sezgi psixofiziologiyasi

PPTX 26 pages 322.6 KB Free download

26 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 322.6 KB

File type PPTX

Pages 26

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 26

психические процессы sezgi psixofiziologiyasi eksperimental psixologiya. kognitiv jarayonlar. xulq-atvorning ilk regulyatorlari. dinamik xususiyatga ega. muayyan holatni shakllantiradi. kogniitv, emotive, irodaviy. kognitiv aqliy jarayonlar axborotni idrok etish va qayta ishlash bilan bog'liq. sezgilar bu inson ongida uning sezgilariga bevosita ta'sir ko'rsatadigan narsa va hodisalarning individual xususiyatlari va sifatini aks ettirishdir. ob'ektiv voqelikning hissiy aksi fiziologik asos i.p.pavlov tomonidan analizatorlar deb ataladigan anatomik tuzilmalarning murakkab kompleksidir. sezgilar harakat bilan chambarchas bog'liq bo'lib, u ba'zan vegetativ reaktsiya sifatida namoyon bo'ladi (tomirlarning torayishi, galvanik teri refleksi). sezgilar nafaqat dunyo haqidagi bilim manbai, balki his-tuyg'ular va hissiyotlardir. ba'zi ranglar, tovushlar va hidlar ma'lum tuyg'ularni uyg'otadi. sezgilarning fiziologik asosi - bu qo'zg'atuvchi unga adekvat bo'lgan analizatorga ta'sir qilganda yuzaga keladigan asab tizimi jarayoni. analizator periferik bo'lim - retseptor afferent va efferent nervlar analizatorning kortikal va subkortikal bo'limlari sezgilarning tizimli tasnifi. ingliz fiziologi c. sherrington tomonidan taklif qilingan. sherrington charlz skott (1857-1952) - ingliz fiziologi va psixofiziologi. …

2 / 26

i tavsiflovchi, uni boshqa sezgi turlaridan ajratib turadigan va ma'lum bir turdagi sezgi doirasida o'zgarib turadi. masalan, ta'm sezgilari ob'ektning ma'lum kimyoviy xususiyatlari haqida ma'lumot beradi: shirin yoki nordon, achchiq yoki sho'r. hidi: gulli hid, bodom hidi, vodorod sulfidi hidi intensivlik miqdoriy xususiyat bo'lib, joriy qo'zg'atuvchining kuchiga va retseptorning o'z funktsiyalarini bajarishga tayyorlik darajasini belgilaydigan retseptorning funktsional holatiga bog'liq. sevgilarning xossalari va xususiyatlari sezgining davomiyligi - paydo bo'lgan sezgining vaqtinchalik xususiyati. yashirin davr. sezgi a'zosiga qo'zg'atuvchi ta'sir qilganda, sezish darhol emas, balki ma'lum vaqtdan keyin paydo bo'ladi. har xil turdagi sezgilarning yashirin davri bir xil emas. masalan, taktil sezgilar uchun 130 ms, og'riq uchun - 370 ms, ta'm uchun - atigi 50 ms. sevgilarning xossalari va xususiyatlari fazoviy lokalizatsiya retseptorlar tomonidan olib borilgan tahlil bizga qo'zg'atuvchining borliqda lokalizatsiyasi haqida ma'lumot beradi, ya'ni yorug'lik qayerdan kelganini, issiqlik kelib chiqishini yoki qo'zg'atuvchi tananing qaysi qismiga ta'sir qilishini aniqlashimiz mumkin. sevgilarning xossalari va …

3 / 26

i hodisalar - aqliy va jismoniy - funktsional jihatdan o'zaro bog'liq bo'lgan tabiiy munosabatlar bo'lishi kerak. yuqori mutlaq chegara - bu qo'zg'atuvchining adekvat idrok etilishini to'xtatadigan qiymati. yuqori mutlaq chegara ba'zan og'riq chegarasi deb ataladi, chunki mos keladigan qo'zg'atuvchi kattaliklarda biz og'riqni boshdan kechiramiz - yorug'lik juda yorqin bo'lganda ko'zlarda og'riq, tovush juda baland bo'lganda quloqlarda og'riq. mutlaq chegaralar - yuqori va pastki - bizning idrok etishimiz mumkin bo'lgan atrofdagi chegaralarni belgilaydi. sezgini keltirib chiqaradigan stimul qanchalik zaif bo'lsa, sezgirlik shunchalik yuqori bo'ladi. farq sezuvchanligi - bu stimulning o'zgarishiga sezgirlik. ta'sir etuvchi qo'zg'atuvchining xususiyatlaridagi minimal farqni his qilish uchun uning ta'sir kuchini ma'lum miqdorda o'zgartirish kerak va sezgilarda deyarli sezilmaydigan farqni beruvchi qo'zg'atuvchilar orasidagi minimal farq differensatsiya chegarasi deb ataladi. dastlabki stimulning intensivligi qanchalik yuqori bo'lsa, stimulning o’zgarishi ham sezish uchun shunchalik katta bo'ladi turli sezgi a'zolari uchun differensatsiya chegarasi har xil, lekin bir analizator uchun bu doimiy qiymatdir! buni …

4 / 26

ni chaqirishga imkoni 4. vaqtning latent oralig‘i - qo‘zg‘otuvchiga ta’sirning boshlanishidan to sezgilar paydo bo‘lgunicha vaqt eks 1 veber-fexnerning psixofiziologik qonuni sezgilar kattaligi, qo‘zg‘otuvchi kuchiga nisbatan sekinroq o‘zgarishi qayd etilgan. veber-fexner qonuni sezgilar darajasi l ni qo‘zg‘oluvchilar kuchi (intensivlik) i bilan bog‘laydi. qonunning sharhi: sezgilsr darajasi l, qo‘zg‘otuvchi intensivligi i nisbiy kattaligining logarifmiga proportsionaldir. bu erda, i0 – intensivlik sezgirlikning quyi chegarasini; к va с – esa, ayrim konstantlarni bildiradi. 3 sezgining rag'batlantiruvchi kuchiga grafik bog'liqligi ko‘pgina analizatorlar uchun sezgining ta’sir kuchiga bog‘liqligi logarifmik funksiyaga yaqin bo‘ladi, lekin og‘riq analizatori uchun u chiziqli funksiyadir (1-rasm). х y qo‘zg‘otuvchi kuchi s e z g i y = k x y = lg x 1-rasm log 4 veber-fexner qonunidan xulosalar 1-rasmdan ko‘rinib turibdiki, argumentning kichik qiymatlarida logarifmik egri chiziqning ko‘tarilish keskinligi yuqori bo‘ladi, lekin argument ortishi bilan uning keskinligi kamayadi. 1 2 analizatorning sezgirligi zaif ta’sir etuvchi qo‘zg‘atuvchilarda ortadi va kuchli qo‘zg‘atuvchilarning …

5 / 26

irligining o'zgarishi deyiladi. ko'zlarni yoritish eshitiladigan tovushlarni balandroq qiladi. sensibilizatsiya - analizatorlarning o'zaro ta'siri yoki mashqlar natijasida sezgirlikning oshishi. sinesteziya - bir analizatorning qo’zg’atish xususiyati ta'sirida boshqa analizatorlarga xos bo'lgan sezuvchanlikning paydo bo'lishi. vizual-eshitish sinesteziyasi, ob'ekt tovushli ogohlantirishlar ta'sirida vizual tasvirlarni boshdan kechirganda. ba'zi bastakorlar (n.a. rimskiy-korsakov, a.n. skryabin) rangli eshitish qobiliyatiga ega edilar. luriya aleksandr romanovich (1902-1977) - rus psixologi, neyropsixologiyaning asoschisi. psixologiya va tibbiyot fanlari doktori, professor, 500 dan ortiq ilmiy ishlar muallifi. l. s. vygotskiy bilan birgalikda oliy psixik funktsiyalarni rivojlantirishning madaniy-tarixiy kontseptsiyasini yaratish ustida ishlagan. a. r. luriyaning asosiy hissasi neyropsixologiyaning nazariy asoslarini ishlab chiqishdir, bu uning yuqori aqliy funktsiyalarni tizimli dinamik lokalizatsiya nazariyasida va ularning miya shikastlanishida buzilishlarida ifodalangan. u nutq, idrok, diqqat, xotira, tafakkur, ixtiyoriy harakatlar va harakatlarning neyropsixologiyasi bo'yicha tadqiqotlar olib borgan. sinesteziyaga misol mashhur mnemonist sh.ni a. r. luriya batafsil oʻrgangan. bu odam barcha ovozlarni rangli deb qabul qildi va ko'pincha unga …

Want to read more?

Download all 26 pages for free via Telegram.

Download full file

About "sezgi psixofiziologiyasi"

психические процессы sezgi psixofiziologiyasi eksperimental psixologiya. kognitiv jarayonlar. xulq-atvorning ilk regulyatorlari. dinamik xususiyatga ega. muayyan holatni shakllantiradi. kogniitv, emotive, irodaviy. kognitiv aqliy jarayonlar axborotni idrok etish va qayta ishlash bilan bog'liq. sezgilar bu inson ongida uning sezgilariga bevosita ta'sir ko'rsatadigan narsa va hodisalarning individual xususiyatlari va sifatini aks ettirishdir. ob'ektiv voqelikning hissiy aksi fiziologik asos i.p.pavlov tomonidan analizatorlar deb ataladigan anatomik tuzilmalarning murakkab kompleksidir. sezgilar harakat bilan chambarchas bog'liq bo'lib, u ba'zan vegetativ reaktsiya sifatida namoyon bo'ladi (tomirlarning torayishi, galvanik teri refleksi). sezgilar nafaqat dunyo haqidagi bilim manbai, balki hi...

This file contains 26 pages in PPTX format (322.6 KB). To download "sezgi psixofiziologiyasi", click the Telegram button on the left.

Tags: sezgi psixofiziologiyasi PPTX 26 pages Free download Telegram