badiiy asar tarkibi

DOC 113.5 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1662582197.doc badiiy asar tarkibi reja: 1. sujet haqida umumiy tushuncha . 2. konflikt va uning turlari. 3. sujet elementlari. 4 xulosa. . sujet ( fransuzcha - s u j e t predmet, mazmun ) - adabiy asarda tasvirlangan harakatning mazmunini ifodalovchi voqealar sistemasi, aniq voqealar tizmasida namoyon bo`ladigan harakatlar tarixidir. bibixonim haqidagi afsonada “haqiqiy podshoh o`z fuqarolarining orzu umidlarini ro`yobga chiqaradi”, degan fikrni yetkarish uchun “hayotiy bir voqea” yaratiladi. bibixonim amir temur safarda yurgan paytlarida samarqand saltanatini boshqaradi, fuqarolar ahvolini bilish uchun erkakcha kiyinib, bozorlar, mozorlar, madrasalarni aylanadi. uchta mullabachchalarning suhbatini tinglaydi va ularning orzularini ro`yobga chiqaradi. bu ta`sirchan hikoyani kitobxon qalban va aqlan his etib, mushohada qilib, yozuvchi aytmoqchi bo`lgan fikrni go`yo o`zicha kashf etadi. kitobxonni g`oyaning tug`ilishiga ishontirgan asardagi voqea sujetdir. demak, sujetni bunyod etuvchi, uning ta`sirchanligini ta’minlovchi kuch - g`oya, shu sujet ichida harakat qiluvchi xarakterlarning o`zaro munosabatidir. barcha badiiy asarlarning majburiy universal uchta unsuri bo`ladi: til, …

monlarda geldebrand gadubrand bilan; eronlarda rustam suhrob bilan; o`zbeklarda go`ro`g`li avaz bilan olishadi. ana shunday asarlardagi sujetlar sayyor sujetlar deb yuritiladi. ammo sayyor sujetlar asosida yaratilgan har bir asar mustaqil asardir, unda kashf etilgan xarakterlar betakrordir; mualliflarning mushohada salohiyati, badiiy mahorati turlicha va har biri o`ziga xosdir. badiiy asarda xarakterlarning mantig`idan voqealar mantig`i; voqealar mantig`idan xarakterlar mantig`i kelib chiqadi. xarakter va voqealar o`rtasidagi uyg`unlik va hamkorlik shu darajada bo`lishi lozimki, voqea xarakterni yaqqol ko`rsatishga, xarakter o`z novbatida voqeaning mohiyatini tushunishga kalit bo`lishi lozim. shu niqtai nazardan qaraganda, sujet xarakterlar mantig`ini namoyon qiladigan voqealar silsilasidir. a.qodiriy otabekni irodali “xon qiziga loyiq yigit”, orzudagi o`g`il, sofdil va mard yigit, deb tasvirlashni ko`zlagani sabab roman sujeti voqealari shu xarakterdan kelib chuqib quriladi. ikkinchidan, asarda davr sharoiti mantig`iga yozuvchi izchil ravishda amal qiladi. xix asrning ikkinchi yarmida ro`y berishi mumkin bo`lgan voqealar (xon va beklarning amal uchun kurashlari, qipchoq va qorachoponlar o`rtasidagi qirg`in, xotin …

kechgan ichki kurash ruhiy konfliktni vujudga keltiradi. 2. ijtimoiy konflikt - asar qahramonlari bilan ular yashayotgan sharoit o`rtasidagi kurash. “o`tgan kunlar” romanida yusufbek hoji va otabeklarning maslakdoshlari bilan musulmonqul, azizbeklar o`xshash feodal tuzum hukmdorlari o`rtasudagi to`qnashuv - ijtimoiy konfliktga asos bo`ladi. 3. shaxsiy - intim konflikt - bir-biriga qarama-qarshi odamlar, guruhlar o`rtasidagi kurash. “o`tgan kunlar” romanida otabek, hasanali, qutidor hamda homid, mutal, sodiq, jannat kampir o`rtalaridagi olishuv shaxsiy-intim konfliktni keltirib chiqaradi. konfliktning bu uch turi hamma asarlarda uchraydi, ammo ruhiy konflikt yetakchi bo`lgan asarlar (“sarob”- a.qahhor; “ulug`bek xazinasi” - o.yoqubov) doimo adabiyotning sifat ko`rsatkichi bo`lib yorqin iz qoldiradi. badiiy voqealar silsilasi muayyan bosqichlar bilan o`sib boradi. yirik asarlarda sujetning ekspozitsiya, tugun, voqealar rivoji kulminatsiya, yechim deb nomlangan asosiy unsurlari, ba`zi asarlarda esa prolog va epilog deb nomlangan qo`shimcha unsurlari bo`ladi. sujetning har bir unsuri asar to`qimasida o`ziga xos vazifani bajaradi. ekspozitsiya (lotincha -tushuntirish) - sujetning kirish qismi, asar voqeasi bo`lib …

ana shu ta`na so`zlari bilan boshlanadi. bu so`zlar zunnunxojalar bilan siddiqjonlar oilasi o`rtasida murosa qilib bo`lmaydigan ziddiyat borligidan dalolat beradi. bu - roman sujetining tuguni. boshqa bir guruh asarlarida esa tugun ekspozitsiyadan keyin keladi. (“qutlug’ qon” romanida). voqea rivoji- sujet tugunidan so’ng asarda voqeaning zo’rayib, kengayib, keskinlashib borishi. voqea rivoji jarayonida qahramonlarning o’zaro munosabatlari- ziddiyatlari, kurashlari, simpatiya va antipatiyalari ko’rsatiladi, qahramonlarning xarakterlari shakllanadi, obrazlarning eng muhim xususiyatlari ochiladi. kulminatsiya (lotincha culmen-cho’qqi) asardagi voqealar rivojining yuksak cho’qqisi. kulminatsiyada asarda qo’yilgan masala g’oyatda keskin tus oladi, qahramon xarakteri yorqin ochiladi. ko’p sujetli asarlarda kulminatsiya asarning birgina joyida bo’lmasdan har bir sujet liniyasining o’z kulminatsion cho’qqisi bo’ladi. yechim asarda tasvirlangan voqealarning rivojlanishi natijasida yuzaga kelgan qahramonlarning holati, ular o’rtasidagi kurashning xotimasidir. badiiy asar sujetidagi konflekt tugundan boshlanib, asar kulminatsiyasida o’zining yuqori nuqtasiga yetadi va yechimda uzil- kesil hal bo`ladi. prolog (yunoncha- so’z oldi) adabiy asardagi muqaddimaning bir ko’rinishi bo’lib, bunday muqaddima kitobxonni muallif …

tuqimasida qanday vazifani bajaradi. 2. sujetda voqea va xarakterlar mantig`ini cho`lponning “kecha va kunduz” romani asosida gapirib bering. 3. epigraf, lirik chekinish, qistirma epizod, qoliplash kabi vositalar asar kompozitsiyasida qanday rol o`ynaydi? til va adabiyot reja: 1. badiiy asar tili. 2. badiiy asar tilini yuzaga keltiruvchi vositalar. 3. muallif va qahramon nutqi. 4. xulosa adabiyotlar ro`yxati: 1. i.sulton. adabiyot nazariyasi. t., 2005. 2. n.umurov. adabiyot nazariyasi. t., 2002. adabiyotning eng yirik yutuqjari uning tarixida chuqur iz qoldiradi, adabiy taraqqiyotning bundan keyingi yo'nalishlarini belgilab beradi. o'zbek adabiyoti tarixida „o'tgan kunlar" ana shunday asar bo'lib qoldi. „o'tgan kunlar" yozilishi bilan, birinchidan, o'zbek adabiyoti tarixida ilk marotaba epik adabiy turning xx asrdagi zamonaviy janri - realistik roman namunasi yaratildi va bu muhim janr, dastavval, tarixiy roman shaklida ro'yobga chiqdi. ikinchidan, realizmning eng katta yutug'i bo'lgan psixologizm (real kishilarning ichki, ruhiy dunyosini ochib berish) tamoyili o'zbek nasriy adabiyotida paydo bo'ldi va mustahkam o'rin egalladi1. …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "badiiy asar tarkibi"

1662582197.doc badiiy asar tarkibi reja: 1. sujet haqida umumiy tushuncha . 2. konflikt va uning turlari. 3. sujet elementlari. 4 xulosa. . sujet ( fransuzcha - s u j e t predmet, mazmun ) - adabiy asarda tasvirlangan harakatning mazmunini ifodalovchi voqealar sistemasi, aniq voqealar tizmasida namoyon bo`ladigan harakatlar tarixidir. bibixonim haqidagi afsonada “haqiqiy podshoh o`z fuqarolarining orzu umidlarini ro`yobga chiqaradi”, degan fikrni yetkarish uchun “hayotiy bir voqea” yaratiladi. bibixonim amir temur safarda yurgan paytlarida samarqand saltanatini boshqaradi, fuqarolar ahvolini bilish uchun erkakcha kiyinib, bozorlar, mozorlar, madrasalarni aylanadi. uchta mullabachchalarning suhbatini tinglaydi va ularning orzularini ro`yobga chiqaradi. bu ta`sirchan hikoyani kitobxon qalban...

DOC format, 113.5 KB. To download "badiiy asar tarkibi", click the Telegram button on the left.

Tags: badiiy asar tarkibi DOC Free download Telegram