ahmad yassaviy. devoni hikmat

DOC 57,5 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1662756655.doc ahmad yassaviy ahmad yassaviy. devoni hikmat reja: 1. ahmad yassaviyning tarjimai holi haqida. 2. yassaviy – tasavvuf vakili sifatida. yassaviy tariqati. 3. “devoni hikmat” va tasavvuf ta`limoti: a) “devoni hikmat”da inson va g`arib inson timsoli; b) hikmatlarda davrning ijtimoiy noqisliklari; v) “devoni hikmat”da ruhiy kamolot bosqinchlarining aks etishi. 4. ahmad yassaviy qalamiga mansub bo`lgan “faqrnoma” asari haqida . xoja ahmad yassaviy markaziy osiyoning ijtimoiy-iqtisodiy, siyosiy va madaniy hayotida muhim mavqeyga ega bo`lgan. hozirgi turkiston, oldingi yassi yaqinidagi sayram shahrida tavallud topgan. yassaviyning tavallud sanasi ma`lum emas. ayrim tadqiqotchilar uni 63 yil yashagan deyishsa, ayrimlari 73 yoki 85 yil yashagan, deygan qarorga kelishgan. atoqli yassaviyshunos muhammad fuod kuprilizodaning aytishicha, yassaviy 120 yil yashab, hayotdan ko`z yumgan. rus olimi v.a.gordlevskiy bu raqamni yana besh yilga ko`paytirib, yassaviy 125 yil yashagan, deydi. uning “devoni hikmat” dagi: yoronlardan fayz va futuh ololmadim, yuz yigirma beshga kirdim bilolmadim,- degan fikrlari asosida shunday xulosaga kelganligi …

qiz tug`uladi. unga gavhar shahnoz deb nom qo`yishadi, ahmad tavallud topgach, ko`p o`tmay onasi vafot etadi. etti yoshida esa otasidan ajraladi va uning tarbiyasi opasi gavhar shahnoz zimmasiga tushadi. keyin ular yassiga ko`chib borishadi. yosh ahmad birinchi ustozi arslon bob bilan uchrashadi, undan tahsil oladi. “bob” arabchada “eshik” ma`nosini ifodalaydigan so`z bo`lib, turkchada bu kalima islom dini targ`ibi uchun fidoiylik ko`rsatganlarga beriladigan bir laqab bo`lgan. alisher navoiy farg`onada “ulug` mashoyixni bob derlar”, - deydi. shuningdek, “bob” va “bobo” so`zlari shayx, pir, valiylarga nisbatan ham qo`llanilgan. ahmad yassaviy turkistondagi boblarning eng buyugi, deb e`tirof etilgan arislonbobdan tahsil olgan. arislon bob tirikligidayoq ahmad yassaviyni buxoroga borib, tahsilni davom ettirishga da`vat etgan edi. ustozining vafotidan so`ng yassaviy bilimini oshirish uchun buxoroi sharifga tomon yo`l oladi. u buxoroda, eng avvalo, diniy va tasavvufiy ilm sirlarini chuqur egallashga kirishadi. arab tili bilan bir qatorda forsiy tilni ham puxta o`zlashtiradi. zamonasining peshqadam olimi va so`fiysi shayx …

anda, muhammad (s.a.v) dan ortiq umr ko`rishni xohlamay, yer ostiga chillaxona qazdirib, umrining oxirigacha o`sha yerda hayot kechirgan. 1166-yilda vafot etgan yassaviy qabri ustiga oradan ikkinchi asr o`tgandan keyin amir temur katta maqbara qurdiradi. bu maqbara musulmon xalqlarining muqqaddas ziyoratgohlaridan biriga aylangan. yassaviyning ulug`ligi, avvlombor, uning islom inonchilari va tasavvufiy tushunchalarni nihoyatda teran anglaganligi, bularni o`zida mujassam etgan buyuk mutasavvif va komil bir murshid bo`lganligi bilan belgilanadi. u tasavvufiy bir maslak bilan haqqa qullik qilgan, ixlos va taqvoning cho`qqisiga ko`tarilgan, sayru suluk martabalarini oshib o`tib, shariat, tariqat, ma`rifat va haqiqat maqomlariga yetishgan, zohir va botin ilmlaridan voqif bir xaq oshig`i, ko`ngillarini fath etgan zabardast siymodir. uni ulug`lik maqomiga ko`targan xislatlar ana shulardir. yassaviy so`fiyona irshod uchun bir vosita sifatida qabul qilingan she`rga murojaat etdi. diniy-tasavvufiy ma`nolar muridlaridan tashqari keng xalq ommasi ongi va qalbidan oson o`rin topishini ta`minlash niyatida she`r imkoniyatlaridan ham mohirlik ila foydalana oldi. yassaviy asos solgan yassaviylik …

o`li diyorlarida keng tarqaldi. bu tariqat keyinchalik naqshbandiya tariqati doirasida davom etdi. turkiy qavmlarning islom diniga kirishida yassaviya tariqatining buyuk hissasi bor. yassaviy o`z fikr-qarashlarini xalq ommasiga asosan she`riy shaklda yetkazdi. bu og`zaki she`rlarni o`zidan keyin muridlari nasldan naslga yetkazib keldilar. uning “devoni hikmat” majmuasining qadimiy nusxasi topilmagan. mavjud nusxalarning qadimiysi xvii asrga oiddir. “devoni hikmat” dagi she`rlar to`liq yassaviyga mansubligi ehtimol bo`lsa ham, she`rlarning mazmun mohiyati to`la ma`noda unga tegishlidir. muridlari hurmatli ustozlarining nasihatlarini nasldan naslga yetkazib, hikmatlardagi shakl va ma`noni saqlab qolishga uringanlar. “devoni hikmat” dagi she`rlar markaziy osiyo xalqlari tomonidan xush ko`rilgan, xalq og`zaki ijodiga yaqin bo`lgan 4+3=7 va 4+4+4=12 hijoli vaznlarda yaratilgan. hikmatlar asosan, 4 misradan iborat bo`lib, oxirgi misralar o`zaro qofiyalangan. yassaviy hikmatlarining tub mohiyatida komil inson tarbiyasi va uning bilim hamda amalini to`g`ri yo`lga yo`naltirishi ustivodir. yassaviyga ko`ra, axloqiy kamolotga erishgan oshiq “molu davlatga rag`bat qilmaydigan”, g`aflatdan yiroq, ogoh kishidir. zotan ma`nan uyg`oq insonga …

tlarida ko`p qo`llangan so`zlardan biri “g`arib” dir. hikmatlarda “g`arib” so`zi ko`pincha “faqir”, “yetim” so`zlari bilan yonma-yon keladi va ayni bir ma`noni ifodalaydi. “g`arib inson” yassaviylikda komil insonga muqobil keladi. g`aribligi, chorasizligi, faqirligini izhor etib allohdan marhamat ko`rsatishni so`raydi: g`arib menu bekasmen, bechoramen ham faqir sendin o`zga kimim bior, rahm aylagil saharda. yoki ummat bo`lsang g`ariblarga tobe bo`lg`il... badiiy ijodda vatandan judolik, g`urbat, ayriliq, yurt sog`inchi xususida keng bahs yuritilganligi aniq. o`zbek tasavvuf she`riyatida esa “g`urbat” va “g`ariblik” masalasini maxsus tadqiq etish yassaviy tajribalari bilan bog`liq. ulug` shayxning etiroflari bo`yicha: g`urbat tegsa puxta qilur ko`p xomlarni dono qilur, ham xos qilur ko`p omlarni. chunki hatto payg`ambarlaru sahobalar ham g`urbat otashida toblanmishlar: g`urbat tegdi mustafodek eranlarga o`ttiz uch ming sahoba ham yoronlarga. ahmad yassaviy g`urbat, g`ariblik dardlarini talqin qilarkan, albatta, o`z qismati, ayriliqda o`zining ko`nglidan kechgan holatlarga ham asoslangan edi: xurosonu shomu iroq niyat qilib, g`ariblikni ko`p qadrini bildim mano. shuni ham …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "ahmad yassaviy. devoni hikmat"

1662756655.doc ahmad yassaviy ahmad yassaviy. devoni hikmat reja: 1. ahmad yassaviyning tarjimai holi haqida. 2. yassaviy – tasavvuf vakili sifatida. yassaviy tariqati. 3. “devoni hikmat” va tasavvuf ta`limoti: a) “devoni hikmat”da inson va g`arib inson timsoli; b) hikmatlarda davrning ijtimoiy noqisliklari; v) “devoni hikmat”da ruhiy kamolot bosqinchlarining aks etishi. 4. ahmad yassaviy qalamiga mansub bo`lgan “faqrnoma” asari haqida . xoja ahmad yassaviy markaziy osiyoning ijtimoiy-iqtisodiy, siyosiy va madaniy hayotida muhim mavqeyga ega bo`lgan. hozirgi turkiston, oldingi yassi yaqinidagi sayram shahrida tavallud topgan. yassaviyning tavallud sanasi ma`lum emas. ayrim tadqiqotchilar uni 63 yil yashagan deyishsa, ayrimlari 73 yoki 85 yil yashagan, deygan qarorga kelishgan. atoqli yassa...

Формат DOC, 57,5 КБ. Чтобы скачать "ahmad yassaviy. devoni hikmat", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: ahmad yassaviy. devoni hikmat DOC Бесплатная загрузка Telegram