shevalarning morfologik xususiyatlari

DOCX 6 pages 17.9 KB Free download

6 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 17.9 KB

File type DOCX

Pages 6

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 6

shevalarning morfologik xususiyatlari gediyorova guliza 📝annotatsiya от номаларнинг морфологик белгиларига келишик, сон, нисбат, аниқлик, кичиклик ва жойлашўрингиз киради. баъзи номалар эса жанр, кишилик каби қўшимча белгиларга ҳам эга бўлади. номаларнинг морфологик хусусиятлари уларнинг гапдаги вазифасини ва маъносини аниқлашда муҳим роль ўйнайди. 🔑kalit so'zlar. ot, son, qo‘shimchalar, tushum, kelishik, jamlak, jins, ravish, holat, shaxs, otlarning payt qo'shimchalari otlarning payt qo'shimchalari zamon ma'nosini ifodalaydi va fe'lga bog'liq holda 3 ta asosiy shaklga ega: o'tgan zamon (-gan, -kan, -gan), hozirgi zamon (-ayotgan, -ib yurgan) va kelasi zamon (-adigan, -moqchi). ba'zi otlar payt qo'shimchalarini qabul qilmaydi, bu ularning lug'aviy xususiyatlariga bog'liq. masalan, abstrakt otlar yoki jamiyat nomlari odatda payt qo'shimchasini olmaydi. payt qo'shimchalari otlarning grammatik funksiyasini o'zgartirishi mumkin, masalan, "kitob" so'zi "o'qigan kitob" yoki "o'qiyotgan kitob" bo'lib, "o'qish" fe'lining munosabatini ko'rsatadi. otlarning nisbat qo'shimchalari "-lik", "-chilik" kabi qo'shimchalar mansublik nisbatini ifodalab, kasb, millat yoki sifatlarga nisbatan qo'llaniladi va ular yangi otlar hosil qilishda ishlatiladi, …

2 / 6

bo'lib, qo'shimcha o'zgarishlarni ham o'z ichiga oladi. bu esa fonetik qonunlarga bog'liq holda sodir bo'ladi. ba'zi otlarda ko'plik shakli "-lar" qo'shimchasini qo'shish orqali hosil bo'ladi, ammo ularning bir qismi, masalan, "qo'zilar", asosda o'zgarishlarni talab qiladi. bu esa taxminan 20% otlarga tegishli. otlarning ravish qo'shimchalari otlarning kelishik qo'shimchalari (birlik va ko'plikda 6 ta kelishik) ularning gapdagi vazifasini aniqlaydi va jumla tuzilishida muhim rol o'ynaydi; ularning soni grammatik jihatdan 6 dan ortiq bo'lishi mumkin. otlarning ko'plik shakli -lar qo'shimchasi bilan, ba'zan esa -lar, -lar, -lar shakllarida ifodalanadi va bu qo'shimchalarning ishlatilishi otning oxiridagi tovushga bog'liq. masalan, "uy" - "uylar", "kitob" - "kitoblar". otlarga egalik qo'shimchalari (-im, -ing, -i, -imiz, -ingiz, -lari) qo'shilib, egalik munosabatini bildiradi. 6 ta egalik qo'shimchasining har biri o'ziga xos shaxsni ifodalaydi. otlarning sifatdosh qo'shimchalari sifatdosh qo'shimchalari jumlada aniqlovchi vazifasini o'taydi va ular otlarni turli xil xususiyatlariga ko'ra tavsiflaydi. masalan, "o'qiyotgan talaba" yoki "yangi uy" iboralardagi "o'qiyotgan" va "yangi" …

3 / 6

: -gan, -gan, -uvchi/uchu va ular o'tgan zamon, hozirgi zamon va kelasi zamon fe'l shakllarini ifodalaydi. ba'zi otlarga fe'ldosh qo'shimchalari qo'shilganda, ularning ma'nosi o'zgarib, sifat yoki ravish vazifasini ham bajarishi mumkin, masalan, "o'qigan talaba" (sifat). otlarning egalik qo'shimchalari otlarning egalik qo'shimchalari 7 ta shaxsni (1-shaxs, 2-shaxs, 3-shaxs) va har bir shaxs uchun birlik va ko'plik sonlarini bildiradi, jami 14 ta qo'shimcha mavjud. egalik qo'shimchalari otlarning kelishik qo'shimchalari bilan birgalikda ishlatilganda, egalik qo'shimchalari kelishik qo'shimchalaridan oldin qo'yiladi, masalan, "kitobimning" (meniki, genitiv kelishigi). ba'zi otlarda egalik qo'shimchalari birikib, qisqartirilgan shakllar hosil qiladi, masalan, "kitobi" o'rniga "kitobim" shakli qo'llanishi mumkin. bu fonetik o'zgarishlar bilan bog'liq. otlarning boshqa morfologik xususiyatlari otlarning o‘ziga xos kelishik shakllariga ega bo‘lishi (6 ta kelishik) ularning gapdagi sintaktik vazifasini belgilashda yordam beradi va bu morfologik xususiyatdir. otlarning grammatik jinsga (erkak, ayol, o‘rta) bo‘linishi ba'zi tillarda, jumladan, o'zbek tilida ham kuzatiladi, bu ularning morfologik xususiyatlarini aniqlashda muhim ahamiyatga ega. otlarning …

4 / 6

inishda bo'ladi, masalan, "mol", "xalq" kabi otlar 1 ta shaklda qo'llaniladi. otlarning kelishik qo'shimchalari ba'zi otlar kelishik qo'shimchalarini qo'shganda o'zakdagi tovushlar o'zgarishi mumkin, masalan, "uy" so'zi "uyning", "uyga" kabi shakllarni hosil qiladi. bu fonetik o'zgarishlar morfologik tahlil uchun muhimdir. otlarning kelishik qo'shimchalari 6 ta bo'lib, ular har bir otning qanday holatda ishlatilganligini ko'rsatadi: (1) - ot, (2) - genitiv, (3) - dativ, (4) - akk., (5) - ablativ, (6) - lokativ. otlarning kelishik qo'shimchalari qo'shilishidan oldin, ba'zi hollarda, bog'lovchi undoshlar qo'shiladi, bu esa so'z shakllarining to'g'ri hosil bo'lishini ta'minlaydi. masalan, "kitob" so'zining kelishik qo'shimchalari bilan bog'lanishida bu hodisa kuzatiladi. 📌xulosa отмишдаги, келажакдаги ва ҳозирги замон феълларига мос келувчи морфологик белгилари билан, отларнинг сон, келишик ва нишони каби морфологик хусусиятлари ўзбек тилида муҳим роль ўйнайди. уларнинг грамматик функциясини аниқлашда катта аҳамиятга эга. 📚foydalanilgan adabiyotlar 1. бобур, заҳириддин муҳаммад. бобурнома. 2. рашидов, а. олтин ўзбек тили грамматикаси. 3. тошхўжаев, а. ўзбек тили …

5 / 6

shevalarning morfologik xususiyatlari - Page 5

Want to read more?

Download all 6 pages for free via Telegram.

Download full file

About "shevalarning morfologik xususiyatlari"

shevalarning morfologik xususiyatlari gediyorova guliza 📝annotatsiya от номаларнинг морфологик белгиларига келишик, сон, нисбат, аниқлик, кичиклик ва жойлашўрингиз киради. баъзи номалар эса жанр, кишилик каби қўшимча белгиларга ҳам эга бўлади. номаларнинг морфологик хусусиятлари уларнинг гапдаги вазифасини ва маъносини аниқлашда муҳим роль ўйнайди. 🔑kalit so'zlar. ot, son, qo‘shimchalar, tushum, kelishik, jamlak, jins, ravish, holat, shaxs, otlarning payt qo'shimchalari otlarning payt qo'shimchalari zamon ma'nosini ifodalaydi va fe'lga bog'liq holda 3 ta asosiy shaklga ega: o'tgan zamon (-gan, -kan, -gan), hozirgi zamon (-ayotgan, -ib yurgan) va kelasi zamon (-adigan, -moqchi). ba'zi otlar payt qo'shimchalarini qabul qilmaydi, bu ularning lug'aviy xususiyatlariga bog'liq. masalan, abstrakt...

This file contains 6 pages in DOCX format (17.9 KB). To download "shevalarning morfologik xususiyatlari", click the Telegram button on the left.

Tags: shevalarning morfologik xususiy… DOCX 6 pages Free download Telegram