ijtimoiy falsafa

DOCX 17 стр. 38,7 КБ Бесплатная загрузка

17 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 38,7 КБ

Тип файла DOCX

Страницы 17

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 17

9- mavzu.jamiyat falsafasi reja: 1. jamiyat tushunchasining mohiyati va uning rivojlanish bosqichlari. jamiyatning paydo bo‘lishiga oid qarashlar dinamikasi. 2. jamiyat rivojlanishining iqtisodiy asoslari, mulk, moddiy ishlab chiqarishning mohiyati. xususiy tadbirkorlik va ishbilarmonlikning iqtisodiy barqarorlikga erishishdagi roli. j 3. jamiyat rivojining siyosiy asoslari. davlat boshqaruvi shakllari. fuqarolik jamiyati, davlat boshqaruvi va demokratiya. 4. jamiyat rivojining ma’naviy asoslari. ma’naviy hayot mezonlari. ma’naviy kamolot omillari. jamiyat taraqqiyotining ijtimoiy asoslari. 1. jamiyat rivojlanuvchi tizim sifatida jamiyat – bu insonlar o‘rtasidagi munosabatlarning yaxlit o‘z–o‘zini tashkil etuvchi tizimi. jamiyatning asosini insonning muayyan maqsadga muvofiq ravishda atrof muhitni qayta qurishga yo‘naltirilgan faoliyati tashkil etadi. jamiyat doimo rivojlanuvchi tizim bo‘lib, ijtimoiy hayotini harakatga solib turuvchi bosh omil insonning ehtiyojlaridir. muayyan sharoitda inson ehtiyojlarini qondirishning optimal usullari va vositalari "manfaatlar" deyiladi va ular tarixiy taraqqiyot davomida doimo o‘zgarib boradi. manfaat – individ va ijtimoiy guruhlar faoliyatiningiasosiy sababidir. shaxs manfaatlari asosida uning maqsadi shakllanadi. maqsad inson faoliyati natijasining ideal shakli, …

2 / 17

larda namoyon bo‘lishi mumkin (ilova 7.2). bundan tashqari, faoliyat muayyan ijtimoiy obektlar doirasida insonlar o‘rtasida amalga oshadigan munosabatlar tizimi sifatida ham mavjud bo‘ladi. bunda inson faoliyati jamiyatdagi turli sohalar doirasiga qarab ajratiladi (ilova 7.3). ijtimoiy falsafa – jamiyatni rivojlanuvchi yaxlit tizim sifatida o‘rganuvchi falsafaning alohida sohasi, bo‘lib, jamiyat, inson, ijtimoiy taraqqiyot va ijtimoiy bilishning eng umumiy qonunlari to‘g‘risida bahs yuritadigan fandir. ijtimoiy falsafa va sotsiologiya fanlari bir-biridan farqlanadi. xususan, ijtimoiy falsafa jamiyat rivojlanishining umumiy qonuniyatlarini, tamoyillarini o‘rgansa, sotsiologiyaning diqqat markazida asosan muayyan jamiyat, undagi ijtimoiy munosabatlarga oid muammolar turadi. ijtimoiy falsafa sotsiologiya uchun umumnazariy asos bo‘lib xizmat qiladi. shuning uchun jamiyatning mohiyatini, taraqqiyotining ichki qonuniyatlarini bilmay turib, muayyan jamiyat va undagi ijtimoiy munosabatlarni to‘g‘ri tushunish mumkin emas. sharq va g‘arb falsafasi tarixida jamiyatning vujudga kelishi, rivojlanish omillari va qonunlari, tabiat va jamiyatning o‘zaro aloqadorligiga oid ko‘plab qarashlar mavjud. markaziy osiyodan etishib chiqqan buyuk alloma olimlar abu nasr forobiy(873-950), abu ali …

3 / 17

rga ajratgan. fozil shahar (davlat) yuksak axloqli va marifatli kishi tomonidan boshqariladi, bunday davlat shahar aholisining o‘zaro hamkorlikka, bir-biriga yordam berishga asoslanadi. abu ali ibn sino «ishorat va tanbihot» asarida inson o‘z shaxsiy ehtiyojlari jihatidan boshqalardan ajralgan holda yashay olmaydi, chunki u insoniyatning boshqa vakillari bilan o‘zaro hamkor bo‘libgina, ularni (yani ehtiyoj larini) qondirishi mumkin deb hisoblagan. u insonlarning jamiyatda tutgan o‘rniga ko‘ra 3 guruhga ajratadi. bular: 1) davlat idoralarida xizmat qiluvchi va jamiyatni boshqarish ishi bilan shug‘ullanuvchilar; 2) xom-ashyo va zaruriy mahsulotlarni ishlab chiqaruvchilar; 3) davlatni qo‘riqlash, uni turli tashqi hujumlardan saqlashni taminlaydigan harbiylar. shunday qilib, ibn sino ham jamiyatning shakllanishiga kishilarning birdamlikda yashashga bo‘lgan tabiiy ehtiyojini asos qilib olgan. abu rayhon beruniy esa jamiyatni idora qilish va boshqarishning mohiyatini – aziyat chekkanlarning huquqlarini himoya qilish, birovlarning tinchligi yo‘lida o‘z tinchligini yo‘qotishidan iborat, deb bilgan. tabiiy huquq va ijtimoiy shartnoma konsepsiyasining asoslari ingliz faylasufi tomas gobbs (1588-1679) tomonidan ishlab …

4 / 17

vchi, ular o‘rtasida tinchlikni saqlab turuvchi, umumiy manfaatni taminlovchi vosita hisoblanadi.1 fransuz marifatparvar faylasufi jan-jak russo (1712-1778) bir vaqtlar insonlar tenglikda yashagan ideal jamiyat bo‘lganini, unda hamma narsa barchaniki bo‘lganini, bunday jamiyat ortda qolganini afsuslanib yozadi. kishilar o‘rtasidagi tengsizlik sababini xususiy mulkda deb biladi. ibtidoiy odam alohida bir joyni o‘rab olib, uni «bu meniki» degan tushunchasining shakllanishi, russo fikricha, xususiy mulkning vujudga kelishiga asosiy sabab bo‘lgan. «ijtimoiy shartnoma» asarida j.j.russo erkinlik va yuridik huquqlar tengligi, xalq va davlat o‘z vazifalari va burchlarini 1 pulatova d.a., ro‘zmatova g.m. g‘arb falsafasi tarixi. –t.:tdshi.,2013. –b.169-170. ko‘rsatgan holda bitim tuzishi to‘g‘risida fikr yuritgan.2 faylasuflar tomonidan tabiat va jamiyatning o‘zaro aloqadorligi, tabiiy muhit va uning jamiyat rivojlanishiga tasirini isbotlab berilgan. jamiyat hayotida tabiatning roli haqida lao-szi, konfusiy, demokrit, gippokrat, platon, aristotel, forobiy, ibn sino, abu rayhon beruniy, ibn xaldun, jan boden, sharl monteskyo (1689-1755) kabi faylasuflar alohida etibor qaratganlar. masalan, qadimgi yunon faylasufi lao-szi olamda …

5 / 17

ng va tor manolarda talqin etish mumkin. birinchi holda bu tushuncha bizni o‘rab turgan jamiki borliqni, butun dunyoni uning barcha voqea va hodisalari bilan: eng mayda elementar zarrachalardan tortib kosmik tizim va hayvonot olami hamda ijtimoiy hayotni o‘ziga qamrab oladi. bunday qarashda inson ham, jamiyat ham tabiatning bir bo‘lagi hisoblanadi. «tabiat» tushunchasini tor manoda talqin etilganda, u inson va jamiyatni o‘rab turgan tabiiy sharoit, geografik muhitni anglatadi. ularga: 1) iqlim; 2) joyning relefi; 3) suv resurslari, 4) erning hosildorlik darajasi; 4) o‘simlik va hayvonlar dunyosi; 5) foydali qazilmalar va boshqa xom ashyo manbalarining mavjudligi va boshqalar kiradi. (ilova 7.4.) darhaqiqat jamiyatning o‘ziga xosligi, unda qaror topgan ijtimoiy munosabatlar xususiyatlari, avvalo, u mavjud bo‘lgan tabiiy muhitga bog‘liq, lekin faqat u bilangina belgilanmaydi. shu bilan birga, bugungi kunga kelib, tabiat-jamiyat-inson o‘zaro aloqador bo‘lgan yaxlit tizim sifatida qaralib, jamiyatning keyingi rivojiga sof tabiiy muhit emas, balki aynan shu tizimning holati kuchli tasir qilishiga …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 17 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "ijtimoiy falsafa"

9- mavzu.jamiyat falsafasi reja: 1. jamiyat tushunchasining mohiyati va uning rivojlanish bosqichlari. jamiyatning paydo bo‘lishiga oid qarashlar dinamikasi. 2. jamiyat rivojlanishining iqtisodiy asoslari, mulk, moddiy ishlab chiqarishning mohiyati. xususiy tadbirkorlik va ishbilarmonlikning iqtisodiy barqarorlikga erishishdagi roli. j 3. jamiyat rivojining siyosiy asoslari. davlat boshqaruvi shakllari. fuqarolik jamiyati, davlat boshqaruvi va demokratiya. 4. jamiyat rivojining ma’naviy asoslari. ma’naviy hayot mezonlari. ma’naviy kamolot omillari. jamiyat taraqqiyotining ijtimoiy asoslari. 1. jamiyat rivojlanuvchi tizim sifatida jamiyat – bu insonlar o‘rtasidagi munosabatlarning yaxlit o‘z–o‘zini tashkil etuvchi tizimi. jamiyatning asosini insonning muayyan maqsadga muvofiq ravishda atrof...

Этот файл содержит 17 стр. в формате DOCX (38,7 КБ). Чтобы скачать "ijtimoiy falsafa", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: ijtimoiy falsafa DOCX 17 стр. Бесплатная загрузка Telegram