badiiy asar haqida

DOC 2.0 MB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1662756351.doc αζαρ reja: 1. "badiiy asar" tushunchasi. 2. badiiy asar - badiiy kommunikatsiya vositasi. 3. badiiy ijod jarayoni haqida. 4. badiiy asar sistem butunlik sifatida. badiiy adabiyot va san`at badiiy asar shaklida yashaydi, shunga ko`ra, badiiy asar adabiyot va san`atning yashash shakli hisoblanadi. avvalo, "badiiy asar" degan birikma keng va tor ma`noda qo`llanishini e`tiborga olish zarur. keng ma`noda badiiy asar deyilganda san`atga(musiqa, rassomlik, haykaltaroshlik, kino, teatr v.h.) aloqador, insonning go`zallik qonuniyatlari asosidagi ijodiy-ruhiy faoliyati mahsuli bo`lmish yangi mavjudlikni tushunamiz. bu ma`noda musiqa asari ham, haykal yoki rangtasvir ham, film yoki spektakl ham — bari badiiy asar sanaladi, ularning bariga nisbatan "badiiy asar" atamasini qo`llash to`g`ri bo`ladi. biz kursimiz davomida mazkur birikmani tor ma`noda qo`llab, bunda badiiy adabiyotga mansub bo`lgan har qanday asarni tushunamiz. ya`ni, "badiiy asar" deganda biz "adabiy badiiy asarni" nazarda tutamiz. badiiy asar haqida gap ketganda, avvalo, uning badiiy kommunikatsiya(badiiy muloqot) vositasi ekanligiga to`xtalish joiz. ma`lumki, muloqot paytidagina …

angan "suhbat-muloqot", maktub adaresat qo`liga yetib borgach, yana jonlanadi. endi siz adresat tasavvuridagi suhbatdoshsiz: real suhbatdoshga aylangan adresat sizning gaplaringizni "eshitadi". ma`lum bo`ladiki, maktub, umuman, yozma nutq muddati kechiktirilgan muloqot, matn esa muloqotning amalga oshish vositasi ekan. shunga o`xshash, yozuvchi ham ijod onlarida tasavvuridagi o`quvchi bilan muloqotda bo`ladi: unga muayyan badiiy informatsiyani yetkazadi, o`zining o`y-hislari bilan o`rtoqlashadi, u bilan bahslashadi, uni nimalargadir ishontirishga intiladi... ayni shu muloqot - ijodiy jarayon asar matnida muhrlanadi. xuddi maktubga o`xshash, asarni o`qish jarayonida muloqot qaytadan jonlanadi, endi yozuvchi tasavvurdagi "suhbatdosh" mavqeida tursa, o`quvchi real suhbatdoshga aylanadi. ko`ramizki, badiiy matn muddati kechiktirilgan badiiy muloqot, badiiy asar esa shu muloqotning amalga oshishini ta`minlovchi vosita ekan. demak, ijodkor va o`quvchi orasidagi badiiy muloqotni amalga oshirishga xizmat qilgani uchun ham badiiy asar badiiy muloqot vositasi deb tushuniladi. badiiyat hodisasi faqat ikki ong tutashgan nuqtadagina mavjud (m.baxtin) bo`ladi. ya`ni, badiiy asar o`qish (hamda ijod) jarayonidagina badiiyat hodisasiga aylanadi, o`qilmagan …

) narsalarni ko`radi, ko`radigina emas, sizu bizga mutlaqo ta`sir qilmagan narsa uning ko`nglida chinakam to`fon qo`zg`ashi mumkin; sizu bizga ahamiyatsiz ko`ringan narsa unga olamu odam mohiyatidan so`zlashi, chigal muammolarni yechishi uchun kalit bo`lishi mumkin. demak, san`atkorona nigoh ijodkorga badiiy jihatdan ahamiyatga molik narsa-hodisalarni, ularning muhim nuqtalarini ilg`ab olish imkonini beradi. ta`kidlash joizki, yuqorida aytganimiz ijodkorga xos ta`sirchanlikni ham jo`n tushunmaslik kerak. zero, hodisotu mo`jizalarga, turli hayotiy holatu turfa taqdirlarga, anvoyi fe`lu sajiyali odamlarga boy hayotda hamma ham ta`sirlanadi. albatta, bu taassurotlarning namoyon bo`lishi-da turfa xil. deylik, foje, ayanch holatga duch kelganda kimdir yig`laydi, kimdir yotib qoladi, kimdir taskinni shisha tubidan izlaydi va h. san`atkorda bularning aniq birini ko`rishga intilish ham to`g`ri emas. sababi, san`atkor sirtdan mutlaqo beta`sir qolishi, biroq qalbida ulkan to`fonlar qo`zg`algan, aqliyu shuuri shu holatning mushohadasi bilan band bo`lishi mumkin(ayni shu holatdan ta`sirlanish keyinroq, biror bir asarida namoyon bo`ladi). san`atkor hayotida duch kelgan va ta`sirlangan narsalar uning ko`nglida(ongida) …

atkor xotirasi faktlaru taassurotlar to`planadigan ombor emas, balki faoliyatdagi (safarbarlikdagi) xotira, zero, undagi badiiy-estetik ahamiyatga molik faktu taassurotlar san`atkor ongida har lahza tirilishi, ruhiy parvozga qanot berishi mumkin. badiiy ijodning yana bir muhim unsuri — tasavvur. san`atkorning ijodiy tasavvuri xotirada mavjud fakt va taassurotlardan keraklilarini (ijodiy niyat bilan bog`liq ravishda) uyg`otib, ularni muayyan tartibga solingan manzara holida "ko`rish" imkonini beradi. ya`ni, ijodiy tasavvur hayot materiali(dispozitsiya)ni badiiy asar(kompozitsiya)ga aylantirishda hal qiluvchi ahamiyatga egadir. bilasizki, badiiy ijod haqida so`z ketganda ilhom haqida gapiradilar. ilhomni g`aybdan deyishga moyillik kuchli. albatta, ilhom onlarini, uning yuzaga kelishini mantiqiy izchillikda tushuntirib berish qiyindir. biroq shunisi aniqqi, ilhom yuqoridagicha xususiyatlarga ega shaxsning ijodiy-ruhiy faoliyatidagi muayyan bir bosqichdirki, ushbu onlarda bungacha pishib yetilib kelgan jarayon tezlashadi; ijodkorning umumiy ruhiy quvvati ortadi: aqliy va hissiy mushohada tezligi oshadi, xotira maksimal jonlanadi, narsa-hodisalar orasidagi assotsiativ aloqalarni ilg`ay olish qobiliyati, nigoh o`tkirligi, ta`sirchanlik kuchayadi, ijodiy tasavvur ko`lami kengayadi... ayni shu damlarda …

xshash, badiiy asar ham ijodkor ongida yetiladi, payti kelgach uni-da to`lg`oq tutadi: bo`shanish - asarni yaratish, o`quvchisi bilan o`rtoqlashish uning uchun zaruratga aylanadi. ya`ni, endi ijodkor ongida yetilgan asarning yaratilmasligi mumkin emas, ijod psixologiyasi shuni taqozo qiladi. adabiyot tarixi buni ko`plab faktlar bilan tasdiqlaydi: ko`plab ijodkorlar yaratajak asari hayotida chigalligu noxushliklar keltirib chiqarishi, xatto, hayotiga xavf solishi mumkinligini bilgani holda ham uni yaratganlar. aks holda, agar yozmaslik mumkin bo`lganida edi, ehtimol, a.qodiriy, cho`lpon kabi buyuk adiblarimizning ayrim asarlari butkul yaratilmasdi. demak, badiiy ijodning ruhiy mexanizmlaridan yana biri ijodkorga xos "bo`shanish zarurati" ekan. yuqorida badiiy ijodga layoqatli shaxsga xos xususiyatlarga to`xtaldik. ayni shu xususiyatlarga ega inson ongida ijodiy niyat tug`iladi. ijodiy niyatning tug`ilishi — badiiy ijod jarayonidagi ilq bosqich. ijodiy niyat san`atkorning voqelik bilan munosabati, voqelikni o`zicha (o`zining estetik ideali, dunyoqarashi, sajiyasi, madaniy-ma`rifiy darajasi, hayotiy va ijodiy tajribasi, tug`ma iste`dodi quvvati asosida) qabul qilishi va idrok etishi natijasi o`laroq yuzaga keladi. …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "badiiy asar haqida"

1662756351.doc αζαρ reja: 1. "badiiy asar" tushunchasi. 2. badiiy asar - badiiy kommunikatsiya vositasi. 3. badiiy ijod jarayoni haqida. 4. badiiy asar sistem butunlik sifatida. badiiy adabiyot va san`at badiiy asar shaklida yashaydi, shunga ko`ra, badiiy asar adabiyot va san`atning yashash shakli hisoblanadi. avvalo, "badiiy asar" degan birikma keng va tor ma`noda qo`llanishini e`tiborga olish zarur. keng ma`noda badiiy asar deyilganda san`atga(musiqa, rassomlik, haykaltaroshlik, kino, teatr v.h.) aloqador, insonning go`zallik qonuniyatlari asosidagi ijodiy-ruhiy faoliyati mahsuli bo`lmish yangi mavjudlikni tushunamiz. bu ma`noda musiqa asari ham, haykal yoki rangtasvir ham, film yoki spektakl ham — bari badiiy asar sanaladi, ularning bariga nisbatan "badiiy asar" atamasini qo`llash to`g`...

DOC format, 2.0 MB. To download "badiiy asar haqida", click the Telegram button on the left.

Tags: badiiy asar haqida DOC Free download Telegram