yarim o’tkazgich materiallarini olish usullari

DOCX 25 pages 469.6 KB Free download

25 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 469.6 KB

File type DOCX

Pages 25

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 25

o‘zbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi __universiteti ro’yxatga olindi №__________ ro’yxatga olindi №__________ “_____” ____________20 y. “_____” ____________20 y. “___________________________ “ kafedrasi “_____________________________ “ fanidan kurs ish i mavzu:________________ bajardi:_________________________________ tekshirdi:_______________________________ ______________ - 20___ mavzu: yarim o’tkazgich materiallarini olish usullari reja: kirish asosiy qism 1.sof yarim o’tkazgichning elektr o’tkazuvchanligi 2. aralashmali yarim o’tkazgichlar.. 3.yarim o’tkazgich materiallarini olish usullari xulosa foydalanilgan adabiyotlar kirish muhtaram prezidentimiz “mamlakatimiz va jamiyatimizning zamon talablari darajasida rivojlanishini ilm-fansiz tasavvur qilish qiyin. ilm-fan taraqqiyotida fundamental tadqiqotlar muhim ahamiyat kasb etadi. aynan ular orqali yangi bilimlar o’zlashtiriladi va nazariyalar shakllantiriladi, kelgusi amaliy tadqiqotlar va oshirilayotgan tadqiqotlarning hammasini ham ilm-fanning bugungi yuqori rivojlanish darajasiga to’la javob beradi, deb bo’lmaydi’ deb barcha sohadagi kabi ta’lim tizimida ham islohotlarni amalga oshirish davr talabi ekanligini ta’kidladi . mavzuning dolzarbligi: hozirgi kunda hayotimizni yarim o’tkazgichlarsiz tasavur qilib bo’lmaydi. hozirda yarim o’tkazgichlar hamma sohalarda qo’llanilib kelmoqda. yarim o’tkazgichlarni vazifasi va ular qanday …

2 / 25

ahamiyati: yarim o’tkazgichli materiallarni hozirgi zamon talablari asosida olish va uni taraqqiyotning muhim bosqichlarida ishlatishdan iborat . shu o’rinda birinchi prezidentimiz i.a.karimovning quyidagi so’zlarini keltirish joiz : ,, men yoshlarimizga, mening bolalarimga qarata, o’rganishdan hech qachon charchamanglar, deb aytmoqchiman. o’rganish, intilish hech qachon ayb sanalmaydi. nimanidir bilmasang, uni o’rganish zarur. avvalambor, endi hayotga kirib kelayotgan yoshlarga nima lozim? o’rganish, o’rganish va yana bir bor o’rganish kerak. kasb o’rgangan, ilm o’rgangan kishi, o’zbekona aytganda hech qachon kam bo’lmaydi. “ ,,agar biz o’z vaqtida uzoqni ko’zlab, katta umid bilan hayotga kirib kelayotgan yoshlarimizning chuqur bilim va kasb – hunar egallashi uchun zamin yaratmasak, ularni zamon talab qiladigan mutaxasis kadrlar etib tayyorlamasak, bugungi kunda, butun dunyoni qamrab olgan moliyaviy iqtisodiy inqiroz davrida yurtimizda tinchlikni saqlab, iqtisodiyotimizning barqaror o’sish sur’atlarini taminlashga, ayni shunday og’ir sharoitda xalqimiz hayotining tobora yuksalishiga erisha olarmidik. yo’q, albatta. “ shunday ekan biz yoshlar bizga yaratilgan imkoniyatlardan unumli foydalangan holda …

3 / 25

eneratorlarni keltirish mumkin. past o‘zgarmas kuchlanishdagi rekombinasiyali chaqnash nur uzatish manbai va hisoblash mashinalaridan axborot chaqirish qurilmalarida ishlatiladi yarim oʻtkazgichlar — elektr tokini yarim yaxshi oʻtkazuvchi moddalar (oʻtkazgichlar, asosan, metallar) va elektr tokini amalda oʻtkazmaydigan moddalar (dielektriklar) orasidagi oraliq vaziyatni egallaydigan moddalardir. mendeleyev davriy sistemasida ii, iii, iv, v va vi guruhlarda joylashgan koʻpchilik elementlar ularning bir qator birikmalari yarim o'tkazgichlar jumlasiga kiradi.yarim o’tkazgichlarda ham metallardagi kabi elektr oʻtkazuvchanlik elektronlarning harakati tufayli yuzaga keladi. biroq elektronlarning harakatlanish sharoitlari metallar va yarim o’tkazgichda turlicha boʻladi. quyidagi asosiy xususiyatlarga ega: ning elektr oʻtkazuvchanligi temperatura koʻtarilishi bilan ortib boradi (masalan, temperatura 1 k ga ortganda ning solishtirma oʻtkazuvchanligi 16—17 marta ortadi); yarim o’tklazgichlarning elektr oʻtkazuvchanligida erkin elektronlardan tashqari atom bilan bogʻlangan elektronlar ham ishtirok etadi (baʼzi hollarda bogʻlangan elektronlar asosiy rol oʻynaydi). sof ga oz miqdorda qoʻshilma kiritib, uning oʻtkazuvchanligini keskin oʻzgartirish mumkin (masalan: 0,01% qoʻshilma kiritilganda ning oʻtkazuvchanligi 10000 marta ortib ketadi). …

4 / 25

ari vaqtida issiqlik energiyasi valent elektronlar orasida notekis taqsimlanadi. ayrim elektronlar oʻz atomi bilan bogʻlanishni uzib, kristallda erkin koʻchib yurish imkonini beradigan yetarli miqdordagi issiqlik energiyasiga ega boʻlib qolishi va erkin elektronlarga aylanishi mumkin. tashqi elektr maydon boʻlmaganda bu erkin elektronlar tartibsiz harakat qiladi. elektr maydon taʼsirida esa maydonga qarshi yoʻnalishda tartiblangan harakatga kelib, yarim o’tkazgichlarda tok hosil qiladi. erkin elektronlar yuzaga keltirgan oʻtkazuvchanlik elektron yoki p tip oʻtkazuvchanlik deb ataladi. bogʻlangan elektronning oʻz atomini "tashlab ketishi" atomning elektr neytralligini buzadi. unda "ketib qolgan" elektron zaryadiga miqdoran teng musbat zaryad — teshik vujudga keladi. tashqi elektr maydon boʻlmaganda elektronlar ham, teshiklar ham tartibsiz harakatlanadi, tashqi maydon boʻlganda esa elektronlar maydonga qarshi, teshiklar maydon boʻylab koʻchadi. teshiklarning koʻchishi bilan bogliq oʻtkazuvchanlik teshikli yoki p oʻtkazuvchanlik deyiladi. erkin elektronlar soni bilan teshiklar soni bir-biriga tengligi tushunarli. aniqlanishicha, ularning harakatlanish tezligi ham bir xil ekan. demak, yarim o’tkazgichlardagi tok ayni vaqtda ham elektron, …

5 / 25

n tip oʻtkazuvchanlik ortadi. va, aksincha, undan oldingi oʻrinda turgan element atomi kiritilsa, atomlararo toʻla bogʻlanishda 1 ta elektron yetishmaydi, teshik hosil boʻladi. bunda rtip oʻtkazuvchanlik ortadi. qoʻshimcha birinchi holda donor (elektron beruvchi) qoʻshilma, ikkinchi holda esa akseptor (elektron oluvchi) qoʻshilma deb ataladi. shunday qilib,yarim o’tkazgich ning elektr oʻtkazuvchanligi xususiy va aralashmali oʻtkazuvchanliklar yigʻindisidan iborat boʻladi. yuqori tralarda xususiy oʻtkazuvchanlik, past tralarda esa qoʻshilmali oʻtkazuvchanlik asosiy rol oʻynaydi. yarim o'tkazgichlar oʻtkazuvchanligi jihatidan metall va dielektriklar orasidagi moddalar boʻlib, oʻz fizik xususiyatlarini turli tashqi taʼsirlar (masalan yoritish, isitish va hokazo) natijasida keng intervalda oʻzgartira olish xususiyatiga ega. yarimoʻtkazgichlar elektronika va mikroelektronikada juda keng qoʻllanilib, zamonaviy elektr jihozlarning deyarli hammasi - kompyuterlardan tortib to uyali aloqa telefonlarigacha barchasi yarimoʻtkazgichli texnologiyaga asoslangan. eng keng qoʻllaniladigan yarimoʻtkazgich modda kremniy boʻlib, boshqa moddalar ham keng qoʻllaniladi. yarim o'tkazgichlarning tuzilishi misol uchun yarim o'tkazgichning tipik vakili bo'lgan germaniyni qaraylik. uning tartib nomeri 32 va to'rtta elektron …

Want to read more?

Download all 25 pages for free via Telegram.

Download full file

About "yarim o’tkazgich materiallarini olish usullari"

o‘zbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi __universiteti ro’yxatga olindi №__________ ro’yxatga olindi №__________ “_____” ____________20 y. “_____” ____________20 y. “___________________________ “ kafedrasi “_____________________________ “ fanidan kurs ish i mavzu:________________ bajardi:_________________________________ tekshirdi:_______________________________ ______________ - 20___ mavzu: yarim o’tkazgich materiallarini olish usullari reja: kirish asosiy qism 1.sof yarim o’tkazgichning elektr o’tkazuvchanligi 2. aralashmali yarim o’tkazgichlar.. 3.yarim o’tkazgich materiallarini olish usullari xulosa foydalanilgan adabiyotlar kirish muhtaram prezidentimiz “mamlakatimiz va jamiyatimizning zamon talablari darajasida rivojlanishini ilm-fansiz tasavvur qilish q...

This file contains 25 pages in DOCX format (469.6 KB). To download "yarim o’tkazgich materiallarini olish usullari", click the Telegram button on the left.

Tags: yarim o’tkazgich materiallarini… DOCX 25 pages Free download Telegram