morfalogik uslubiyat

PPTX 17 pages 197.4 KB Free download

17 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 197.4 KB

File type PPTX

Pages 17

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 17

powerpoint presentation morfalogik uslubiyat shermatova zebo xalilovna 1. morfologik tahlilning amaliy qo'llanilishi 2. so'zlarning morfologik tarkibini tahlil qilish usullari 3. morfologik tahlilning asosiy tushunchalari reja: so'z yasalishi jarayonlari so'z yasalishi jarayonlarida 3 ta asosiy usul – affiksatsiya (qo'shimchalar qo'shish), kompozitsiya (qo'shma so'zlar yasash) va konversatsiya (so'zning ma'nosi va sinfi o'zgarishi) keng qo'llaniladi. o'zbek tilida ot, sifat, fe'l kabi 3 ta asosiy so'z turkumidan yangi so'zlar yasashda turli affikslarning (qo'shimchalarning) 10 dan ortiq turi ishlatiladi. so'z yasalishi natijasida 2000 dan ortiq yangi so'zlar yillik ravishda o'zbek tiliga kirib keladi va ularning morfologik tahlili lingvistik tadqiqotlar uchun muhim ahamiyatga ega. kompyuterda morfologik tahlil tahlil jarayoni odatda 3 bosqichdan iborat: lemmatizatsiya, qismdan so'z tahlili va sintaktik tahlil. har bir bosqichda aniqlik darajasi 90% dan yuqori bo'lishi mumkin. kompyuterda morfologik tahlil, so'zlarni 1000 dan ortiq morfologik xususiyatlarini aniqlashga, masalan, fe'l zamonini, ot holatini va boshqalarni aniqlashga imkon beradi. uzbek tilida morfologik tahlilni amalga oshiruvchi …

2 / 17

ining morfologik xususiyatlari fe'llar zamon (o‘tgan, hozirgi, kelasi), mayl (xabar, buyruq, shart), shaxs va son kabi 10 dan ortiq morfologik xususiyatlarga ega, jumlada yetakchi o‘rinni egallaydi. sifatlar son (birlik, ko‘plik), daraja (taqqoslash darajalari) va kelishik kabi morfologik belgilarga ega bo‘lib, otlarni xususiyatlari bilan tavsiflaydi. otlar 6 ta morfologik belgi (kishilik, son, kelishik, qo‘shimchalar, jins va aniqlik) ga ega bo‘lib, ularning har biri so‘zning shaklini o‘zgartiradi va ma’nosini aniqlashtiradi. ildiz va qo'shimchalarni ajratish usullari so‘zning morfologik tuzilishini tahlil qilishda, ildiz va qo‘shimchalarning chegaralarini aniqlashda fonetik va semantik usullarni birgalikda qo‘llash samarali hisoblanadi, bu jarayonda 2-3 bosqichdan foydalanish mumkin. ildizni aniqlashda morfologik tahlilning 3 ta asosiy usuli qo‘llaniladi: sintetik, tahliliy va kombinatsion usullar, ularning har biri so‘zning tuzilishiga 1-2 ta qo‘shimcha qo‘shish orqali ildizni ajratib olishga yordam beradi. qo‘shimchalarni ajratishda so‘z yasovchi va shakl yasovchi qo‘shimchalarning funksiyasi va o‘rnini aniqlash muhim, masalan, otlarga 5 ta, sifatlarga 3 ta shakl yasovchi qo‘shimcha qo‘shilishi …

3 / 17

lashga va aniqroq natijalar olishga xizmat qiladi. matn tahlili jarayonida morfologik tahlil 20 dan ortiq turdagi grammatik kategoriyalarni aniqlab, so'zlarning sintaktik funksiyalarini aniqlashga imkon beradi va ma'lumotlarni qayta ishlashni tezlashtiradi. morfologik tahlil lug'at yaratishda 50 000 dan ortiq so'z shakllarini tahlil qilish va ularning grammatik xususiyatlarini aniqlashda muhim rol o'ynaydi, bu esa tilni chuqurroq tushunishga yordam beradi. grammatik kategoriyalar grammatik kategoriyalar so‘zlarning 12 tagacha turli xususiyatlarini, masalan, fe’lning zamon, mayl, ovoz kategoriyalari kabi ifodalaydi. otlarning son (birlik, ko‘plik), kelishik (6 ta kelishik) kategoriyalari morfologik tahlilning muhim qismlaridir. sifatlarning daraja (taqqoslash darajalari: oddiy, taqqoslash, ustunlik) kategoriyasi semantik va grammatik jihatdan muhim rol o‘ynaydi. affikslar: prefikslar, suffikslar, infikslar suffikslar so'z oxiriga qo'shilib, so'z turkumini o'zgartirishi yoki yangi grammatik ma'nolar qo'shishi mumkin, masalan, otlarga qo'shilgan "-lik", "-chi", "-gar" kabi 3 ta suffiks. prefikslar so'z boshida qo'shilib, so'zning ma'nosini o'zgartiradi, masalan, "yoz-" (yozmoq) fe'liga "yoz-ish", "yoz-ilgan" kabi 2 ta suffiks qo'shilishi mumkin. infikslar, so'z …

4 / 17

shi, son kabi kategoriyalarni tahlil qilish zamon, mayl, kishi kategoriyalari fe'lning morfologik xususiyatlarini ifodalaydi va ularning birgalikdagi kombinatsiyasi 3 xil zamon, 2 xil mayl va 3 shaxsni o'z ichiga olgan 18 ta turli shaklni hosil qilishi mumkin. mayl kategoriyasi fe'lning haqiqatdagi amal bajarilishini yoki bajarilmasligini, shuningdek, istak, taxmin kabi qo'shimcha ma'nolarni bildiradi; bu kategoriya 2 ta asosiy maylni (ravshan va shart mayllarini) o'z ichiga oladi. kishi kategoriyasi fe'lning qanday shaxs tomonidan bajarilishini (1-shaxs, 2-shaxs, 3-shaxs) ko'rsatadi, bu esa gapning mazmunini aniqlashtirishda muhim rol o'ynaydi va grammatik jihatdan 3 ta asosiy variantga ega. morfemalar: turlari va vazifalari o'zbek tilida morfologik tahlil qilishda kamida 5 ta asosiy morfema turi aniqlanadi: ildiz, qo'shimcha, affiks, prefiks va sufikslar. ular so'z tuzilishini tushunishga yordam beradi. ba'zi morfemalar, masalan, ko'plik qo'shimchalari (-lar, -lar), bir nechta so'z turkumiga qo'llanishi mumkin, bu ularning ko'p qirrali funksiyasini ko'rsatadi. bunday holatlar so'zning grammatik rolini aniqlashda muhim ahamiyat kasb etadi. morfemalar …

5 / 17

kabi, 100000 dan ortiq so'z va morfologik xususiyatlar bilan ishlay oladi va turli platformalarda qo'llanilishi mumkin. ba'zi dasturlar morfologik tahlilni 95% dan yuqori aniqlik bilan bajaradi, bu esa so'z shakllarini to'g'ri aniqlash va tahlil qilish imkonini beradi. ba'zi dasturlar morfologik tahlilni 95% dan yuqori aniqlik bilan bajaradi, bu esa so'z shakllarini to'g'ri aniqlash va tahlil qilish imkonini beradi. e'tiboringiz uchun rahmat @taqdimot_robot image1.png

Want to read more?

Download all 17 pages for free via Telegram.

Download full file

About "morfalogik uslubiyat"

powerpoint presentation morfalogik uslubiyat shermatova zebo xalilovna 1. morfologik tahlilning amaliy qo'llanilishi 2. so'zlarning morfologik tarkibini tahlil qilish usullari 3. morfologik tahlilning asosiy tushunchalari reja: so'z yasalishi jarayonlari so'z yasalishi jarayonlarida 3 ta asosiy usul – affiksatsiya (qo'shimchalar qo'shish), kompozitsiya (qo'shma so'zlar yasash) va konversatsiya (so'zning ma'nosi va sinfi o'zgarishi) keng qo'llaniladi. o'zbek tilida ot, sifat, fe'l kabi 3 ta asosiy so'z turkumidan yangi so'zlar yasashda turli affikslarning (qo'shimchalarning) 10 dan ortiq turi ishlatiladi. so'z yasalishi natijasida 2000 dan ortiq yangi so'zlar yillik ravishda o'zbek tiliga kirib keladi va ularning morfologik tahlili lingvistik tadqiqotlar uchun muhim ahamiyatga ega. kompyute...

This file contains 17 pages in PPTX format (197.4 KB). To download "morfalogik uslubiyat", click the Telegram button on the left.

Tags: morfalogik uslubiyat PPTX 17 pages Free download Telegram