mandelshtam-brillyuen majburiy sochilishini o’rganish

DOCX 32 pages 3.4 MB Free download

32 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 3.4 MB

File type DOCX

Pages 32

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 32

o‘zbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi __universiteti kurs ishi mustaqil ish referat mavzu:________________ mandelshtam-brillyuen majburiy sochilishini o’rganish mundarija: kirish………………………………………….………………………...……. 3 1. yorug’likning sochilish hodisasi va tindal tajribasi………….……………. 5 2. yorug’likning molekulyar sochilishi……………………….……………….. 11 3. mandelshtam - brillyuen komponentalarining hosil bo'lishi……………….. 17 4. yorug’lik sochilishining reley nazariyasi va uni amalda qo’llanilish…….....23 xulosa…………………………………………………………………………28 foydalanilgan adabiyotlar ro’yxati…………………………29 kirish o’zbekiston respublikasi birinchi prezidenti tashabbuslari bilan qabul qilingan “ta’lim to’g’risidagi qonun” va “kadrlar tayyorlash milliy dasturi” har tomonlama barkamol, mustaqil fikrlovchi, erkin komil shaxsning shakllanishini taminlovchi uzliksiz ta’lim tizimining asosiy huquqiy hujjatidir. barcha fanlar yutug’ini ishlab chiqarishga tadbiq etish bugungi kunning dolzarb muammolaridan biri bo’lib hisoblanadi. yorug’lik kishining eng nozik, universal va kuchli sezgi organi ko’zning ishlashi uchun zarur bo’lgan shartdur. tun kishini bu organidan foydalanishdan mahrum qilib, aktuv hayotni passiv hayotga aylantiradi. yorug’lik, aslini olganda, kishini ongli hayotini o’zaytiradi, yorug’likning buyuk ahamyati ham avvalo, anashunda reley ilmiy ishlari akustika tebranish nazaryasi optika …

2 / 32

bu hodisalarning hammasiga yorug’likning havoda moleykulyar sochilishi sabab bo’lishini ko’rsatdi. kurs ishining dolzarbligi: talabalarda optik hodisalar ular ustida olimlarning qilgan ishlarini o’rganish maqsadida, yorug’lik hodisalaridan bir bo’lgan yoruglik sochilishining reley nazariyasi haqida ma’lumot va tushunchalar berishdan iborat. kurs ishining maqsadi: fizika ta’limi murakkab, takomillashib boruvchi, ochiq, boshqariladigan sistema hisoblanadi. optika fizikaning bir bo’limi hisoblanib, yorug’likning fizik tabiatini va xossasini hamda moddalar bilan o’zaro ta’sirini o’rganadi. bu kurs ishidan maqsad yorug’lik sochilishi haqida, yorug’likning molekulyar sochilishi haqida, yorug’lik sochilishining reley nazariyasini o’rganish, reley nazariyasining amaliyotda qo’llanilishini o’rganishdan iborat. kurs ishining vazifalari: ushbu maqsadni amalga oshirish uchun quyidagi vazifalar belgilanadi: yorug’likning molekulyar sochilishini o’rganish; reley nazariyasini o’rganish; reley nazariyasini amaliyotda qo’llanilishini o’rganishdan iborat. 1.yorug’likning sochilish hodisasi va tindal tajribasi. muhitga tushgan yorug’lik qaytish, sinish va yutilishdan tashqari sochiladi ham. bu hodisani kundalik hayotimizda har kuni kuzatamiz. yorug’likning atmosferada sochilishi natijasida osmon ko’m-ko’k bo’lib ko’rinadi. agar yorug’lik atmosferada sochilimaganda edi, kunduz kuni ham …

3 / 32

jinsli bo’lsa ya’ni uning sindirish ko’rsatkichi nuqtadan nuqtaga o‘tilganda o‘zgarmasa u holda to‘lqin frontida bir biridan masofada joylashgan tengdosh hajmlarning ixtiyoriy ikkitasi chiqarayotgan ikkilamchi to‘lqinlar bir birini so‘ndiradi. muhitning bir jinsli va ikkilamchi to‘lqinlarning kogerent bo‘lishi yorug‘lik sochilmasligining zaruriy va etarli shartidir. xaqiqatda esa ideal bir jinsli muhitlar bo‘lmaydi. real muhitlarda turli sababdan paydo bo‘lgan optik bir jinslimasliklar hamisha bo‘ladi bu esa yorug‘likning ba’zi hollarda juda intensiv, ba’zi hollarda juda zaif sochilishini bildiradi. bir jinslimasliklar tufayli bo‘ladigan difraksiya yorug‘likning diffuziyasi yoki sochilishi deyiladi. demak, muhitning bir jinsliligini buzish uchun sindirish ko‘rsatkichini doimiyligini buzish kerak. sindirish ko‘rsatkichi n esa muhitning dielektrik singdiruvchanligiga n=(1.1) munosabat orqali bog‘langan. muxitning qutblanishi, ya’ni muhitning birlik hajmining tashqi e maydon ta’siri ostida oladigan elektr momenti p=np ga teng, bu yerda n – birlik hajmdagi molekulalar soni, p – bu har bir molekulaning elektr momenti. bu moment kattaligi p=αe tashqi elektr maydon kuchlanganligiga to‘g‘ri proporsional. bunda a …

4 / 32

ulfidning keraklicha qilib olingan aralashmasiga shisha parchalari botirilganda bu aralashma bir jinsli muhit bo‘ladi: shisha bilan suyuqlik orasidagi bo‘linish chegarasi sezilarli bo‘lmay qoladi. ko‘zga ko‘rinadigan yorug‘lik to‘lqinining uzunligiga nisbatan kichik bo‘lgan zarralarda yorug‘likning sochilishini laboratoriya sharoitida birinchi bo‘lib tindal kuzatgan (1869 yil). turli burchaklar hosil qilib sochilgan yorug‘lik dastlabki oq yorug‘likdan ko‘k bo‘lishi bilan farq qilishini to‘shayotgan yorug‘lik yo‘nalishiga nisbatan burchak hosil qilib sochilgan yorug‘lik to‘liq yoki deyarli to‘liq chiziqli qutblanishini ham tindal payqagan. tindal osmonning zangori bo‘lib ko‘rinishiga quyosh yorug‘ligining er atmosferasida chang zarralarida sochilishi sabab bo‘lsa kerak, deb taxmin qilgan. ko‘p hollarda tabiiy ravishda paydo bo‘lgan optik bir jinslimasliklar tufayli yorug‘lik intensiv ravishda sochiladi. optik bir jinslimasligi oshkor bo‘lgan muhitlar xirа muhitlаr deyiladi. xira muhitlar jumlasiga tutun (gazdagi qattiq zarralar) yoki tuman (havodagi suyuqlik tomchilari, masalan, suv tomchilari) kiradi. bu hollarning hammasida xira muhit yorug‘likni birmuncha ko‘p sochib yuboradi, bu hodisa odatda tindal hodisasi deyiladi. zarralarining o‘lchami to‘lqin …

5 / 32

rug‘lik qizg‘ish bo‘ladi. sochilgan yorug‘likni dastlabki dastaga nisbatan 90 burchak ostida n qutblovchi orqali kuzatganda s dan kelayotgan dastlabki yorug‘lik tabiiy yorug‘lik bo‘lsa ham sochilgan yorug‘lik chiziqli qutblangan ekanligi ko‘rinadi. turli yo‘nalishlar bo‘ylab sochilgan yorug‘likning intensivligi taqsimotini ko‘rsatuvchi grafik sochilish indikatrisasi deyiladi. tushayotgan yorug‘lik tabiiy yorug‘lik bo‘lganda sochilish indikatrisasi 1.1-rasmda ko‘rsatilgandek bo‘lib, (1.5) bilan ifodalanadi. 1.1-rasm.  ga nisbatan kichik bo‘lgan zarralar uchun sochilish indikatrisasi. 1.2-rasm. xira muhitlarda yorug‘lik sochilishini kuzatish chizmasi. fazoviy indikatrisa egri chiziqni (1.1-rasm) вв o‘qqa nisbatan aylantirib hosil qilinadi. reley o‘lchamlari to‘shayotgan yorug‘lik to‘lqin uzunligiga nisbatan kichik bo‘lgan sferik zarralarda sochilgan yorug‘likning intensivligini hisoblab (1899 yil) dastlabki yorug‘lik tabiiy yorug‘lik bo‘lgan holda sochilgan yorug‘likning intensivligi quyidagiga teng bo‘lishini topdi. (1.6) n - sochib yuboruvchi hajmdagi zarralar soni, vꞌ - va ε0 - zarraning hajmi va dielektrik singdiruvchanligi, ε - zarra muallaq holda yurgan muhitning dielektrik singdiruvchanligi, ѳ - sochilish burchagi, i0 - tushayotgan yorug‘likning intensivligi, l …

Want to read more?

Download all 32 pages for free via Telegram.

Download full file

About "mandelshtam-brillyuen majburiy sochilishini o’rganish"

o‘zbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi __universiteti kurs ishi mustaqil ish referat mavzu:________________ mandelshtam-brillyuen majburiy sochilishini o’rganish mundarija: kirish………………………………………….………………………...……. 3 1. yorug’likning sochilish hodisasi va tindal tajribasi………….……………. 5 2. yorug’likning molekulyar sochilishi……………………….……………….. 11 3. mandelshtam - brillyuen komponentalarining hosil bo'lishi……………….. 17 4. yorug’lik sochilishining reley nazariyasi va uni amalda qo’llanilish…….....23 xulosa…………………………………………………………………………28 foydalanilgan adabiyotlar ro’yxati…………………………29 kirish o’zbekiston respublikasi birinchi prezidenti tashabbuslari bilan qabul qilingan “ta’lim to’g’risidagi qonun” va “kadrlar tayyorlash milliy dasturi” har tomonlama barkamol, mustaqil f...

This file contains 32 pages in DOCX format (3.4 MB). To download "mandelshtam-brillyuen majburiy sochilishini o’rganish", click the Telegram button on the left.

Tags: mandelshtam-brillyuen majburiy … DOCX 32 pages Free download Telegram