adabiy tanqidchilikdagi janr va shakllar muammosi masalalari

DOC 2.0 MB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1662756715.doc αζαρ reja: 1. kirish. adabiy tanqidchilikdagi janr va shakllarning o`ziga xos xususiyatlari va muammoli masalalari xususida. 2. taqriz-adabiy tanqidchilikning qadimiy, hamisha navqiron janri. 3. adabiy obzor janri haqida. 4. problematik maqola tanqidchilik va adabiyotshunoslikning tayanch, asosiy janri. 5. badia (esse) janri haqida tushuncha. 6. tanqidiy -biografik ocherk janrining o`ziga xos xususiyatlari. 7. ilmiy-biografik tadqiqot janri haqida. 8. xulosa. ma`lumki, o`tmishda adabiyotshunoslik va adabiyot tanqid tushunchalari o`zaro chambarchas bog`liq bo`lib, adabiyotshunoslik atamasi hozir ishlatayotganimiz shaklda uchramaydi. adabiy tanqidchilikdagi janr va shakllar xususida adabiyotshunos olimlar boturxon valixo`jayev va abdug`afur rasulovlar ilmiy tadqiqot ishlari olib borgan. shuning uchun ham biz mazkur mavzuni yoritishda ularning darslik va ilmiy maqolalari, maruza matnlari manbalariga asoslanib ish kurdik. “tanqid” arabcha-naqada so`zidan tashkil topgan bo`lib, muhokama qilmoq, topshiriq, o`rganmoq, nimaningdir haqqoniyligi va to`g`riligini isbotlamoq, yutuq va kamchiliklarni belgilamoq va nihoyat, badiiy asarni tahlil qilish, izohlash kabi ma`nolarni ifodalaydi. demak, bu hol tanqid tushunchasi doirasining kengligi, uning hayotdagi …

an hisoblansa, o`ziga xos xususiyati - adabiyot uning qiziqish doirasi bo`ladi. o`tmish adabiy tanqidchiligini 2 guruhga bo`lish mumkin: birinchi guruh: 1) faxriya, 2) she`riy parchalar-g`azalning ayrim baytlari, qit`a, soqiynoma, kichik masnaviy; 3) ilmi adabga bag`ishlangan asarlar; 4) dostonlarning ayrim boblari; 5) tarixiy va tarixiy-esdalik asarlar; 6) nasihatnomalarni kiritish mumkin. 2- guruh. bevosita “janr”lar, ya`ni adabiyotshunoslik va adabiy tanqid masalalaridan bahs yurituvchi asarlar guruhi. bu guruhga: 1) tazkira; 2) manoqib-holatlar, faxriya; 3) aruz, qofiya va she`riy san`atlarga bag`ishlangan risllalar; 4) debocha; 5) ro`znoma va oynomalarda (xix asrning ii yarmi va xx asrning avvali) e`lon qilingan taqriz va ixcham maqolalarni keltirish mumkin. ikkinchi guruhga kiritilganlarni o`tmish adabiyotshunosligi va adabiy tanqidning maxsus janrlari sifatida qarash mumkin. tazkira-arabcha zikr so`zidan olingan bo`lib, esdalik daftari ma`nosini anglatadi. xiii asrda muhammad avfiy buxoriyning “lubob ul-albob” (“bilimlar mag`zi”) tazkirasi yaratilgan. muhammad avfiy aslan buxorolik bo`lib, samarqandda yashab, keyinchalik xurosonga safar qilib va, nihoyat, hindistonda turg`un bo`lib qolgan …

bek professional tanqidchiligi taqriz, adabiy obzor, problematik maqola, badia, xotira-memuar, tanqidiy-biografik ocherk, adabiy portret, ilmiy-biografik tadqiqot singari janrlar, taqriz-maktub, taqriz-bahs, taqriz-monografiya, maqola-dialog, maqola-suhbat, portret chizgilari, adabiy o`ylar singari shakllardan keng foydalanib keldi. tanqidchilik janrlarini shartli ikki guruhga bo`lish mumkin. 1.adabiy jarayonni tahlil etuvchi janr va shakllar. 2.yozuvchining hayoti va ijodi masalalarini yorituvchi janr va shakllar. umuman, adabiy jarayonni yorituvchi “sof” janrlar bo`lmaganiday, faqat ijodkor hayoti, ijodini ochishga xizmat qiladigan janrlar yo`q. tanqidchilik va adabiyotshunoslik adabiyot tarixi bilan o`zviy birlik va bog`liqda rivojlangan. o`zbek adabiyoti tarixida adabiyotshunoslikka oid asarlarni, adabiy jarayon haqida ma`lumot beruvchi tazkiralar biz yuqorida qayd etib o`tgandik. adabiyotshunoslik va tanqidchilikka oid asarlar janrini biz endigina belgilamoqdamiz. bunda navoiy, boburlar ilmiy-nazariy tadqiqot yaratganligini, “majolisun-nafois” adabiy portret va portret chizgilaridan tashkil topganligini, “boburnoma”da, ogahiy, munis asarlarida xotira, portret chizgilari janrlari diqqatni jalb qilishligini, nihoyat klassik adabiyotda biografik asarlar paydo bo`lganligini nazarda tutmoqdamiz. xx asr arafasida taqriz, maqola singari janrlar vaqtli …

avloddan avlodga yetkazganday, tanqidchilikning toji bo`lgan maqolalar taqrizlarning uzoq “umr” ko`rishida o`lmas asarlarning hissasi katta. demak, taqriz-tanqidchi qalamining qayroqi, “tanqidchining tikonli guli” (i./afurov), tanqidiy bahoning izchil o`lchovi, adabiy talqinning lo`nda, siqiq ko`rinishi. har zamon ruhi taqrizda aks etadi. 20-50-yillar tanqidchiligida, xususan, taqrizda vulgar-sotsiologik qarash aks etdi. asarning qanday yozilganligidan ko`ra u kim tomonidan yaratilganligiga e`tibor berildi. taqrizchi asarning g`oyaviy asosi, qahramonlarning qaysi sinf vakili ekanligi, sotsialistik realizm metodi talablariga qanchalik mosligi singari masalalarga birma-bir to`xtalish joiz edi. taqrizlar g`oyaviy-estetik yaxlitdan ko`ra, anketa savollariga javobga o`xshab qolardi. 60-yillardan boshlab o`zbek tanqidchiligida g`oyaviy-estetik tahlil jonlana bordi. 60-yillardan boshlab, hayotimizda demokratiya, oshkoralik ruhi aniq sezila boshlandi. “sinchalak”, “muqaddas”, “+adrim”, “+aro ko`zlar”, “sevgim, sevgilim” singari asarlarga yozilgan taqrizlar sistemali tahlil, asarning badiiy-estetik mohiyatini ochishga harakat sezildi. “ulug`bek xazinasi” romani yaratilgach, tanqidchilikning diqqati shu asarga qaratildi. p.shermuhammedovning “ulug`bek xazinasi” (“sovet o`zbekistoni”, 1973 yil 26 avgust), n.xudoyberganovning “ikki hayot, ikki o`lim” (toshkent oqshomi”, 1973 yil 14 …

anqidchilar tomonidan yuksak baholandi. o.sharofiddinov “ona” (“o`zb. adabiyoti va san`ati) gazetasi, 1982 yil 23-son), m.+o`shjonov “onaga ta`zim” (“+ishloq haqiqati” gazetasi, 1982 yil 66-son), s.mirvaliyev “ona haqida qo`shiq” (“yosh leninchi gazetasi, 1982 yil, 23-son), b./ulomov “mehr dostoni” (“toshkent oqshomi” gazetasi, 1982 yil, 23-son) taqrizlarida “dunyoning ishlari” qissasidagi yuksak badiyilikni, emotsional ta`sirlilikni alohida ta`kidladilar. tanqidchi n.xudoyberganov “me`yor va tasvir” maqolasida “dunyoning ishlari” yaxshi asar ekanligini tan oladi-yu, biroq uning o`ta maqtab yuborilishiga, qissa muallifini, o`zbekning aytmatovi, markesi darajasiga ko`tarib qo`yilishiga qarshi chiqadi. n.xudoyberganov asarda kamchilik bor ekanligini his qiladi, lekin u nimalarda ko`rinishini aniq aytib berolmaydi. turg`unlik yillarining illatini taqriz janriga munosabat, uning adabiy jarayondagi o`rnida aniq sezish mumkin. turg`unlik yillari (70-80) taqrizchiligida ofarinbozlik, ko`tar-ko`tarchilik ruhi yetakchilik qildi,-deb to`g`riqayd etiladi norboy. xudayberganov va abdug`afur rasulovlarning «o`zbek adabiy tanqidchiligi tarixi»darsligida.-o`rtaga, hatto yaroqsiz asarlar haqida maqtov taqrizlar bosildi. 70-80-yillardagi taqrizlarga qarab o`zbek adabiyoti haqida fikr yuritsak, bizda kashfiyot, nodir, mo`jiza asarlar to`lib-toshib ketdi. bo`sh …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "adabiy tanqidchilikdagi janr va shakllar muammosi masalalari"

1662756715.doc αζαρ reja: 1. kirish. adabiy tanqidchilikdagi janr va shakllarning o`ziga xos xususiyatlari va muammoli masalalari xususida. 2. taqriz-adabiy tanqidchilikning qadimiy, hamisha navqiron janri. 3. adabiy obzor janri haqida. 4. problematik maqola tanqidchilik va adabiyotshunoslikning tayanch, asosiy janri. 5. badia (esse) janri haqida tushuncha. 6. tanqidiy -biografik ocherk janrining o`ziga xos xususiyatlari. 7. ilmiy-biografik tadqiqot janri haqida. 8. xulosa. ma`lumki, o`tmishda adabiyotshunoslik va adabiyot tanqid tushunchalari o`zaro chambarchas bog`liq bo`lib, adabiyotshunoslik atamasi hozir ishlatayotganimiz shaklda uchramaydi. adabiy tanqidchilikdagi janr va shakllar xususida adabiyotshunos olimlar boturxon valixo`jayev va abdug`afur rasulovlar ilmiy tadqiqot ishlari ol...

DOC format, 2.0 MB. To download "adabiy tanqidchilikdagi janr va shakllar muammosi masalalari", click the Telegram button on the left.

Tags: adabiy tanqidchilikdagi janr va… DOC Free download Telegram