadi. unga quyidagicha ta’rif berish mumkin: adabiy til leksik barqaror, fonetik va grammatik jihatdan muayyan qolipga solingan, orfografik va orfoepik normalarga amal qiladigan milliy tilning ko‘rinishi hisoblanadi. har bir til o‘zining tayanch dialektiga ega bo‘lib, shu dialekt adabiy til uchun asos, ichki manba hisobiga boyishiga xizmat qiluvchi vosita sanalanadi. o‘zbek adabiy tilini shakllanishida har bir shevaga qanchadir miqdorda tayanilgan bo‘lsada, lekin ayrim shevalar adabiy til uchun asos yani baza vazifasini leksik, fonetik tomonlama o‘tagan. “to‘g‘ri, o‘zbek adabiy tilining shakllanishida shevalarning barchasi u yoki bu darajada ishtirok etadi, lekin ma’lum shevalar adabiy til uchun asos, tayanch (baza) vazifasini bajaradi, ya’ni o‘zbek adabiy tili muayyan sheva va shevalardan leksik, fonetik, grammatik xususiyatlami adabiy til fakti sifatida oladi hamda o‘sha sheva va shevalar guruhi taraqqiy etishi …

2 / 8

ritamiz. [1: rustamova zulfiya xolmirzayevna tdpu boshlangʻich taʼlimda ona tili va uni oʻqitish metodikasi kafedrasi dotsenti v.b https://doi.org/10.5281/zenodo.7423965 ] ma’lumotlar bazasi shunchaki jamlanma emas. u ma’lum talab asosida shakllantirilgan va talab doirasidan kelib chiqqan holda ma’lum buyruqlarga bo‘ysundirilgan yaxlit jamlanma hisoblanadi. ma’lumotlar uchun markaziy ombor, ma’lumotlar ombori - bu tezkor so‘rov va tahlil qilish uchun maxsus mo‘ljallangan ma’lumotlar bazasi turi. ma’lumotlar bazasi ochiq, yopiq, ma’lumotlarlari turg‘un, ma’lumotlar doimiy yangilanib boruvchi kabi guruhlanadi. ma’lumotlar bazasining asosiy funksiyasi ma’lum tizim faoliyati, ishlash mehanizmi, uning qulayligi kabilarni ochib berish uchun xizmat qiladi. ma’lumotlar bazasining mukammal bo‘lishi ma’lum tizim yoki dasturning mukammal ishlashini taminlaydi. dunyo standartlariga asosida korpuslar uchun tayinlangan ma’lumotlar bazasi quyidagicha tavsiflanadi. • graf ma’lumotlar bazasida subyektlar va subyektlar o‘rtasidagi munosabatlar bo‘yicha ma’lumotlar saqlanadi. • oltp ma’lumotlar bazasi - bu bir nechta foydalanuvchilar tomonidan amalga oshiriladigan ko‘p sonli operatsiyalar uchun mo‘ljallangan tezkor, analitik ma’lumotlar bazasi[footnoteref:2]. [2: what is graph database - introduction …

3 / 8

nday ma’lumotlar bazalari sql yoki nosql ma’lumotlar bazalari bo‘lishi mumkin. bulut ma’lumotlar bazalari • bulutli ma’lumotlar bazasi - bu xususiy, ommaviy yoki gibrid bulutli hisoblash platformasida joylashgan, strukturali yoki tuzilmagan ma’lumotlar to‘plami. bulutli ma’lumotlar bazasi modellarining ikki turi mavjud: an’anaviy va ma’lumotlar bazasi xizmat sifatida (dbaas). dbaas bilan ma’muriy vazifalar va ta’mirlash xizmat ko‘rsatuvchi provayder tomonidan amalga oshiriladi. multimodel ma’lumotlar bazasi • multimodel datchiklari turli turdagi ma’lumotlar bazasi modellarini yagona, integrallashgan orqa uchiga birlashtiradi. bu shuni anglatadiki, ular turli xil ma’lumotlarni sig‘dira oladi. hujjat/json ma’lumotlar bazasi • hujjatga yo‘naltirilgan ma’lumotlarni saqlash, olish va boshqarish uchun mo‘ljallangan, hujjat ma’lumotlar bazalari ma’lumotlarni qator va ustunlardan ko‘ra json formatida saqlashning zamonaviy usuli hisoblanadi. o‘z-o‘zidan yuradigan datchiklar • ma’lumotlar bazasining eng yangi va eng asosli turi, o‘z-o‘zidan haydaluvchi ma’lumotlar bazalari (avtonom ma’lumotlar bazasi deb ham ataladi) bulutga asoslangan bo‘lib, ma’lumotlar bazasi ma’lumotlar bazasi ma’murlari tomonidan an’anaviy ravishda bajariladigan ma’lumotlar bazasini sozlash, xavfsizlik, zaxiralar, yangilanishlar …

4 / 8

tilning mavqeini oshirish, ijtimoiy funksiyalarini kengaytirish, kommunikatsiyadagi o‘rnini belgilash, axborot asri talablariga muvofiq ravishda takomillashtirishga doir tadqiqotlar olib borilmoqda. hozirgi texnik imkoniyatlardan foydalangan holda milliy tillarning umumiy ma’lumotlar bazasini yaratish, shu asosda tilning semantik imkoniyatlarini, mazmun ifodalash ko‘lamini belgilash global taraqqiyotning dolzarb masalalaridan biridir. har bir tilda yaratilgan matnlar korpusi, birinchi navbatda, shu tilning lug‘at boyligini aks ettirishga xizmat qiladi. grammatik va uslubiy xususiyatlarini aks ettiradi. dunyo tilshunosligida amaliy tilshunoslik, kompyuter lingvistikasi, korpus lingvistikasi masalalariga bag‘ishlangan tadqiqotlar ko‘lami kengaymoqda. korpus lingvistikasining taraqqiyot tamoyillarini, korpus yaratishning kompyuter usullari, matematik modellarini belgilash, kompyuter lug‘atlarining maʼlumotlar bazasi sifatidagi ahamiyatini yoritish, tezauruslar, konkordanslarning lingvistik taʼminotini izohlash, korpus turlarini tahlil qilish, milliy til taraqqiyotidagi o‘rnini ko‘rsatish, ijtimoiy sohalar rivojidagi, taʼlim jarayonidagi samaradorligini aniqlash muhim ahamiyatga ega bo‘lmoqda[footnoteref:4]. [4: aziza opa] “rus xalq qo‘shiqlari konkordansi”, “rus folьklori tili lug‘ati, “sehrli ertaklar qahramonlari konkordansi” kabilar folьklor matni aks etgan yirik maʼlumotlar bazasi hisoblanadi[footnoteref:5]. [5: ] аmaliy nuqtai …

5 / 8

allel matnlar korpusining ahamiyati katta. parallel matnlar korpusining shakllanishi o‘zbek tilining nufuzini oshirish, mavqeini mustahkamlashga xizmat qiladi. аvvalo, parallel matnlar korpusi maʼlumotlar bazasi sifatida kommunikativ funktsiya bajaradi. bir tildagi matnning boshqa tildagi tarjimasi madaniyatlararo munosabatlarni aniqlashga, farqlarni ko‘rsatishga yo‘naltiriladi. leksik birliklarni boshqa tillardagi tarjima variantlari orqali semantik tahlil qilishga imkoniyat yaratiladi. аxborot uzatishning turli tillardagi umumiy va spetsifik xususiyatlarini aniqlash mumkin bo‘ladi. 1. dialektologiya fani bo‘yicha umumiy maʼlumot. dialektologiya grekcha dialektoz so‘zidan olinib biror tilning mavjud sheva va lahjalarini o‘rgatadi. oіaіekі — sheva, 1ogoz — taʼlimot, yaʼni sheva haqida taʼlimot demakdir. dunyoda mavjud tillarning deyarli barchasi o‘ziga xos ichki sheva yoki shevachalardan iborat. turkiy tillarning har biri bir necha sheva va dialektlardan iboratligi maʼlum. biroq o‘zbek tili turkiy tillar ichida o‘zining ko‘p shevaliligi dialektliligi bilan farqlanadi[footnoteref:7]. [7: б. тўйчибоев, б. ҳасанов ўзбек диалектологияси дарслик абдулла қодирий номидаги халқ мероси нашриёти 2004 ] korpus loyihasi – uni tuzish bosqichi, keyinchalik takomillashtirish …

Want to read more?

Download all 8 pages for free via Telegram.

Download full file

About "o‘zbek shevalari korpusi ma’lumotlar bazasi"

ii bob. shevalar korpus tuzishning lingvistik asoslari 2.1. o‘zbek shevalari korpusining ma’lumotlar bazasi har bir adabiy til milliy tilning qayta ishlangan, sayqallangan ko‘rinishi bo‘lib, u me’yorlashtirilgan til hisoblanadi. unga quyidagicha ta’rif berish mumkin: adabiy til leksik barqaror, fonetik va grammatik jihatdan muayyan qolipga solingan, orfografik va orfoepik normalarga amal qiladigan milliy tilning ko‘rinishi hisoblanadi. har bir til o‘zining tayanch dialektiga ega bo‘lib, shu dialekt adabiy til uchun asos, ichki manba hisobiga boyishiga xizmat qiluvchi vosita sanalanadi. o‘zbek adabiy tilini shakllanishida har bir shevaga qanchadir miqdorda tayanilgan bo‘lsada, lekin ayrim shevalar adabiy til uchun asos yani baza vazifasini leksik, fonetik tomonlama o‘tagan. “to‘g‘ri, o‘zbek...

This file contains 8 pages in DOCX format (250.7 KB). To download "o‘zbek shevalari korpusi ma’lumotlar bazasi", click the Telegram button on the left.

Tags: o‘zbek shevalari korpusi ma’lum… DOCX 8 pages Free download Telegram