bolalar adabiyoti fanining maqsad va vazifalari

DOC 73.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1662756199.doc bolalar adabiyoti fanining maqsad va vazifalari reja: 1. o`zbek bolalar adabiyoti va xalq og`zaki ijodi. 2. o`zbek bolalar adabiyotining vujudga kelishi. 3. bolalar adabiyotini davrlashtirish. 4. ertaklar, maqollar, topishmoqlar, tez aytish ijodkor xalq badiiy so`zning yosh avlod tarbiyasidagi kuchi va jozibasiga qadim zamonlardanoq ishongan . u o`zining eng noyob asarlarini so`z mo``jizasi bilan dunyoga keltirgan. hali yozuv nimaligini bilmagan vaqtlarda ham odamlar o`yin-kulgini, surat chizishni bilganlar. xalqimiz orasidan buyuk iste`dod sohiblari baxshilar, naqqoshlar, sangtarolar va roviylar yetishib chiqqanlar.ularning asarlarida ko`hna tarix izlari, xalq termalari, dostonlarida ona allalari va bola o`yinlarida saqlanib qolgan. ertaklar, maqollar, topishmoqlar, tez aytishlar bolalarning dunyo qarashini kengaytiradi, bolaning ma`naviy dunyosini shakllantiradi. bolalar endi o`z harakatlarida kattalarga taqlid qiladilar. bolalarni yoshligidanoq foydali ishlarga o`rgatish mashg`ulotlar, qo`shiqlar, ertaklar orqali amalga oshiriladi. bola allalagan ona o`ziga xos poeziya yaratadi. u beshik ustida bugun aytgan so`zlarini ertaga takrorlamaydi, nimadir qo`shib boyitibroq aytadi. shu yusinda allalar, ermaklar, qo`shiqlar, termalar, topishmoqlar …

panchatantira”, ”kalila va dimna”, ”romayana”, ”maxobxarat”, “ming bir kecha” shular jumlasidandir. bu holat yangi eraning boshlanishiga to`g`ri keladi. eng qadimiy janrlardan biri bu qo`shiq janridir. qo`shiqlarning ham eng qadimiysi bu beshik qo`shiqlari hisoblanadi. bola tug`ilib tili chiqqunga qadar kattalar ularga alla aytib beradilar, tarbiyachilar turli mashg`ulotlar o`tkazadilar, turmushga zarur bo`lgan dastlabki hayotiy qoidalarni o`rgatadilar. beshik qo`shiqlari hamma xalqlarda bor. xususan, ming yillar ilgari ham beshik qo`shiqlari bo`lgan. beruniy, ibn sino asarlari orqali juda ko`p qo`shiqlar yetib kelgan. beshik qo`shiqlarini kengroq ma`noda allalar, ovunmachoqlar, ibrat-o`gitlar deb aytiladi. a l l a l a r. beshik qo`shiqlari bu alla demakdir. allani qadimda “b a l u – b a l u” deb ham aytganlar. a.navoiy esa allani “n a v o g o`” deb atagan. alla turli xalqlarda turlicha atalgan: turklarda “ninni”, tatarlarda “elli”, ”belli”, qoraqalpoqlarda “heyya”, va “heyya” va hokoza. ularning vazifasi bir xil – bolalarni uxlatish, ovutishdir. ibn sino allani …

b turisharkan.ikkinchisi uyqu boladan ajralib beshikda qolsin. qoshg`ariy :» i s i r i q i s i r i q , ey j i n , e s x u sh i n g n i y o` q o t” deydi. ovutmachoqni alladan farqi bor: alla chaqaloqni tinchlantiradi, ovutmachoq esa bolani bir narsa bilan mashg`ul qilishga katta rol o`ynaydi. chaqaloqning qiz yoki o`g`illigiga qarab erkalatuvchi so`zlar tanlanadi. o`g`il bolaga kiyim kiydirish vaqtida aytiladigan so`zlarga diqqatingizni qarating: chaqaloqqa chakmancha, olib keling dadasi yoqasiga tugmacha taqib keling dadasi. qiz bolaning sochlari haqida kup qo`shiqlar mavjud. onalar qizaloqlarini sochlarini parvarish qilib silab-siypalab qo`yidagicha erkalatadilar: qizim , qizim qizomadi, sochlari nega uzomadi. onasi yuvib taramadi o`shaning uchun uzomadi. yoki osmondagi oyni bolaga tanishtirish lavhasiga diqqatingizni qarating: oymo`ma illa qanoti tilla. jo`ravoyning yuzini sovuq suvga yuvma. shundan keyin bolaga oyni ko`rsatasiz, bola oyni taniydigan bo`ladi. m a q o l l a r …

iboralar izoh talab qilmaydi. to`g`ri ma`nodagi t a r b i ya v i y x a r a k t ye r d a g i iboralar: ”bola degan oz gapiradi”, “kechasi uy supirib bo`lmaydi”, “nonni tanlamasdan olinadi” kabilar ham izoh talab qilmaydi. bolaga aytiladigan m a j o z i y g a p l a r ham bor .ular ko`chma ma`noda ishlatiladi: “ko`zingga qarab yur”, “og`zingga qarab gapir”, “tilingni shirin qil” kabi iboralarni bolalar birdan tushunavermaydilar. asta-sekin hayot tajribasi ortishi bilan tushunib oladilar. bir qancha iboralar borki, bolaga baho berishda uning xulqini belgilashda ishlatiladi: “hoy bola qadamingni to`g`ri bos”, ”teringga somon tiqdiraman”, ”sulaymon o`ldi devlar qutildi”, “sayoq yurma-tayoq yeysan”, ”yeb to`ymagan yalab to`yadimi” kabi. yana bir turkum ibrat so`zlar borki, ularni v o q ye a b a n d i b r a t so`zlar deymiz. ular kichik didaktik hikoyalar bo`lib , mazmunida biror bir maqol …

tobxonligi tarzida qarashni lozim deb bilamiz. chunki bolalar adabiyoti tushunchasi bilan bolalar kitobxonligi tushunchasi bir-biridan farq qiladi. masalan: s.ayniyning «esdaliklar” memuar asari, oybekning “bolalik”, a.qahhorning “o`tmishdan ertaklar” asarlari bolalar adabiyotining namunalari sanaladi. aslida bu asarlarning qahramonlari bolalar ( sadriddin, mussa, abdulla ) bo`lsalar-da, voqelik kattalar didi bilan idrok qilingan. demak, bolalik muammolari kattalargagina xos badiiy tafakkur sintezidan o`tkazilib o`sha davrga munosabat bildirilgan. bunday asarlar bolalar yosh xususiyatiga dunyoqarashi bolalar tili gapirish manerasiga xos belgilarga rioya qilinmagan. keyinchalik bolalar uchun alohida adabiyot yaratish ehtiyoji paydo bo`ldi. o`zbek bolalar adabiyoti uchun maxsus adabiyotni vujudga keltirish harakatlari xx asr boshlarida bolandi. bu haraktning boshlovchilari hamza, ayniy, avloniy, azjiy kabilar bolalarni ma`rifatga chorlovchi yangi usuldagi maktablar ochdilar va darsliklar yaratdilar. albatta bu darsliklar bolalar yosh xususiyatlariga muvofiq bo`lishiga alohida e`tibor berdilar. 30 - yillarda g`.g`ulom, oybek, h.olimjon, uyg`un kabi yozuvchilar bilan bir qatorda bolalar adabiyotining zafar diyor, sulton jo`ra, adham rahmat, shukur sa`dulla, ilyos …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "bolalar adabiyoti fanining maqsad va vazifalari"

1662756199.doc bolalar adabiyoti fanining maqsad va vazifalari reja: 1. o`zbek bolalar adabiyoti va xalq og`zaki ijodi. 2. o`zbek bolalar adabiyotining vujudga kelishi. 3. bolalar adabiyotini davrlashtirish. 4. ertaklar, maqollar, topishmoqlar, tez aytish ijodkor xalq badiiy so`zning yosh avlod tarbiyasidagi kuchi va jozibasiga qadim zamonlardanoq ishongan . u o`zining eng noyob asarlarini so`z mo``jizasi bilan dunyoga keltirgan. hali yozuv nimaligini bilmagan vaqtlarda ham odamlar o`yin-kulgini, surat chizishni bilganlar. xalqimiz orasidan buyuk iste`dod sohiblari baxshilar, naqqoshlar, sangtarolar va roviylar yetishib chiqqanlar.ularning asarlarida ko`hna tarix izlari, xalq termalari, dostonlarida ona allalari va bola o`yinlarida saqlanib qolgan. ertaklar, maqollar, topishmoqlar, tez ayt...

DOC format, 73.0 KB. To download "bolalar adabiyoti fanining maqsad va vazifalari", click the Telegram button on the left.

Tags: bolalar adabiyoti fanining maqs… DOC Free download Telegram