adabiyotshunoslik – badiiy adabiyot haqidagi fan

DOC 2,0 МБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1662756758.doc αζαρ adabiyotshunoslik – badiiy adabiyot haqidagi fan reja: 1. «adabiyot» atamasining mazmuni va tarixi: 2. badiiy adabiyot va uni o`rganishning axamiyati. 3. «adabiyotshunoslik» atamasining mazmuni, adabiyotshunoslik fanining obyekti va vazifalari. a) «adabiyot» atamasining mazmuni va tarixi: «adabiyot» termini etimologiya jaxatidan arabcha -adab so`zining ko`plik shakli ( hozirgi o`zbek tilida - odoblar) dan olingan. «adabiyot» termini hozirgi paytda ikki ma`noda, ya`ni keng va tor ma`noda qo`llaniladi. keng ma`noda qo`llanilganda «adabiyot» termini tushunchasi doirasiga- kitoblar, broshyuralar, maqolalar, umuman, ko`pchilikning o`qish uchun muljallab va nashr kilingan ( bosmaxona kashf etilishidan avvalgi davrda kulyozma kitob xolida tarkalgan) barcha asarlar kiradi. adabiyot ayni chogda soxalarga bulinadi va turli nomlar bilan ataladi. chunonchi, qishloq xujaligiga oid asarlar- «qishloq xujaligi adabiyoti», texnika oid asarlar - « texnika adabiyoti», tibbiyotga oid asarlar - «tibbiyot adabiyoti», siyosatga doir asarlar- «siyosiy adabiyot», so`z san`atiga oid asarlar - «badiiy adabiyot» deb yuritiladi va xokazo. «adabiyot» atamasini tor, mahsus va professional …

abiyot ma`nosida qo`llanilgan. «literatura» ( adabiyot») termini rossiyada x1x asrda paydo buldi. bu termini birinchi bulib ilmiy asoslagan va mahsus ma`noda qo`llagan olim v.g. belinskiydir ( qarang: «adabiyot» so`zining umumiy ma`nosi», 1862 yil). rossiyada x1x asrning o`rtalarigacha xam tor va mahsus ma`nodagi «literatura» o`rnida asosan « poeziya» termini ishlatilgan. maxsus, tor va professional ma`nodagi «adabiyot» atamasi o`zbek adabiy tilida xx asrning boshlarida paydo buldi va, asosan, oktabr tuntarilishidan sung keng qo`llanila boshlandi. o`zbek tilida «adabiyot» atamasi kishilarga yaxshi xulk va umuman hayotni to`g`gri tushunish va to`g`gri yashashni o`rgatish maksadida yozilgan asarlar ma`nosida qo`llanilgan. shunga ko`ra , utmishda badiiy adabiyot bilan birga umuman ilmiy, tarixiy, ahloqiy kitoblar xam «adabiyot» atamasi tushunchasi doirasiga kiritilgan. urta asrlarda shunday asarlar xam yaratilganki, ularda badiiy so`z san`ati ilm-fan, ahloq-odob masalalari bilan chatishib-korishib ketgan («kobusnoma», «kutadgu bilik», «bobirnoma» va boshqalar). shu xil asarlar xam «adabiyot» deb yuritilgan. bundan tashqari, utmishda yaratilgan sof badiiy asarlar («shoxnoma», «xamsa» …

ni badiiy asarlarga nisbatangina ishlatish odat tusiga kirgan. mirmuxsin shermuxamedov, abduxamon sa`diy va boshqalarning asarlarida» «adabiyot» atamasini professional ma`noda keng qo`llanila boshlangan. biroq «adabiyot» karor topishi keskin mafko`raviy ko`rash zaminida yuz berdi. o`zbek puristlari (elbek kabi) 20- yillarda o`zbek matbuotida keng ishlatila boshlangan «adabiyot» atamasini «yozgich», «yozuvchi» ni « yozguvchi» kabi yasama so`zlar bilan almashtirishga xarakat qilib kurdilar, okibatda ular maglubiyatga uchradilar. shu tariqa , adabiyotshunoslik ilmida «adabiyot» atamasi tula karor topdi. b) badiiy adabiyot va uni o`rganishning axamiyati. «adabiyot» atamasining mohiyati va tarixini bilib olgan talaba endi badiiy adabiyotning o`zi nima va nima uchun biz uni sevib o`rganamiz degan masala ustida bosh kotiradi. tugri, butun kurs dvomida badiiy adabiyotning mohiyati, qonuniyatlari va xususiyatlari o`rganiladi va shu jarayonda kitobxonning badiiy asarga bulga qiziqishi, ehtiyojlari oshib borayotganligining sabablari ochiladi. bu o`rinda esa talaba badiiy adabiyot haqida ibtidoiy ma`lumot olishi joizdir. avvalo shuni aytish kerakki , adabiyot san`atning bir turi, u- so`z …

ayot darsligidir. badiiy adabiyot ukuvchining ongi-shuuriga kuchli ta`sir etadi. biz badiiyo asarda san`atkorlik bilan yaratilgan ijobiy kaxramonlardan ko`p narsa o`rganamiz, ularga taklid kilamiz. asardagi salbiy obrazlar esa kitobxon kalbida o`ziga nibatan nafrat xislarini uyg`otadi- biz hayotda shunday kishilarniga qarshi ko`rashga otlanamiz. badiiy adabiyot ana shunday qilib kishilarni tarbiyalaydi. o`zbek adabiyoti xam ana shunday sharafli ishga xizmat qilmokda. badiiy adabiyotda yaratilayotgan talantli asarlarning mohiyatiga to`g`gri tushunish va ularga obyektiv baho berish uchun, dastavval, badiiy adabiyot haqidagi fanni, ya`ni adabiyotshunoslikni bilish lozim. aks holda kishi kulgilik bir axvolga tushib qolishi hech gap emas. xuddi shunday hodisani yozuvchi abdulla qaxxor «xayot hodisasidan badiiy to`qimaga» sarlavhali maqolasida o`z turmush tajribasi misolida qiziqarli qilib hikoya kiladi: «biz odam» hikoyasi buyicha jinoiy ish ko`zgagan quqonlik prokuror ustidan yozuvchi kuladi ( qarang : «adabiyotimiz avtobiografiyasi», adabiyot va san`at, t.: 1973,211-212-betlar). v) «adabiyotshunoslik» atamasining mazmuni, adabiyotshunoslik fanining obyekti va vazifalari. «adabiyotshunoslik» atamasi etimologiya jihatidan «adabiyot» so`ziga fors - …

amidir ; bu so`zning torroq ma`nosini olganda, adabiyotshunoslik - badiiy adabiyotni va ijodiy protsessni o`rganishning prinsiplari va metodlari haqidagi fandir» (kle,t.4, «sovetstkaya ensiklopediya», m.,1967, str. 331). adabiyotshunoslikning obyekti - tarixiy sharoit bilan o`zviy birlikda olingan adabiy mahsulot va uning yaratilish jarayonidir. badiiy adabiyotni izchil o`rganuvchi va tahlil qiluvchi mutaxassis adabiyotshunos deb yuritiladi. i.o. sultonov «adabiyot nazariyasi fan sifatida» maqolasida adabiyotshunoslikka berilgan ta`rifning mag`zini chaqar ekan. kuyidagilarni ta`kidlaytsdi : a) adabiyotshunoslikning diqqat markazida dastavval adabiyotning eng yaxshi namunalari, ya`ni klassik asarlar va klassik yozuvchilar ijodi turadi. ana shunday asarlar va yozuvchilar ijodi tahlili jarayonida badiiy adabiyotning qonuniyatlari, spetsifikasi kashf etiladi. bundan tashqari, b) adabiyotshunoslik tarixiy-adabiy jarayon-adabayotning ma`lum bir davrda rivojlanish sharoiti va yullarini o`rganadi, mana tarixiy- adabiy jarayonlaning qonuniyatlarini ochadi. shuningdek, v) adabiyotshunoslik adabiyotni yaratuvchilarning o`zlarining adabiyot va tarixiy- adabiy jarayon haqida aytgan fikrlarini xam hisobga oladi, ularga tayanadi. demak, adabiy klassika, buyuk yozuvchilarning adabiyot haqidagi fikrlari, tarixiy-adabiy jarayon va uning …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "adabiyotshunoslik – badiiy adabiyot haqidagi fan"

1662756758.doc αζαρ adabiyotshunoslik – badiiy adabiyot haqidagi fan reja: 1. «adabiyot» atamasining mazmuni va tarixi: 2. badiiy adabiyot va uni o`rganishning axamiyati. 3. «adabiyotshunoslik» atamasining mazmuni, adabiyotshunoslik fanining obyekti va vazifalari. a) «adabiyot» atamasining mazmuni va tarixi: «adabiyot» termini etimologiya jaxatidan arabcha -adab so`zining ko`plik shakli ( hozirgi o`zbek tilida - odoblar) dan olingan. «adabiyot» termini hozirgi paytda ikki ma`noda, ya`ni keng va tor ma`noda qo`llaniladi. keng ma`noda qo`llanilganda «adabiyot» termini tushunchasi doirasiga- kitoblar, broshyuralar, maqolalar, umuman, ko`pchilikning o`qish uchun muljallab va nashr kilingan ( bosmaxona kashf etilishidan avvalgi davrda kulyozma kitob xolida tarkalgan) barcha asarlar kiradi. adab...

Формат DOC, 2,0 МБ. Чтобы скачать "adabiyotshunoslik – badiiy adabiyot haqidagi fan", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: adabiyotshunoslik – badiiy adab… DOC Бесплатная загрузка Telegram