o'rta osiyo mutafakkirlarining iqtisodiy g'oyalari. merkantilizm iqtisodiy ta’limoti. klassik iqtisodiy maktabning yuzaga kelishi

PPTX 30 pages 698.6 KB Free download

30 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 698.6 KB

File type PPTX

Pages 30

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 30

1-mavzu: tanqidiy va kreativ tafakkurning mohiyati, ilmiy-nazariy tavsifi 3.mavzu o'rta osiyo mutafakkirlarining iqtisodiy g'oyalari. merkantilizm iqtisodiy ta’limoti.klssik iqtisodiy maktabning yuzaga kelishi reja ix-xii asrlarda o’rta osiyo xalqlarining moddiy va ma'naviy ma’daniyatini yuksalishi. 2. xiv-xv asrda o’rta osiyoning moddiy-ma'naviy ma’daniyat ravnasi. viii asr oxiri ix asr boshida xalifalikni larzaga keltirgan og’ir siyosiy vaziyat abbosiylarning movaraunnaxr va xurosonda olib borayotgan siyosatini o’zgartirishga majbur etdi. birin-ketin o’rta osiyoda toxiriylar, safforiylar, somoniylar davlatlari tashkil topdi mamlakatda sodir bulgan bunday siyosiy o’zgarishlardan so’ng movaraunnahr xurosondan ajralib o’z mustasilligini tiklab olish imkoniga ega bo’ldi. movaraunnahrni birlashtirib mustahkam feodal davlat tuzgan davlat arbobi ismoil somoniy, 900-yilda xurosonni ham safforiylardan tortib olib ulkan davlat tuzdi. xalifa somoniylar davlatini tan olishga va unga hukmronlik yorishini yuborishga majbur bo’ldi. ix asr oxirlarida movaraunnahr xalqlari arab xalifaligidan abadiy xalos bo’ladi. ix-xii asrlarda mamlakat ma'naviy hayotining asosi islom mafkurasi edi. somoniylar islom mafkurasining rivojiga katta ahamiyat berdilar. buxoro sharqda islom dinining eng …

2 / 30

olimlar ahmad farg’oniy, muhammad ibn muso xorazmiy, abu nasr farobiy, abu ali ibn sino, abu rayhon beruniy, abusalk masihiy, abulhayr xammar, abunosir arron va boshqalar edi. 1998 yil ahmad farg’oniyni 1220 yilligi nishonlandi. ahmad farg’oniy astronom, matematik, geograf edi. bag’dod yaqinida uning astronomiya asosi, “samoviy harakatlar”, “yulduzlar haqidagi fan” nomli asarlari mashhurdir. muhammad ibn muso xorazmiy mashhur matematik, astronom, geograf, tarixchi edi. vatandoshimiz algebra faniga asos soldi. uning “al-jabr”, “zij”, “quyosh soati haqida risola”, “surat ul-arz”, “usturlob holati haqida risola” kabi asarlari sharq va g’arb mamlakatlarida ilmiy fikrlarning rivojiga samarali ta'sir ko’rsatdi xiii asrning boshlariga kelib (1206-1215) mo’sulistonda chingizxon hukmronligida ko’chmanchi mo’g’ullarning ulkan davlati paydo bo’ldi. bu davrda o’rta osiyo hududlarida xorazmshohlar davlati mavjud bo’lib, o’zaro urushlar va boshbodoqlik oqibatida bu qudratli saltanati inqirozga yuz tuta boshlagan davr edi. xiv asrning 50-60 yillarida o’rta osiyoda feodal tarqoqlik g’oyatda kuchayib va ular sonli urushga aylandi. amir bayon qunduz samarqandda, amir xoji …

3 / 30

o’qoldi. ang’liyadag’i xviii asr o’rtalaridag’i sanoat inqilobi jamoatchilik diqqatini savdodan industriyag’a jalb etdi. ishlab chiqarish tadbirkorlarni daromad olishning’ asosiy manbai sifatida yanada ko’proq qiziqtira boshladi. merkantilizm o’rnig’a klassik (lot. namunali, ҳaqiqiy) iqtisodiy maktab vujudg’a keldi. chunki avvalg’i ta’limot sanoatlashayotg’an soҳibkorlar talablarig’a javob bermay qo’ydi («klassik maktab» atamasi k.marks tomonidan berilg’an) paydo bo’layotg’an yang’i muammolarni ҳal etish yang’i yo’nalish tarafdorlari zimmasig’a to’g’’ri keldi. uning’ namoyandalari o’z ilmiy tadqiqotlarining’ asosi qilib kishilikning’ ishlab chiqarish soҳasini oldilar va kapitalizmni ilmiy taҳlil qilish bo’yicha dastlabki muҳim qadamni qo’ydilar. klassik maktab ishlab chiqarishning’ yang’i usuli shakllanayotg’an va mustaҳkamlanayotg’an davrda vujudg’a keldi. kapitalizm ayrim mamlakatlarda tarixiy shart-sharoitlarg’a mos ravishda feodal munosabatlarning’ saqlang’anlik darajasig’a qarab turlicha rivojlandi. bu jarayonlar dastlab xvi asrda ang’liyada ro’y bera boshladi. feodalizm emirilib, uning’ zaminida kapitalistik, ya’ni bozor munosabatlari shakllana bordi. uy ҳunarmandchilig’i urnig’a manufakturaning’ kirib kelishi katta ijobiy voqea bo’ldi. tarix, xalq xo’jalig’i tarixi va boshqa ijtimoiy fanlarni o’qig’anda ҳunarmandchilik, stex …

4 / 30

ijarag’a olg’an), ular yollanma meҳnatdan (krepostnoylik emas) keng’ foydalang’an, keyinchalik texnikani, ilmiy texnika yang’iliklarini keng’ qo’llag’anlar. ag’rar inqilob, isloҳot nomini olg’an bu o’zg’arish manufaktura sanoatining’ rivoji bilan bog’’liq. dastlabki paytlarda bu soҳada mato to’qish asosiy edi. u niҳoyatda foyda keltiruvchi soҳag’a aylandi. matog’a talab oshdi, uni qondirish uchun, sanoat uchun kerakli xom ashyo bazasini yaratish talab qilindi. xom ashyo esa jun bo’lib, qo’ylardan olinardi mamlakatning’ iqtisodiy rivojlanishig’a yo’l ochib berildi. lekin ko’plab deҳqonlarning’ ekspropriastiya qilinishi (ersizlantirilishi), ularni zo’rlik yo’li bilan yollanma meҳnatg’a jalb etilishi (chunki boshqa iloj yo’q) qarama-qarshilikni kuchaytirdi, oqibatda 1641-1660 yillarda ang’liyada inqilob bo’lib o’tdi. xvii asrdag’i niderlandiyadan keying’i ikkinchi bu inqilob burjua inqilobi bo’lib, u ang’liyadag’i feodal jamiyatg’a chek qo’ydi. ang’liya respublika deb e’lon qilindi, parlament vujudg’a keldi, demokratik jarayon kuchaydi. xalq xo’jalig’ining’ yuksak rivoji ilmiy kashfiyotlarni taqozo etdi. shu davrda ang’liyada tabiiy fanlar, ayniqsa mexaniqa, astronomiya va fizika tez rivoj topdi. bu davrning’ eng’ buyuk vakili …

5 / 30

maktabning’ bir yo’nalishi bo’lg’an fiziokratlar vujudg’a keldi (f.kene, a.tyurg’o) va u a.smit, d.rikardolar bilan yakunlanadi. bu davr kapitalistik munosabatlar rivojig’a yo’l ochib berdi. r.xeylbroner va l.turoularning’ fikricha («ekonomika dlya vsex»), ishlab chiqarish omillari vujudg’a keldi: meҳnat, er va kapital tovarg’a aylantirildi, bung’acha ular tovar bo’lmag’an. ҳozirg’i davr tili bilan aytg’anda, bozor tizimi, bozor jamiyati barpo etila boshlandi. yang’i ta’limotning’ klassik (mumtoz) deb atalishig’a sabab avvalo shuki, ҳozirg’i iqtisodiyotning’ asosida yotuvchi ko’pg’ina nazariya va metodolog’ik qoidalarning’ ҳaqiqiy ilmiy ҳarakteri bilan izoҳlanadi. ya.s.yadg’arov klassik maktab rivojlanishida (ma’lum shart bilan) 4 bosqichni ajratadi: 1-bosqich xvii asr oxiri – xviii asr boshig’a to’g’’ri keladi. bu bosqichda merkantilizm ta’limotining’ xatolari yoritib beriladi va uning’ asoschilari v.petti va p.buag’ilber bir-biridan bexabar qiymatning’ meҳnat nazariyasini ilg’ari surdilar va ҳar qanday qiymatning’ manbai va o’lchovi sifatida tovar maҳsulot yoki boshqa boylikni yaratish uchun sarflang’an meҳnat miqdori ҳisoblanadi. boylik va farovonlik muomala soҳasi emas, balki ishlab chiqarish soҳasida yaratilishi …

Want to read more?

Download all 30 pages for free via Telegram.

Download full file

About "o'rta osiyo mutafakkirlarining iqtisodiy g'oyalari. merkantilizm iqtisodiy ta’limoti. klassik iqtisodiy maktabning yuzaga kelishi"

1-mavzu: tanqidiy va kreativ tafakkurning mohiyati, ilmiy-nazariy tavsifi 3.mavzu o'rta osiyo mutafakkirlarining iqtisodiy g'oyalari. merkantilizm iqtisodiy ta’limoti.klssik iqtisodiy maktabning yuzaga kelishi reja ix-xii asrlarda o’rta osiyo xalqlarining moddiy va ma'naviy ma’daniyatini yuksalishi. 2. xiv-xv asrda o’rta osiyoning moddiy-ma'naviy ma’daniyat ravnasi. viii asr oxiri ix asr boshida xalifalikni larzaga keltirgan og’ir siyosiy vaziyat abbosiylarning movaraunnaxr va xurosonda olib borayotgan siyosatini o’zgartirishga majbur etdi. birin-ketin o’rta osiyoda toxiriylar, safforiylar, somoniylar davlatlari tashkil topdi mamlakatda sodir bulgan bunday siyosiy o’zgarishlardan so’ng movaraunnahr xurosondan ajralib o’z mustasilligini tiklab olish imkoniga ega bo’ldi. movaraunnahrni birla...

This file contains 30 pages in PPTX format (698.6 KB). To download "o'rta osiyo mutafakkirlarining iqtisodiy g'oyalari. merkantilizm iqtisodiy ta’limoti. klassik iqtisodiy maktabning yuzaga kelishi", click the Telegram button on the left.

Tags: o'rta osiyo mutafakkirlarining … PPTX 30 pages Free download Telegram