jadidchilar – ma’rifat darg‘alari

DOCX 7 стр. 29,8 КБ Бесплатная загрузка

7 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 29,8 КБ

Тип файла DOCX

Страницы 7

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 7

jadidchilar – ma’rifat darg‘alari annotatsiya: ushbu maqolada turkiston o‘lkasida jadidchilik harakatining vujudga kelishi. turkistonda jadidchilik harakatining yuzaga kelishida tarixiy sharoit,shuningdek turkiston jadidlari xalqni qoloqlik va diniy xurofotdan ozod etish, shariat tamoyillarini isloh qilish, xalqqa ma’rifat tarqatish va milliy muxtoriyatga erishish g‘oyasini ilgari suradilar. jadidlar milliy birlik, ma’naviy-ma’rifiy isloxotlar bilan jamiyatni yangilash, yuksaltirish yo‘llarini izlaganlar. ushbu maqolada yuqorida qayd etilgan fikrlar haqida so‘z boradi. kalit so‘zlar: turkiston, behbudiy, fitrat, cho‘lpon, abdulla qodiriy, abdulla avloniy, munavvarqori, fayzullo xo‘jayev, so‘fizoda, tavallo, ishoqjon ibrat jadidchilik, milliy ko‘tarilish, matbuot, muxtoriyat, milliy g‘oya. аннотация: в данной статье рассматривается возникновение джадидистского движения в туркестане. исторические условия возникновения джадидизма в туркестане, а также туркестанские джадиды выдвинули идею освобождения народа от отсталости и религиозных предрассудков, реформирования принципов шариата, распространения просвещения народа, достижения национальной автономии. джадиды искали пути обновления и возвышения общества с помощью национального единства, духовных и образовательных реформ. в этой статье рассматриваются моменты, упомянутые выше. ключевые слова: туркестан, …

2 / 7

b bunga qarama-qarshi turgan oqim, ya‘ni feodal-o‘rta asrchilik, diniy fanatizm ruhida bo‘lgan kishilarni esa qadimistlar, deb atay boshladilar. xix asr oxiri-xx asrning boshlarida turkistonda chor mustamlakachiligining kuchayishi natijasida markaziy osiyoning ko‘p joylarida jadidchilik harakati kuchayib ketdi. bu harakat mavjud jamiyatning ijtimoiy-madaniy asoslarini qayta qurishga qaratilgani sababli eski tuzum, eski turmush, eski maktab tarafdorlarining kuchli qarshiligiga duch keldi [1]. bu qarshi kuch vakillari qadim yo qadimchilar deb atalgan bo‘lsa, yangi hayot shabadalarini olib kelishga uringan kishilar esa jadid yoki jadidchilar degan nom oldilar. shu tarzda asrimiz boshlarida jadidlar va jadidchilik harakati yuzaga keldi. turkiston xalqining boy ijtimoiy-falsafiy, diniy-axloqiy, madaniy taraqqiyotida xix asrning birinchi choragidagi davr o‘zining nihoyatda sermazmun va inqilobiy suronliligi, g‘oyaviy-nazariy va mafkuraviy harakat shakllarining xilma-xilligi bilan ajralib turadi. bu holat ijtimoiy taraqqiyotning o‘ziga xos yo‘nalishi edi. turkiston xix asrning ikkinchi yarmida rossiya tomonidan bosib olindi va mustamlakaga aylantirildi. tadqiqot materiallari va metodologiyasi tadqiqot jarayonida ilmiy bilishning obyektivlik usulidan foydalanildi. …

3 / 7

monidan anglanishi kerak. darhaqiqat, jadidchilarimiz olib borgan barcha ishlar, matbuotning yo‘lga qo‘yilishi, “usuli jadid” maktabi nazariyasi va amaliyoti, teatrchilik, hammahammasi shunga xizmat qildirildi. shu tariqa har bir g‘oyaning milliy g‘oyaga aylanishi, jadidchilarimiz fikricha ikki shartni taqozo etadi. 1. g‘oya millatning tub, asl ehtiyojlaridan,turishturmushidan, asosiy an’analaridan, o‘zligidan va tabiiyki, imkoniyatidan kelib chiqmog‘i lozim. 2.mazkur g‘oya millat tomonidan anglanishi, his qilinishi, boshqacha aytganda, ongiga joylashib, yuragidagi o‘tga aylanmog‘i, so‘ngsiz ishtiyoq hosil qilmog‘i kerak. turkistonda jadidchilik harakatining faol tashkilotchi – ishtirokchilari haqida to‘xtaladigan bo‘lsak, bular: mahmudxo‘ja behbudiy, abduqodir shukuriy, saidahmad siddiqiy – ajziy (samarqand), munavvarqori abdurashidxonov, abdulla avloniy, ubaydullaxo‘ja asadullaxo‘jaev, toshpo‘latbek norbo‘tabekov (toshkent), abdurauf fitrat, fayzulla xo‘jaev, usmonxo‘ja po‘latxo‘jaev, abdulvohid burxonov, sadriddin ayniy, abudulqodir muxiddinov (buxoro), obidjon mahmudov, hamza hakimzoda niyoziy, abdulhamid cho‘lpon, ishoqxon ibrat, muhammadsharif so‘fizoda (farg‘ona vodiysi), polvonniyoz hoji yusupov, bobooxun salimov (xorazm)lar nomini birinchilar safida keltirishimiz mumkin. jadidchilikning asosiy g‘oya va maqsadlari turkistonni o‘rta asrchilik, feodal qoloqlik, xurofotlardan ozod qilish, …

4 / 7

maxalliy xalqning ongiga o‘z ta‘sirini o‘tkaza boshladi. natijada ular turkistonda mustaqillik, milliy taraqqiyot uchun, xalqning manfaatlari uchun kurash olib borishga milliy-ozodlik harakati uchun zamin tayyorlashga muvaffak bo‘ldilar. yerli xalqlar orasida mustamlakachilikka qarshi ma‘rifatchilik g‘oyalari tarkala boshladi, yangi ta‘lim-tarbiya shaxobchalari, yangi maktab, maorif, madaniy targibot, jadidchilik harakati rivoj topdi [2]. mana shunday sharoitda turkistonda ko‘plab ma‘rifatchilar yetishib chiqdi. turkistonda jadidchilik harakati uch soha orqali faoliyat ko‘rsatdi. · maorif (yangicha maktablar ochish, ta‘lim usulini yangilash), · san‘at (badiiy adabiyot, teatr) · matbuot. (gazeta jurnallar) asosiy maqsad millatni, bir tomondan, ilm-ma‘rifatli qilish bo‘lsa, ikkinchi tomondan uning axloqiy darajasini yuksaltirish va ana shu ikki jihatning uyg‘unlashuvi natijasida, uzligini, o‘z qadrini anglagan bilimli shaxsni voyaga yetkazish edi. turkiston jadidchilari tomonidan ana shu maqsadni amalga oshirish yo‘lida katta ishlar qilindi. turkistonda jadidchilik harakatining yuzaga kelishida tarixiy sharoit bilan birga, xix asrning so‘nggi choragida uyg‘ongan ma‘rifatchilik, ma‘rifatparvarlik qarashlarining ta‘siri katta bo‘ldi. xix asr oxiri va xx asr …

5 / 7

a davr uchun dolzarb bo‘lgan demokratik g‘oyalarni: ilm o‘rganish, fan va texnika yutuqlaridan baxramand bo‘lish, ilmiy-tabiiy fanlarni rivojlantirish, so‘z va fikr erkinligini joriy qilish, demokratik davlat q’urilishiga asoslangan milliy davlatchilikni vujudga keltirish, milliy g‘oyalar qatlamini shakllantirish, adabiyot va san‘atning zamonaviy janrlarini rivojlantirish, ikkinchi tomondan mustamlakachilik siyosati ta‘siri ostida o‘z milliy qiyofasini yo‘qotayotgan turkiy til va milliy qadriyatlarni tiklash, milliy ma‘naviy-axlokiy takomillarni yanada kuchaytirish, milliy o‘zligini anglash, milliy ong, milliy tafakkurni va diniy e’tiqodlarni mustaxkamlash kabi g‘oyalarni asos qilib oladilar. albatta bu vazifalarni amalga oshirishda an‘anaviy islom dini, shariat asoslari va xadislar ham o‘z ta‘sir kuchini saqlab turgan ta‘limotga suyanadilar. jadidchilar o‘zlarining ilg‘or g‘oyalarini xalq o‘rtasida tarqatish uchun milliy matbaachilikni rivojlantirish orqali, zamonaviy ta‘lim sistemasini joriy qilish, ilg‘or g‘arb mamlakatlariga maxalliy yoshlarni o‘qishga junatish yo‘li bilan amalga oshirishga harakat qildilar. turkiston ma’rifatchiligining dastlabki bosqichlarida axloqiy g‘oyalar asosan badiiy va didaktik shakllarda o‘z aksini topdi. shu jihatdan o‘zbek, va tojik xalqlarining mutafakkirlari …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 7 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "jadidchilar – ma’rifat darg‘alari"

jadidchilar – ma’rifat darg‘alari annotatsiya: ushbu maqolada turkiston o‘lkasida jadidchilik harakatining vujudga kelishi. turkistonda jadidchilik harakatining yuzaga kelishida tarixiy sharoit,shuningdek turkiston jadidlari xalqni qoloqlik va diniy xurofotdan ozod etish, shariat tamoyillarini isloh qilish, xalqqa ma’rifat tarqatish va milliy muxtoriyatga erishish g‘oyasini ilgari suradilar. jadidlar milliy birlik, ma’naviy-ma’rifiy isloxotlar bilan jamiyatni yangilash, yuksaltirish yo‘llarini izlaganlar. ushbu maqolada yuqorida qayd etilgan fikrlar haqida so‘z boradi. kalit so‘zlar: turkiston, behbudiy, fitrat, cho‘lpon, abdulla qodiriy, abdulla avloniy, munavvarqori, fayzullo xo‘jayev, so‘fizoda, tavallo, ishoqjon ibrat jadidchilik, milliy ko‘tarilish, matbuot, muxtoriyat, milliy g‘oya. ...

Этот файл содержит 7 стр. в формате DOCX (29,8 КБ). Чтобы скачать "jadidchilar – ma’rifat darg‘alari", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: jadidchilar – ma’rifat darg‘ala… DOCX 7 стр. Бесплатная загрузка Telegram