molekulyar biologiya asoslari

DOC 13 pages 66.0 KB Free download

13 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 66.0 KB

File type DOC

Pages 13

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 13

1404360481_52688.doc molekulyar biologiya asoslari reja: 1.molekulyar biologiya. 2. molekulyar biologiyani yuzaga kelishi 3. dnk ni tekshirish 4.dnk replikaciyasi (ikkita bulishi) 5.dnk reparaciyasi. 6.rekombinaciya. 7. rekombinaciya. 8. genetik kod. 9.transkrepciya. 10.translyaciya. 11. molekulyar biologiyani yuzaga kelishi. yangi xayotni paydo bulishida kupayish va tugilish tabiatshunoslikni rivojlanishini xiii asrdayok insoniyatni kiziktirgan. ana shu davrda usimliklarni chatishtirrish buyicha utkazilgan tajribalar asos bula oladi. 1856-1863 yilda chexiyalik tekshiruvchi gregoriy mendel anik tajriba utkazgan. u tajriba uchun goroxni olib belgilarni nasldan-naslga utishini anikladi. mendel’ birinchi bulib irsiy belgilar gen vositasida nasldan-naslga kuchib yurishni anikladi. 1875 yilda oskar gertvich otalanish jarayonida ikkita jensiy xujayrani kushilish jarayonini yozib chikdi. avgust veysman barcha tekshirish ishlarini jamlab xujayra yadrosini irsiy belgilarini tashib yuruvchi xususiyatga ega ekanligi isbotladi. 1873 yilda fridrix shneyder xujayra yadrosida « rangli tanachalar»- xromosomlarni bulishni isbotladi. keyin xar bir usimlik va xayvonlar turida xujayra yadrosida anik xromosomlar soni bulishi isbotlandi, jinsiy xujayralarda esa xromosomlar soni ikki xissa …

2 / 13

n olgan. unda irsiy belgilarni taksimlanishi urganilgan. morgan irsiy belgilari taksimlanishni urganib, bir-biri bilan boglik bulgan 4 guruxni kuzatdi. uni genlarni tutashligi deb atadi. u anik genda anik xromosomlar bulishni anikladi. genlarni xromosomlarda bulishni xam morgan anikladi. u xar xil xromosomlarni genetik materiallarini uza’ro almashinuvini anikladi. ana shu almashinuv krossingover deb ataladi. tajribalar natijalari genetik xarita tuzish imkoniyatini yaratgan. krossingoverni foiz xisobini topish yuli bilan xromosomlardagi genlar orasidagi nisbiy melofani aniklash imkoniyati topildi. morgan tajribasida mutaciyaning juda xam pastlik tempasi kuzatilgan. gen xakidagi koncepsiyani rivojlanishi natijasida- irrsiy informaciyani tashib yuruvchi mutaciyani asosini moddalarning kimyoviy tarkibini uzgartirish tashkil etadi. mutaciyani yuzaga kelishi sababini morgan shogirdi g.dj. meller tekshirib, rentgen nurlarigacha etib boradi. u drozofillni radiacion mutaciyasi 100% gacha bulishini anikladi. radiaciya ta’sirida mutaciya tabiiy sharoitga nisbatan ming marta tez bulishini anikladi. ushbu usul selekciyada juda xam tezlikda uz urnini topdi. l.stedler 1928 yilda sun’iy mutaciyani makkajuxorida kullab juda katta galabaga erishdi. …

3 / 13

deb karalgan. kupchilik genlarni oksilli tabiatga ega deb karalgan. 1965 yilda mendel’ tugilgan kunni 100 yilligida genlar tabiati tulik ochildi. rentgenostruktura taxlil vositasida makromolekulalarni uch ulchamli struktura tizimi aniklandi. 1943 yilda osval’d eyveri xodimlari bilan genetik informaciyani (ma’lumotni) tashib yuruvchi faktor dnk- disoksiribonuklein kislotasi ekanligini anikladi. 1953 yilda esa dnk modeli tuzildi. dnk tekshirish dnk strukturasini urganishga 80 yil sarflandi. uning bir kismi shvecariya biokimyogari fridrix misher ishi bulib 1868-1872 yillarda spermatozonddddddan yangi tarkibida fosfor moddasi bulgan nuklein (grekcha suzdan –yadro) ajratib olindi. 1890 yilda olmoniyalik kimyogar r.al’tman birinchi bulib oksildan ajratilgan nukleinni olib uni nuklein kislotasi deb atashni taklif etgan. ana shu paytda a.kossel’ nuklein tarkibidan: tarkibi azotdan iborat bulgan- adenin va guanin, fosfor kislotasini va uglevodorod (karbonsuv) birikmalarini ajratib olishga erishdi. keyinchalik nuklein kislotalari dnk va rnk iboratligi aniklandi. rnkda dezoksiriboza urniga riboza, turtta azot azoslaridan timin urniga uracil almashib dnk dan rnk fark kiladi. genlarni dnk iboratligi. …

4 / 13

v-d-q-dizoksiribozaning birontasini tarkibiga kiradi. tarkibida ribozalar bulgan nukleotidlar ribonukleotidlar deb, uning monomeri rnk, tarkibi dezoksiriboza nukleotidlaridan iborat bulganlari dnk deyiladi. dnk replikaciyasi (ikkita bulishi) genetik materriallarni asosiy xususiyati avloddan-avlodga utishdir. buning uchun xar bir xujayra navbatdagi bulinishga utishi uchun dnk ikkitaga ajralishi kerak. uning natijasida yangi xosil buladigan xujayra uzining otalik va onalik xujayralaridagidek genetik informaciyaga ega bulishi kerak. uz-uzidan xosil bulish jarayoni replikaciya ( ikkitaga ajralish) deyiladi. replikaciya tirik organizmlarni kupayishi asos buladi. dnk - polimeraza fermenti dnk ikkiga bulinishini tezlatadi. propariot va eukariotlarni replikaciyasi bir-biriga uxshash bulishiga karamasdan eukariotlar replikaciyasi bir necha ming marta tez buladi. dnk reparasiyasi genetik buzilishni bartaraf etish reparaciya deyiladi. dnk ikkiga bulinishi yoki replikaciyani kurib chikilganidan sung genetik ma’lumotlarni juda anik utishi ma’lum buladi. bu xolat dnk molekulasini mutaciyasini yuzaga kelishini va xujayrani ulishiga olib kelishi mumkin. mutaciyani tez bulmasligi xayotni saklanib kolishiga sababchi buladi. shuning uchun xam xujayra genetik uzgarishlardan juda xam …

5 / 13

uzgarishi natijasida sodir buladi. rekombinaciya umumiy va maxsus buladi. umumiy rekombinaciya barcha tipdagi tirik organizmlarga xosdir. gomologik rekombinaciyada bir-biriga yakin nukleotidlarni rekombinaciyasi sodir buladi. klassik rekombinaciyada meyoz bulinishda xromosomalarni gomologik kismlarini almashinuvi. xar xil organizmlardarekombinaciyaga olib keladigan vokialar ketma-ketligi xar xil bulishi mumkin, birok, umumiy rekombinaciyani butun natijasi doimo bir xil buladi: 1.ikki gomologik kushalok zanjir ajraladi, bitta gomologik katorning oxiri, ikkinchisini boshi bilan tutashadi, natijada dnk ikkita zanjiri uzaroalokador uchastkasi bilan birlashgan buladi. 2. nuktalar almashinuvi dnk gomologik molekulasining xar kanday kismida bulishi mumkin. 3. dnk ikkita molekulasini almashinuv nuktasi zinapoyali bulib tutashgan buladi, ana shu zinaning uzunligi birnecha ming juft asosdan iborat bulishi mumkin. 4.bitta nukleotidda almashinuv nuktasi yukolmaydi, kushilmaydi va boshka nukleotidlarga aylanmaydi, yoki genlar ichida gomologik rekombinaciyaga olib kelmaydi, xamda mutaciya xisobiga aktivlik yukolmaydi. rekombinaciya fermentlar vositasida buladi. xujayra rekombinaciyasi bevosita bajaradigan funkciyasidan tashkari organizmning evolyuciyasi muxim rol’ uynaydi. eukariotlarda rekombinaciyani ta’minlashda bosh vazifani jinsiy kupayish …

Want to read more?

Download all 13 pages for free via Telegram.

Download full file

About "molekulyar biologiya asoslari"

1404360481_52688.doc molekulyar biologiya asoslari reja: 1.molekulyar biologiya. 2. molekulyar biologiyani yuzaga kelishi 3. dnk ni tekshirish 4.dnk replikaciyasi (ikkita bulishi) 5.dnk reparaciyasi. 6.rekombinaciya. 7. rekombinaciya. 8. genetik kod. 9.transkrepciya. 10.translyaciya. 11. molekulyar biologiyani yuzaga kelishi. yangi xayotni paydo bulishida kupayish va tugilish tabiatshunoslikni rivojlanishini xiii asrdayok insoniyatni kiziktirgan. ana shu davrda usimliklarni chatishtirrish buyicha utkazilgan tajribalar asos bula oladi. 1856-1863 yilda chexiyalik tekshiruvchi gregoriy mendel anik tajriba utkazgan. u tajriba uchun goroxni olib belgilarni nasldan-naslga utishini anikladi. mendel’ birinchi bulib irsiy belgilar gen vositasida nasldan-naslga kuchib yurishni anikladi. 1875 yilda o...

This file contains 13 pages in DOC format (66.0 KB). To download "molekulyar biologiya asoslari", click the Telegram button on the left.

Tags: molekulyar biologiya asoslari DOC 13 pages Free download Telegram