psixologiya haqida tushuncha va fanining vazifalari

DOCX 168 pages 450.0 KB Free download

168 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 450.0 KB

File type DOCX

Pages 168

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 168

1-mavzu: psixologiya haqida tushuncha. reja: 1.psixologiya haqida umumiy tushuncha. 2.psixologiya fanining ta`rifi va psixika haqida tushuncha. 3.psixik qonuniyatlar: psixik jarayonlar, psixik xususiyatlar, psixik holatlar, psixik hodisalar va ularning mazmuni. tayanch tushunchalar:psixologiya fanining tarixi,taraqqiyotning turli bosqichlarida psixika haqidagi turli ta`limotlar,markaziy osiyoda psixologik ta’limotlar. psixologiya fanining predmeti barcha fanlar kabi psixologiya fanining ham o‘ziga xos predmeti bor. masalan, fizika fani harakatdagi materiyaning fizik xossalarini, kimyo fani kimyoviy xossalarni, biologiya biologik xossalarni o‘rganadi. psixologiya o‘rganadigan hodisalarning o‘ziga xos xususiyatlarini aniqlash murakkabroqdir. bu hodisalarni tushunish psixologiya fanini o‘rganishni o‘z oldiga maqsad qilib qo‘ygan odamning dunyoqarashi va qiziqishiga bog‘liqdir. psixologiya insoniyatga tanish bo‘lgan eng murakkab ilm haqidagi fandir. psixologiya bo‘yicha adabiyotlarda uning predmetini qisqacha qilib psixika deb ta’rif berishadi. psixika — bu inson ruhiyatining shunday holatiki u tashqi olamni (ichki ruhiy olamni ham) ongli tarzda aks ettirishimizni, ya’ni bilishimiz, anglashimizni ta’minlaydi. psixologiyaning vazifalari boshqa fan vazifalaridan ancha murakkabroq, chunki psixologiyada bilish ning obyekti va subyekti …

2 / 168

antiradi, quvontiradi yoki uning g‘azabini qo‘zg‘atadi, ya’ni odamda ma’lum his-tuyg‘ular uyg‘otadi. odam nimagadir intiladi, o‘z oldiga qo‘ygan maqsadlariga erishish yo‘lida sabot va matonat ko‘rsatadi, irodasini ishga soladi. ba’zi hollarda psixik jarayonlar ancha murakkab va barqaror ko‘rinishga ega bo‘ladi, ularning aktivligi kuchaygan yoki susaygan holda namoyon bo‘ladi, ma’lum kechinmalarni maydonga keltiradi. bular psixik holatlar deb ataladi. obrazlaridir. psixik aks ettirish obyektiv olamning subyektiv obrazi, voqelikning miyadagi aksidir. odam psixikasini, odam psixik faoliyatining qonuniyatlarini, uning kelib chiqish mexanizmlarini o‘rganuvchi fan psixologiya deb ataladi. kundalik turmush va ilmiy psixologiya. har qanday fan negizida ma’lum darajada odamlarning turmushi va amaliy tajribasi o‘z aksini topadi. har qanday shaxs kundalik turmushning o‘ziga xos psixologik bilimlarini egallagan bo‘lib, o‘z saviya-si, salohiyati bilan turlicha kamolot ko‘rsatkichiga egadir, hatto uning turmush tajribasi va bilimlari ilmiy psixologik bilimlardan ustunroq bo‘lishi mumkin (masalan: «qari bilganni pari bilmas»). kundalik muloqot davomida boshqa odamlarni kuzatib borgan kishilarning o‘zaro birgalikda harakat qi- lishga ehtiyoji, …

3 / 168

o‘tgan mutafakkirlar fales, anaksimen, geraklit, demokrit, epikur, ploton, lukretsiylar ta’limotidan keyin ruh tanaga jon bag‘ishlovchi moddiy asos, hayotiy jarayonni boshqaruvchi, idora etuvchi a’zo sifatida qaralgan. psixika haqidagi ta’limotlarning rivojlanishi uchun aflotun (er.av. 427—347-yillar) alohida sharoit yaratib berdi. u jonning qismlari to‘g‘risidagi tushunchani yaratdi. aflotunning shogirdi arastuning «jon to‘g‘risida»gi asari psixologiyaning bu davrga kelib bilimlar sohasi sifatida ajralib chiqishiga sabab bo‘ldi. antik psixologiyaning eng yuqori cho‘qqisi aristotelning ruh haqidagi mashhur ta’limoti hisoblanadi. mashhur faylasuf gegel aytganidek: «biz psixologiyada ega bo‘lgan yaxshi narsalar bu aristoteldan olgan narsalarimizdir». arastu kishilik tafakkuri tarixida birinchi bo‘lib ruh va jon tananing ajralmas qismlari ekanligi g‘oyasini ilgari surdi. shu sababli ham arastu psixologiya fanining otasi sifatida talqin qil inadi. «psixologiya», ya’ni jon haqidagi fan so‘zi (yunoncha «psyche» — ruh, jon, «logos» — fan, ta’limot ma’nosini angla- tadi) bizning davrimizda ham saqlanib qolgan. «tibbiyotning otasi» gippokrat (er.av. 460—377-yy.) tafakkur va sezgi organi miya ekanligini ta’kidlaydi. uning yozishi- cha: …

4 / 168

oylashgan barcha tana qismlari harakatchanligi va sezuvchanligini yo‘qotadi, degan xulosani olim asoslab berdi. geraklit, demokrit, aflotun, arastularning ta’limotlari keyingi asrlarda psixologik g‘oyalarning rivojlanishi uchun tayanch nuqta bo‘ldi. «bu — ruhiy dunyosi ulkan odam» deganda biz jismsiz va abadiy barhayot narsani emas, balki psixikani nazarda tutamiz. xvii asr psixologlar ko‘z o‘ngida psixikaga bo‘lgan qarash- larning tubdan o‘zgarish davri sifatida namoyon bo‘ladi. psixologik fikr taraqqiyotidagi yangi davrni «fanlar malikasi» bo‘lib hisoblangan mexanika ta’sirida paydo bo‘lgan konsepsiyalar ochib berdi. bu ta’limotlarning asosida fanning ulug‘ zahmat- kashlari rene dekart (1598—1660), benedit spinoza (16321677), tomas robbe (1588-1679), djon lokk (1632-1704), gomfrits leybnits (1646-1716) kabilar turar edi. 1881-yili berlin universiteti huzurida eksperimental psixologiya institutini tashkil qildi. professor a.f. lazurskiy (1874—1917) tomonidan ta’lim masalalarini o‘rganishda keng qo‘llaniladigan tabiiy eksperi- ment metodi ishlab chiqildi. nazorat savollari: 1. psixologiya nimani o‘rganadi? unga ta’rif bering. psixika nima? 2. kundalik turmushdagi hodisalar va ilmiy psixologiya de- ganda nimani tushunasiz? 3. psixologiya …

5 / 168

gi ta’limotlaridan to‘g‘ridan to‘g‘ri foydalanadi. o‘z navbatida umumiy psixologiya ham bolalar psixologiyasining yutuqlariga asoslanadi. umumiy psixologiya normal taraqqiy etgan katta yoshdagi odamlarning psixik jarayonlari va individual-psixologik xususiyatlarini o‘rganar ekan, bu psixik jarayonlar va individual-psixologik xususiyatlarning paydo bo‘lishini bilish kerak bo‘ladi. psixik jarayonlar va shaxsiy psixologik xususiyatlarning turli yoshdagi bolalarda paydo bo‘lishi masalasi bilan yosh davrlari psixologiyasi shug‘ullanadi. demak, bolalar psixologiyasi bilan umumiy psixologiya hamda yosh davrlari psixologiyasi fani o‘zaro uzviy bog‘liq fandir. bolalar psixologiyasi anatomiya va fiziologiya fanlari tomonidan qo‘lga kiritilgan yutuqlardan ham keng foydalanadi. bunda bolalar psixologiyasi xususan bolalar nerv sistemasi va oliy nerv faoliyatining ma’lumotlaridan foydalanmay ish ko‘ra olmaydi. bolalar nerv sistemasining sog‘lom rivojlanishi va me’yoriy ishlashi bola psixikasi rivojlanishining muhim shartlaridandir. shuning uchun bolalar psixologiyasi mutaxassislari bola nerv sistemasining taraqqiyot masalalari bilan bevosita ta nish bo‘lishlari lozim. bolalar psixologiyasi pedagogika fani bilan ham yaqindan aloqadadir. pedagogika fani yoshlarga ta’lim-tarbiya berish va ularni har tomonlama rivojlantirish haqidagi fandir. …

Want to read more?

Download all 168 pages for free via Telegram.

Download full file

About "psixologiya haqida tushuncha va fanining vazifalari"

1-mavzu: psixologiya haqida tushuncha. reja: 1.psixologiya haqida umumiy tushuncha. 2.psixologiya fanining ta`rifi va psixika haqida tushuncha. 3.psixik qonuniyatlar: psixik jarayonlar, psixik xususiyatlar, psixik holatlar, psixik hodisalar va ularning mazmuni. tayanch tushunchalar:psixologiya fanining tarixi,taraqqiyotning turli bosqichlarida psixika haqidagi turli ta`limotlar,markaziy osiyoda psixologik ta’limotlar. psixologiya fanining predmeti barcha fanlar kabi psixologiya fanining ham o‘ziga xos predmeti bor. masalan, fizika fani harakatdagi materiyaning fizik xossalarini, kimyo fani kimyoviy xossalarni, biologiya biologik xossalarni o‘rganadi. psixologiya o‘rganadigan hodisalarning o‘ziga xos xususiyatlarini aniqlash murakkabroqdir. bu hodisalarni tushunish psixologiya fanini o‘rgan...

This file contains 168 pages in DOCX format (450.0 KB). To download "psixologiya haqida tushuncha va fanining vazifalari", click the Telegram button on the left.

Tags: psixologiya haqida tushuncha va… DOCX 168 pages Free download Telegram