toponomika

PPTX 1.6 MB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1425194826_60256.pptx /docprops/thumbnail.jpeg презентация powerpoint toponimika www.arxiv.uz reja: toponimik atamalar va tushunchalar toponimikaning rivojlanish tarixidan geografik nomlarning oddiy so`zlarga aylanishi (detoponimizatsiya) geografik nomlarning ma`nosi haqida www.arxiv.uz www.arxiv.uz har bir fanni, shu jumladan toponimikani ham puxta o`rganish uchun uning atama va tushunchalarini bilish zarur. toponimikaning o`ziga xos atama va tushunchalari mavjud. bularning eng muhimlari quyidagilar: abbreviatsiya - geografik nomlarning qisqartirilgan shakli: xxr, aqsh, mar, bam, donbass, kuzbass, rf va boshqalar. antonim nomlar - bir - biriga teskari ma`noli geografik nomlar: oqdaryo - qoradaryo, kungay olatog`i - terskay olatog`i, yuqori chirchiq - quyi chirchiq, oqtog` - qoratog` va boshqalar. antroponim nomlar - kishilarning ismi, familiyasi, taxallusi, laqamidan olingan nomlar: navoiy shahri, beruniy tumani, iskandarko`l, vashington shahri, suxe - bator, pushkino shahri, amir temur ko`chasi. www.arxiv.uz arealli nomlar - bir xil qo`shimcha yoki topoterminlar ishtirokida yasalgan geografik nomlar joylashgan hududdagi toponimlar: kent, tepa, qo`rg`on va boshqa terminlar ishtirokida yasalgan nomlar tarqalgan hudud. masalan: toshkent …

lar, qabilalar, urug`lar nomidan kelib chiqqan geografik nomlar: malik, bo`ka, turkqishloq, sergeli, o`zbekiston. gibrid nomlar - turli qismlari turli tildagi so`zlardan iborat bo`lgan murakkab geografik nomlar: ko`hitangtog`, gugurttog, taxtapul. gidronim - okean, dengiz, ko`l, daryo, soy, buloq, quduqlarning nomi: sirdaryo, uchquduq, qorako`l, g`ovasoy, volga, chirchiq va boshqalar. gidronimlarning ayrim turlari ham mavjud: potamonim - daryolar, soylar, irmoqlar, kanallarning nomlari; limnonim - ko`llar, buloqlar, hovuzlar va quduqlarning nomlari; pelagonim - okeanlar, dengizlar va qo`ltiq (ko`rfaz) lar nomlari. indikator (toponimikada) - toponimlarni hosil qiluvchi mahalliy geografik terminlar: qum, tepa, qo`rg`on, daryo, suv , kent va boshqalar. www.arxiv.uz www.arxiv.uz makrotoponimlar - ko`pchilikka ma`lum bo`lgan, tez - tez tilga olinadigan yirik nomlar: yevropa, osiyo, tyanshan, tinch okean, sibir va boshqalar. memorial nomlar - buyuk kishilar nomi, yirik voqealar bilan bog`liq bo`lgan nomlar: navoiy, beruniy, vashington, pushkin, magellan, g`alaba cho`qqisi va boshqalar. metafora atamalar(terminlar): bo`g`iz, bo`yin, og`iz, etak, lab, tirsak, quloq va boshqalar. ayrim adabiyotlarda …

nomlari urbonimlar deb ham ataladi. www.arxiv.uz www.arxiv.uz speleonim - g`orlar, ungurlarning nomlari: qirqtog`, qo`ng`ir, odamtosh, mamont g`orlari va boshqalar. toponim - xususiy geografik nomlar, lotincha “topos” - joy, “onoma” - ism, nom so`zlaridan olingan. toponimiya - ma`lum hududdagi joy nomlari yig`indisi. masalan, toshkent viloyatidagi barcha joy nomlari toshkent viloyati toponimiyasi deyiladi. toponom - xususiy geografik nomlardan paydo bo`lgan yangi so`zlar, turdosh otlar: doka, tyul, boston, bolonya, saplin, krepdeshin va boshqalar. www.arxiv.uz topoformant - geografik nomlar hosil bo`lishida ishtirok etadigan, lekin o`zi muayyan ma`noni anglatmaydigan qo`shimcha va suffikslar. masalan, chilonzor, misrgarlik, xizmatchi, ohangaron, biyxem, satino va boshqalardagi - zor, - gar, - chi, - garon, - xem, - o. topotermin - joy nomlarini hosil qiluvchi terminlar (atamalar). masalan, daryo, soy, tepa, qo`rg`on, kent, obod, burg, grad, siti va boshqalar: kattaqo`rg`on, oqsoy, g`azalkent, yangiobod. transkripsiya - geografik nomlarning to`g`ri yozilishini ta`minlovchi yozuv usuli. www.arxiv.uz toponimikaning rivojlanish tarixidan geografik nomlarning ma`nosini, ularning kelib …

in muhammad boburning “boburnoma” asari mumtoz o`lkashunoslik asari bo`lishi bilan birga unda toponimikaga oid juda ko`p ma`lumotlar bor. x - xi asrlarda yashagan abu rayhon beruniy o`z davrining buyuk olimi - astronom, matematik va geograf bo`lgan. u 973 yili 4 sentabrda xorazmdagi kot (hozirgi beruniy) shahrining chekkasida tug`ilgan va 1048 yilda 75 yoshda g`aznada vafot etgan. uning ilmiy merosi orasida toponimikaga oid ma`lumotlar ko`p uchraydi. uning geografik va toponimik merosi “at - tafhim”, “qonuni ma`sudiy”, “geodeziya”, “hindiston”, “minerologiya”, “osori boqiya”, “saydana” kitoblarida keltirilgan. www.arxiv.uz abu rayhon beruniyning “hindiston” asarida toponimika qonuniyatlariga oid bir qancha fikrlari mavjud. chunonchi, yunonlar va arablar turkiy so`zlarni buzib, o`z talaffuzlariga moslab ishlatganliklari oqibatida ayrim so`zlarning ma`nosi o`zgarib ketganini aytadi. masalan, turkiycha tosh so`zini arablar shosh deb talaffuz qilishidan ma`no o`zgarganini aytadi. “saydana” kitobida 400 dan ortiq qishloq, tog`, daryo, shahar va orollarning nomlari tilga olingan. “qonuni ma`sudiy” kitobida 603 ta joy nomi ko`rsatilgan. abu rayhon …

sh, kot va boshqa joylar haqida ma`lumotlar bor. zahiriddin muhammad boburning (1483 - 1530) “boburnoma” kitobi mumtoz o`lkashunoslik kitobi bo`lishi bilan birga, unda toponimikaga va terminshunoslikka oid ma`lumotlar juda ko`p. xususan farg`ona vodiysidagi geografik nomlar ma`nosi, etimologiyasiga alohida ahamiyat berilgan. www.arxiv.uz andijon, kandibodom, isfara, xo`jand, ahsi, xo darvesh, sayhun, marg`ilon haqida batafsil ma`lumotlar mavjud. bulardan tashqari, abu hayyon (xiii - xiv asrlar), jaloliddin turkiy (xiv - xv asrlar), mirzo ulug`bek (xiv - xv asrlar), abulg`ozixon (xvi asr), qori rahmatulla buxoriy (vozix) (xix asr) asarlarida toponimikaga va geografik terminshunoslikka oid ma`lumotlar keltirilgan. bu jihatdan abulg`ozixonning “shajarai turk”, mirzo ulug`bekning “to`rt ulus tarixi”, qori rahmatulla buxoriyning “xotiralar”, “sayram risolasi” nomli asarlari ayniqsa diqqatga sazovordir. mamlakatimizda toponimika va geografik terminshunoslikning xx asrdagi rivojlanishida mahalliy tadqiqotchi olimlar bilan birga o`rta osiyoni o`rgangan rus olimlarining ham hissasi katta bo`ldi. www.arxiv.uz bular orasida v.v.bartold, v.p. semenov - tyanshanskiy, e.m. murzayevlarni alohida ko`rsatish mumkin. v.v.bartold o`zi tarixchi, …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "toponomika"

1425194826_60256.pptx /docprops/thumbnail.jpeg презентация powerpoint toponimika www.arxiv.uz reja: toponimik atamalar va tushunchalar toponimikaning rivojlanish tarixidan geografik nomlarning oddiy so`zlarga aylanishi (detoponimizatsiya) geografik nomlarning ma`nosi haqida www.arxiv.uz www.arxiv.uz har bir fanni, shu jumladan toponimikani ham puxta o`rganish uchun uning atama va tushunchalarini bilish zarur. toponimikaning o`ziga xos atama va tushunchalari mavjud. bularning eng muhimlari quyidagilar: abbreviatsiya - geografik nomlarning qisqartirilgan shakli: xxr, aqsh, mar, bam, donbass, kuzbass, rf va boshqalar. antonim nomlar - bir - biriga teskari ma`noli geografik nomlar: oqdaryo - qoradaryo, kungay olatog`i - terskay olatog`i, yuqori chirchiq - quyi chirchiq, oqtog` - qoratog` va bo...

PPTX format, 1.6 MB. To download "toponomika", click the Telegram button on the left.

Tags: toponomika PPTX Free download Telegram