devoni hikmat

DOCX 23 pages 59.6 KB Free download

23 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 59.6 KB

File type DOCX

Pages 23

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 23

mavzu: ahmad yassaviyning “devoni hikmat”i matniga oid ilmiy munozaralar reja: i. kirish. ii. asosiy qism: 1. ahmad yassaviy hayoti va ijodining o’rganilishi 2. ahmad yassaviy “devoni hikmat”ining yozilish tarixi 3. “devoni hikmat” asari haqida ilmiy munozaralar 4. “devoni hikmat”ning o’rganilish manbalari iii. xulosa. iv. foydalanilgan adabiyotlar. kirish hikmatlar madaniyatimiz tarixi, tafakkur dunyomiz uchun ham bir nur manbaidir. adabiyotshunoslik bilan bog’liq lug’atlarda ham, izohli luģatlarda ham hikmatlarga alohida qoidasifat fikr berilmagan. hikmatlarni zamirida katta ma’no jamlangan, o’ta donishmandlik bilan bitilgan va nazmiy tartibga solingan, ifoda hamda o’qilish ohangi bilan xalq og’zaki ijodiga yaqin bo’lgan she’riy asar deyish mumkin. sharq she’riyatida, dunyoviy va ilohiy ilmlar olamida dastlabki hikmatlar ahmad yassaviy tomonidan bitilgan. uning hikmatlari keng ma’noga ega, teran falsafa, tajriba bilan erishilgan to’g’ri bilim bo’lib, haqiqatga muvofiq keluvchi, axloq-odobga doir she’rlar majmuasidir. yassaviy hikmatlari o’z davridayoq g’oyasi, tili va uslubining xalqona va ta’sirchanligi bilan keng omma orasida eng ko’p mutolaa etilib, turli …

2 / 23

i hozirgi kunga qadar yetib kelgan. xoja ahmad yassaviyning “devoni hikmat” asari ta’sirida o’zbek mumtoz adabiyotida hikmatnavislik maktablari vujudga keldi. yassaviyning xalfa-shogirdi, izdoshi sulaymon boqirg’oniy xii-xv asrda turkiston hikmatnavislik maktabiga asos solgan. xvi asrda esa buxoroda yashab o’tgan shoh va shoir ubaydiy buxoro hikmatnavislik maktabiga asos solgan va hikmatnavislik an’anasini munosib davom ettirgan. 1.ahmad yassaviy hayoti va ijodining o’rganilishi turkiy xalqlar tarixda yuksak shon-shuhratga va munosib ma’naviy yetuklikka erishgan ulug‘ allomalari bilan bugun ulkan faxr hissini tuyadilar. shunday ulug‘ allomalardan biri, buyuk tasavvufning mashhur namoyandasi, alisher navoiy ta’biri bilan aytganda, “turkiston mulkining shayx-ul mashoyixi” ahmad yassaviydir. buyuk allomaning ajdodlari ham tariqat namoyondalari bo‘lishgan. jumladan, otasi shayx ibrohim javonmardlik tariqatiga mansub nufuzli zotlardan bo‘lgan. ta’kidlash lozimki, ahmad yassaviy faqatgina yangi tariqat yaratuvchisi emas, hikmatnavislik an’nasini boshlab bergan turkiy tasavvuf she’riyatining birinchi ijodkori hisoblanadi. biroq, xoja ahmad yassaviyning hayoti, ijodiy faoliyati hamda avlodlarining taqdiri to‘g‘risida bizgacha yetarli darajada ma’lumotlar yetib kelmagan. shunga …

3 / 23

bu oilada dastlab qiz farzand dunyoga keladi va unga gavhar shahnoz deb ism qo’yishadi. ahmad tavallud topgach, ko’p o’tmay onasi vafot etadi. yetti yoshida otasidan ham ayriladi. ahmad opasi gavhar shahnoz tarbiyasida qoladi. ular yassi shahriga ko’chib borishadi. bu yerda birinchi ma’naviy ustozi arslon bob bilan uchrashadi. yetti yoshda arslon bobni izlab topdim, har sir ko’rib parda birla bukib yopdi. hasan xoja nisoriyning “muzekkir-i ahbab” tazkirasida arslon bobning to‘rt yuz yil umr ko‘rganligi va xoja ahmad yassaviyga atalgan xurmoni tishining kovagida saqlaganligi haqida quyidagi rivoyat keltiriladi: “hazrati payg‘ambar sardorligidagi bir urush chog‘ida ashobi ikrom ul zotning yonlariga kelib, och qolganliklarini aytishibdi. payg‘ambarning duolari tufayli jabroili amin jannatdan bir lagan xurmo olib kelibdi. shunda xurmolardan bir donasi yerga tushibdi. jabroil bu xurmo sizning ummatlaringizdan ahmad yassaviy otlig‘ bir buyukning nasibasidur”, debdi. har omonatni o‘z sohibiga yetkazishga qat’iy amal etuvchi hazrati payg‘ambar ashoblaridan kimdir bu vazifani zimmasiga olishini taklif qilibdilar. ammo ularning …

4 / 23

i bo‘lgan buxoroga borishga ko‘rsatma bergan edi. ahmad yassaviy qisqa vaqt ichida shayxning e’tiborini qozonib, hamadoniyning oddiy murididan ma‘naviy farzandi bo‘lish sharafiga erishadi. ahmad yassaviy buxoroda ekanligida arab tili bilan birgalikda fors tilini ham chuqur o‘zlashtiradi. bu orqali ahmad yassaviy forsiy tilda yaratilgan tasavvufiy adabiyot bilan yaqindan tanishish imkoniga erishib, o‘zining diniy va tasavvufiy ilmini yanada boyitishga muvaffaq bo‘ladi. ahmad yassaviy bilimlarini boyitib, yirik diniy shaxsga aylangach, o‘z yurtiga – yassiga qaytadi. ahmad yassaviy “irshod va da’vat maqomi” ni olgach, turkistonda o‘z tariqatiga asos soladi. ushbu tariqat tasavvufdagi boshqa tariqatlardan odob va arkon jihatidan farq qilsada, tub mohiyati bir xil alloh vasliga yetmoq edi. ahmad yassaviyning tariqatining barcha aqidalari asosiy asari bo‘lmish “hikmat”da mufassal bayon etilgan. uzoq vaqt mobaynida yasaviy hayoti va ijodiyotini ilmiy jihatdan tadqiq etishga imkon berilmadi. asarlarini nashr qilishga yoʻl qoʻyilmadi. oʻtgan asrning 70-yillarida yasaviyning milliy madaniyat, til va adabiyot tarixidagi xizmatlarini toʻgʻri baholash yoʻlidagi urinishlar esa …

5 / 23

maslakul-orifin», «lamaʼot», «samaratul-mashoyix», «javohir ul-abror» kabi manba va risolalarda aks etgan.[2] yassaviy merosi va tariqati keng va boyligi sabab xorijda ham unga qiziquvchi tadqiqotchilar ko’p. l. massignon, a. arberri, m. smitt, x. kisling, f. mayer, a. shimmel, r. xartman, f. koʻprulu, j. trimingem, k. eraslon, idris shox, devin di uis, rossiyada a. krimskiy, i. petrushevskiy, e. bertels shular jumlasidandir. o’zbekistonda esa fitrat, a. sa’diy, e. rustamov, b. qosimov, i. haqqulov, n. hasanov, j. ne’matovalar tomonidan ham ahmad yassaviy ijodi va faoliyati chuqur tadqiq etilgan. shu o’rinda yana bir ma’lumotni takidlab o’tish lozim. badiy ijodda ham yassaviy obrazini yaratish bo’yicha izlanishlar olib borilmoqda. bunga yaqqol misol sifatida yozuvchi sa’dulla siyoyev “yassaviyning so’nggi safari” (1994) romanini ko’rishimiz mumkin. 2.“devoni hikmat” asarining yozilish tarixi “devoni hikmat” haqida fikr yuritganda shuni aytish o‘rinliki, bu kitobning yassaviya tariqtida tutgan o‘rni yuqori. chunki, ahmad yassaviy turkiy xalqlarni islom diniga yanada kengroq yaqinlashtirish va o‘zining tassavufiy g‘oyalarini …

Want to read more?

Download all 23 pages for free via Telegram.

Download full file

About "devoni hikmat"

mavzu: ahmad yassaviyning “devoni hikmat”i matniga oid ilmiy munozaralar reja: i. kirish. ii. asosiy qism: 1. ahmad yassaviy hayoti va ijodining o’rganilishi 2. ahmad yassaviy “devoni hikmat”ining yozilish tarixi 3. “devoni hikmat” asari haqida ilmiy munozaralar 4. “devoni hikmat”ning o’rganilish manbalari iii. xulosa. iv. foydalanilgan adabiyotlar. kirish hikmatlar madaniyatimiz tarixi, tafakkur dunyomiz uchun ham bir nur manbaidir. adabiyotshunoslik bilan bog’liq lug’atlarda ham, izohli luģatlarda ham hikmatlarga alohida qoidasifat fikr berilmagan. hikmatlarni zamirida katta ma’no jamlangan, o’ta donishmandlik bilan bitilgan va nazmiy tartibga solingan, ifoda hamda o’qilish ohangi bilan xalq og’zaki ijodiga yaqin bo’lgan she’riy asar deyish mumkin. sharq she’riyatida, dunyoviy va ilohiy ...

This file contains 23 pages in DOCX format (59.6 KB). To download "devoni hikmat", click the Telegram button on the left.

Tags: devoni hikmat DOCX 23 pages Free download Telegram