уруғланиш. уруғ ва меванинг тузилиши

DOC 247.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇
1
1697538658.doc уруғланиш. уруғ ва меванинг тузилиши режа: 1. усимликларда содир буладиган куш уруғланиш жараёни. 2. куш уруғланишнинг биологик ахамияти. 3. уруғларнинг тузилиши. 4. гулли ўсимликлар уруғларининг тузилиши ва типлари. 5. қуруқ ва хул меваларнинг типлари. чангланиш билан уругланиш, яъни гаметдшарнинг кушилиши орасида маълум бир вакт утади. бу вакт каучукли куксагизда атиги 15-30 минут, гузада 18-20 соатни, баъзи усимликларда бир неча кун, хафта, ой ва хатто айрим усимликларда бир йилни ташкил килади. огизчага тушган чанг уса бошлайди, чангнинг интинага уралган моддаси экзинадаги тешиклардан буртиб чикади ва чанг найчасини хосил килади, бу найча аста-секин чузилади ва устунча канали буйлаб усиб, тугунчага караб йуналади. чанг найчасининг озикланиши ва усиши учун зарур булган моддаларни чангдаги захира озиклардан эмас, балки устунча тукималаридан олади. чанг найчасининг маълум томонга караб усиши хам устунча билан уругкуртаклар тукимасидаги моддаларнинг таъсирига боглик. чанг кисмлари, яъни вегетатив ва генератив хужайра чанг найчасининг усувчи учига утади. генератив хужайра баъзан чангнинг узидаёк купинча …
2
иш деган ходиса руй беради. уругланган тухум хужайрадан эмбрион, эмбрион халтасининг марказий хужайрасидан эмбрионга озик буладиган эндосперм хосил булади. синергидалар билан антиподалар эса халок булади. аксарият ёпик уруглиларнинг тугунча деворларидан эса мева хосил булади. куш уругланиш жараёнини биринчи булиб 1898 йилда с. г. навашин кокидошлар ва пиёздошлар оилалари вакилларида кашф килган. куш уругланиш барча гулли усимликларга хос хусусият хисоблансада, бази бир архидеядошлар, зарпечакдошлар оилаларига мансуб усимликларда бир марта уругланиш ходисалари учрайди. бунда купинча битта спермий тухум хужайра билан бирлашади. одатда бу уругланиш жараёнидан сунг пуч уруглар хосил булади, бу уругларда эндосперм булмайди уруг муртак купинча улади. бу жараён хам биринчи булиб 1900 йилда с.г. навашин томонидан кашф килинган эди. муртак халтасига битта эмас, балки бир нечта чанг найчалари кириши хам мумкин. муртак халтасидаги диспермия жараёнини 1884 йилда страсбургер monotropa hypopitis, 1912 йилда немец суадеа lutea, герасимова навашина 1933 йилда crepis capellans, кук сагиз, (1952) усимликларида аниклашган. бундай ходисалар кунгабокар ва …
3
и ёки интегумент хужайралари ядролари, баъзи холларда эса хаттоки тугунча деворлари хужайралари ядролари усаётган чанг найчасидаги спермийлар билан кушилиб муртак хосил килишади. бундай жараёнлар лола, пиёзгул, бугдой, канд лавлаги ва шу каби бошка усимликлардааникланган. қуш уруғланишнинг биологик аҳамияти. кули уругланишнинг биологик ахамияти нимадан иборат? битта спермийнинг тухум хужайра ядроси билан бирикиши шубха тугдирмайди ва бу жараён чин уругланиш дейилади. бирок бошка бир спермийнинг муртак халтасининг иккиламчи ядроси билан бирикишини турли хил олимлар турлича тушунтиради. с.г.навашин (1898) бу ходисани нормал буладиган жинсий жараён деб тушунтиради ва ундан хосил булган зигота бошка истаган зигота тузилишидан фарк килмаслигини таъкидлайди. бу зиготадан хосил булган эндосперм тухум хужайрадан хосил булган муртакнинг озикланиши учун мулжалланган. демак, с.г.навашин ёпик уруглилардан бундай куш уругланишдан сунг иккита хар хил ривожланадиган эгизак хосил булади ёки буни у полиэмбриония деб атайди. бринк ва куперларнинг (1947) фикрича, ёпик уруглилардаги куш уругланиш жараёни яхши ривожланмаган ургочи гаметофити урнини тулдиради ва эндоспермнинг активлигини оширади. …
4
икларнинг хаётчанлигини хам ташки мухит шароитларига мослашувчанлик хусусиятларини ошириб боради. бирок гулли усимликларда кузатиладиган куш уругланиш жараёнининг мохияти хозиргача хал этилганича йук. гулли усимликлар уруғларининг тузилиши ва типлари уругли усимликлар очик ва ёпик уругли булади. ёпик уругли усимликлар уруги ривожланиши ва тузилиши жихатидан очик уруглилардан фарк килади. биринчидан, очик уруглиларнинг уругидаги гамловчи тукима -эндосперма келиб чикиши жихатидан гаплоид характерга эга, яъни оналик гаметафитининг вегетатив кисми хисобланади. гулли усимликларнинг уругидаги эндосперм эса куш уругланиш жараёни натижасида хосил булиб триплоид характерга эга. иккинчидан, ёпик уруглилар уругининг муртагида 1 ёки 2 та уругпаллалари булади. учинчидан, ёпик уруглиларда уруг пустининг ривожланиши уругнинг икки кават интегументи иштирокида булади (61-расм). очик уруглиларда уруг пусти битта интегументдан хосил булади. уругларнинг униб чикишида зарур булган озик моддалар уругнинг узида тупланади. демак, уруг муртагининг озикланиши гетеротроф хисобланади. уруғ типлари қуйидагича булади: перспермли уруглар. агарда уругда персперм яхши ривожланган, яъни захира озик модда уруг куртакнинг нуцеллус хужайраларида тупланган булса, персмермли …
5
зокарп, 2 - мезокарп, 3-эндокарп, 4- уруг, 5- мева банди изи, 6-мева банди. расм. 1 - 6 - хул мевалар (куп уругли хул мева), 7 - 8 померанец (лимон меваси), 9 -10 -11-данаклимева, 12 -13 -мураккаб мева, 14-15-сохта мева, 16-17-18-туп мева гулда уругланиш жараёни утгандан кейин мева хосил булади. уругчи тугунчасининг узгаришидан мева етилади. баъзан меванинг хосил булишида гул урни чангчиларнинг остки кисми, гултож ва гулкоса барглари хам иштирок этиши мумкин. айрим усимликларда бир нечта гулдан ёки тупгулдан мева хосил булади. мева икки кисмдан: мева кати (перикарп) ва уругдан иборат булади (62-расм). мева кати тугунчанинг деворидан хосил булиб, уч каватгаэга: 1. эюокарп (ташки кават); 2. мезакарп (урта этли ва сувли кават); 3. эндокарп ички) кават. оддий мева. агарда гулда битта уругчи булса, бу уругчидан хосил булган шш оддий мева№б аталади. масалан, нухатнинг дуккак меваси шу гурухга киради. мураккаб мева агарда гулда бир нечта уругчи булса, бу уругчилардан хосил булган мева …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "уруғланиш. уруғ ва меванинг тузилиши"

1697538658.doc уруғланиш. уруғ ва меванинг тузилиши режа: 1. усимликларда содир буладиган куш уруғланиш жараёни. 2. куш уруғланишнинг биологик ахамияти. 3. уруғларнинг тузилиши. 4. гулли ўсимликлар уруғларининг тузилиши ва типлари. 5. қуруқ ва хул меваларнинг типлари. чангланиш билан уругланиш, яъни гаметдшарнинг кушилиши орасида маълум бир вакт утади. бу вакт каучукли куксагизда атиги 15-30 минут, гузада 18-20 соатни, баъзи усимликларда бир неча кун, хафта, ой ва хатто айрим усимликларда бир йилни ташкил килади. огизчага тушган чанг уса бошлайди, чангнинг интинага уралган моддаси экзинадаги тешиклардан буртиб чикади ва чанг найчасини хосил килади, бу найча аста-секин чузилади ва устунча канали буйлаб усиб, тугунчага караб йуналади. чанг найчасининг озикланиши ва усиши учун зарур булган мо...

DOC format, 247.0 KB. To download "уруғланиш. уруғ ва меванинг тузилиши", click the Telegram button on the left.